Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мванза қаласы, жергілікті тұрғындар арасында «Rock City» деп те белгілі, солтүстік-батыс Танзаниядағы Виктория көлінің оңтүстік жағалауында орналасқан Мванза аймағының порты және астанасы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша қалалық халқы 1,311,000 адамды құрайды, бұл Дар-эс-Саламнан кейін Танзанияның екінші ірі қаласы. Халық саны бойынша ол сондай-ақ Виктория көлінің бассейніндегі Кампаладан (Уганда) кейін, ал Кисумудан (Кения) бұрынғы екінші ірі қала. Шығыс Африка қауымдастығында Мванза қаласы Дар-эс-Салам, Найроби, Момбаса және Кампаладан кейін бесінші орында тұр. Қаланың шегіндегі халық саны бойынша ол Кигали, Кисуму және Бужумбурадан асып түседі. Мванза қаласы Мванза аймағының да астанасы болып табылады және әкімшілік жағынан Илемела және Ньямагана деген екі муниципалды ауданға бөлінеді.
Mwanza City, also known as Rock City to the residents, is a port city and capital of Mwanza Region on the southern shore of Lake Victoria in north western Tanzania. With an urban population of 1,311,000 in 2023, it is Tanzania's second largest city, after Dar es Salaam. It is also the second largest city in the Lake Victoria basin after Kampala, Uganda and ahead of Kisumu, Kenya at least in population size. Within the East African community, Mwanza city is the fifth largest city after Dar, Nairobi, Mombasa, and Kampala. It is slightly ahead of Kigali, Kisumu, and Bujumbura in the population of city proper limits. Mwanza city is also the capital city of Mwanza Region, and is administratively divided into two municipal districts within that Region Ilemela and Nyamagana.
Демография
Сукума халқы Мванза аймағының халқының 90 пайыздан астамын құрайды. Аймақтағы басқа этностық топтар, әлдеқайда аз пайызбен, Зинза, Хая, Сумбва, Ньямвези, Луо, Курия, Жити, Шаши және Кереве тайпаларын қамтиды. Олар негізінен Мванза қаласы және оның төңірегінде тұрады. Бірақ ұлттық саясат этностық топтарға көп мән бермейді, сондықтан сенімді деректер табу қиын.
The Sukuma constitute over 90 percent of the population of the Mwanza Region. Other ethnic groups in the region, in much smaller proportions, include the Zinza, Haya, Sumbwa, Nyamwezi, Luo, Kurya, Jita, Shashi and Kerewe. They live mainly in the Mwanza city area. National policy, however, gives very little importance to ethnic groupings and reliable data is difficult to find.
Балық аулау
Мванза аймағындағы Виктория көлінің жағалауында тұратын адамдардың негізгі кәсібі балық аулау, және аймақта бес балық өңдеу орны бар. Нил шабағы бұрын көлге кіргізілген, қазір олар көп көлемде экспортталады. Нил шабағы индустриясының салдары Хьюберт Сопердің 2004 жылғы "Дарвиннің қасіреті" атты «Оскарға» ұсынылған деректі фильмінің тақырыбы болып табылады.
One major occupation of the inhabitants along the shores of Lake Victoria in Mwanza region is fishing, and there are five fish processing plants in the area. The Nile perch were previously introduced to the lake, and are exported in large quantities. The consequences of the Nile perch industry are the subject of the Academy Award nominated documentary Darwin's Nightmare (2004) by Hubert Sauper.
Сумен жабдықтау және санитарлық тазалық
Сумен жабдықтау деңгейі 75%, ал кәріз желісімен қамту 23,7% құрайды. Суды 1996 жылы құрылған және Танзания үкіметіне толығымен тиесілі Мванза қалалық сумен жабдықтау және санитария басқармасы (Mwauwasa) басқарады. Бұл басқарма Mwanza қаласын, Магу ауданындағы Кисеса қалашығын және Симию облысының Ламади ауданын қамтиды. Mwauwasa Butuja Ilemela қаласында сарқынды суларды тазарту станциясын пайдаланады.
Water supply coverage is at 75% and sewerage at 23.7%. Water is managed by the Mwanza Urban Water Supply and Sanitation Authority (Mwauwasa), established in 1996 and wholly owned by the government of Tanzania. The authority covers Mwanza City, Kisesa Township in Magu District, and Lamadi in Simiyu Region. Mwauwasa operates a wastewater treatment plant in Butuja Ilemela
Ұлттық парктер
Саанан аралы ұлттық паркі Виктория көліндегі тасты аралда, Мванза қаласының орталығындағы Капри нүктесінен 500 метр қашықтықта орналасқан. Серенгети ұлттық паркінің батысқа ең жақын қақпасы (Ндабака қақпасы) Мванза қаласынан шамамен 150 километрдей жерде орналасқан. Серенгети ұлттық паркіне күндізгі сапарларды Мванзадағы бірнеше тур операторлар ұйымдастырады. Рубондо аралы ұлттық паркіне автомобиль және қайықпен, немесе Мванзадан тікелей рейспен жетуге болады. Ол Мванза қаласынан батысқа қарай шамамен 110 километр қашықтықта орналасқан.
Saanane Island National Park is located on a rocky island in Lake Victoria, 500 meters from Capri Point in the centre of Mwanza. The westernmost gate (Ndabaka Gate) of Serengeti National Park is located at around 150 kilometres by road from Mwanza town. Day trips to Serengeti National Park are organised by several tour operators in Mwanza. Rubondo Island National Park can be reached by road and boat, or by a direct flight from Mwanza. It is located around 110 kilometres west of Mwanza town.
Мәдениет
Сукума мұражайы Бужорада, Мванзаның шығысында, Кисесаның жанында орналасқан. Ол Сукума тайпасының тарихы, сәулеті, мәдениеті және тілі туралы жалпы көрініс береді, осы тайпаның көпшілігі жергілікті халықтың шығу тегі болып табылады.
The Sukuma Museum is located in Bujora, just east of Mwanza near Kisesa. It gives an overview of the history, architecture, culture and language of the Sukuma tribe, from which the majority of the native population originates.
Білім
Мванзадағы Августин Университеті (SAUT) – Мванза қаласының басты университеті. Университет Мванза қаласынан оңтүстікке қарай 10 шақырым жердегі Ньегези Малимбе аймағында орналасқан. Ол Виктория көлінің оңтүстік-шығыс жағалауында, Мванза – Шиньяга тас жолынан 4 шақырым қашықтықта жатыр. Университетке Мванзадан көлікпен немесе автобуспен жарты сағаттық жолмен жетуге болады.
St. Augustine University of Tanzania (SAUT) is the main university in Mwanza. The University extends over in the Nyegezi Malimbe area 10 km south of Mwanza City. It lies 4 km off the main Mwanza Shinyanga road on the south eastern shores of Lake Victoria. The University is a half hour's drive from Mwanza by car or by bus.
Ғибадат орындары
Ғибадат орындарының арасында негізінен христиан шіркеулері мен ғибадатханалары бар: Африка Ішкі Шіркеуі (Танзания), Мованзаның Рим-католик архиепископиясы (Католик шіркеуі), Танзанияның Англикан шіркеуі (Англикан қауымдастығы), Танзаниядағы Евангелистік лютеран шіркеуі (Лютерандық әлемдік федерациясы), Танзанияның Баптистер конвенциясы (Баптистердің әлемдік одағы), Құдайдың Ассамблеясы. Мұсылман мешіттері де кездеседі. Храм көшесінде бір-біріне жақын орналасқан үлкен индуист ғибадатханасы (1950-ші жылдардың соңында салынған, Танзаниядағы алғашқы ғибадатханалардың бірі), Вайшнава Санатана Мандир және БАПС (Суаминараян) ғибадатханасы – бәрі де индуист қауымдастығына қызмет етеді.
Among the places of worship, they are predominantly Christian churches and temples : Africa Inland Church Tanzania, Roman Catholic Archdiocese of Mwanza (Catholic Church), Anglican Church of Tanzania (Anglican Communion), Evangelical Lutheran Church in Tanzania (Lutheran World Federation), Baptist Convention of Tanzania (Baptist World Alliance), Assemblies of God. There are also Muslim mosques. In the Temple Street, close to each other there are a large Hindu Temple built in the late 50's, one of the first such temples in Tanzania, a Vaishnava Sanatana Mandir, and a BAPS (Swaminarayan) temple all of them serving the Hindu community.
Климат
Мванзада Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық саванналық климат орналасқан. Қаланың биіктігіне байланысты температура жыл бойы салыстырмалы түрде тұрақты болады. Осының арқасында, қаланың экваторға жақын орналасқандығына қарамастан, климат күткендей ыстық емес. Мванзадағы орташа температура жыл бойы шамамен бірдей. Қалада қазаннан мамырға дейін созылатын ылғалды маусым және қалған төрт айды қамтитын қысқа, айқын құрғақ маусым бар. Мванзаға жылына орташа есеппен шамамен жауын-шашын түседі.
Mwanza features a tropical savanna climate under the Köppen climate classification. Temperatures are relatively consistent throughout the course of the year, tempered by the city's altitude. Thus, the climate is not quite as hot as one might expect, given the city's location near the equator. Average temperatures in Mwanza is roughly throughout the year. The city features a lengthy wet season which runs from October through May and a short pronounced dry season that covers the remaining four months. Mwanza receives on average roughly of precipitation annually.
Әуежай
Мванза қаласын Мванза әуежайы қамтамасыз етеді, ол аймақтық әуежай ретінде тағайындалған. Air Tanzania компаниясы Дар-эс-Саламға рейстер ұсынады. Precision Air Мванзаға күн сайын рейстер орындайды, оның ішінде Найробиден (Килиманджаро арқылы) және Air Tanzania да осы қалаға ұшады.
Mwanza is served by the Mwanza Airport, which is designated as a regional airport. Air Tanzania offers flights to Dar es Salaam. Precision Air has daily flights to Mwanza, including from Nairobi (via Kilimanjaro), and Air Tanzania also flies to the city.
Теміржол
Қала Танзанияның Орталық темір жолының бір тармағы арқылы Шинянгамен теміржолмен байланысқан. Аптасына екі рет пойыз Додома, Табора және Кигома арқылы Дарас-Саламға қатынайды.
The city is connected by rail with Shinyanga on a branch of Tanzania's Central Railway. Twice a week the train departs to Dar es Salaam, via Dodoma, Tabora and Kigoma.
Автобустар
Ньегези автобекеті Ньямагана ауданында орналасқан. Оңтүстік және батысқа қатынайтын автобустар, сондай-ақ халықаралық рейстер Ньегезиден жүзеге асырылады. Бузуруга автобекеті Ілемела ауданында орналасқан. Шығысқа, солтүстікке және Кения шекарасына қатынайтын автобустар Бузуруга автобекетінен кетеді.
Nyegezi bus station is located in Nyamagana district. Buses going to the south and west leave from Nyegezi, as well as international services. Buzuruga bus station is located in Ilemela district. Buses going to the east, North and the Kenyan border depart from Buzuruga bus station.
Спорт
CCM Кирумба стадионы Танзания ұлттық футбол құрамасының ойындарын қабылдаған. Мбао ФК – 2015/2016 жылғы футбол маусымының соңында Танзания премьер-лигасына жолдама алған Мванза қаласының футбол командасы.
The CCM Kirumba Stadium has hosted matches of the Tanzania national football team. Mbao FC is a football team from Mwanza that was promoted to the Tanzanian Premier League at the end of the 2015/2016 football season.