Кіріспе

Өлім аңғарынан Уитни тауының етегіне дейін 135 мильдік жүгіру. Бадвотер ультрамарафоны – Калифорния штатындағы Өлім аңғарындағы Бадвотер ойпатында теңіз деңгейінен 86 метр төмен басталып, Уитни тауына қарайтын Уитни порталында 2548 метр (8360 фут) биіктікте аяқталатын 217 километрлік (135 миль) ультрамаратон жарысы. Бұл жарыс жыл сайын шілде айының ортасында, ауа райының ең экстремалды және температураның жоғарылау мүмкіндігі бар кезде өтеді.

Курс

Бастапқыда, жүгіру АҚШ-тың құрлықтағы ең төменгі және ең биік нүктелері арасында өтуі жоспарланған: Бадвотер, Өлім аңғары – 282 фут (86 м) және Мт. Уитни шыңы – 14 505 фут (4421 м). Картада екі нүкте арасындағы қашықтық небәрі 80 миль (129 км) құрайды, бірақ көл төсеніштері мен тау жоталарын айналып өтуге байланысты екі нүкте арасындағы құрлық жолы 146 мильге (235 км) дейін ұзарады. Бұған қоса, финиш сызығына ең жақын жолдан 11 миль (18 км) қашықтықта жүгіру қажет болғандықтан, 146 мильдік (235 км) жарыс қашықтығына қатысушылардың барлық физикалық күштерін жұмсау қабілеті 157 мильге (253 км) жететін деңгейде болуы керек. Бадвотер мен Уитни арасындағы екі тау жотасын басып өтуге байланысты, трассаның жалпы биіктік көтерілімі 19 000 футтан (5791 м) асып түседі. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Мт. Уитниге көтерілуге рұқсат талап ететіндіктен және қатысушылардың көп санына байланысты, ресми трасса қысқартылып, Уитни Порталында аяқталады. Бадвотерден Порталға дейінгі трассаның ұзындығы 135 миль (217 км) құрайды, ал жалпы биіктік көтерілімі 13 000 футқа (3962 м) жетеді. Орман шаруашылығы қызметінің ережелері Джон Мьюр даласында жарыс шараларын өткізуге рұқсат бермейді.

Ерте тарих

Өлім аңғарының 100 мильден астам қашықтығын алғаш рет 1966 жылы француз Жан-Пьер Маркуан бастап өтті. 1969 жылы Стэн Родефер және Сан-Диегодан Джим Бернворт Бадвотер мен Уитни тауы арасындағы (Өлім аңғарындағы қауіпті тұзды далалар арқылы) жолды алғашқы болып жүріп басып өтті. Ал Арнольд 1974 жылы жолға түсуге тырысты, бірақ ауыр дегидратациядан кейін 29 км қашықтықты жүріп өткен соң жарыстан алынып тасталды. Күшті сауна жаттығулары мен шөлге бейімделуден кейін, ол 1975 жылы тағы да жүгіруге тырысты. Бірақ бұл жолы тізе жарақаты салдарынан 80 шақырымнан кейін жарыс тоқтатылды. 1976 жылы жаттығу кезінде алған жарақаттары оның жыл сайынғы қатысуын мүмкін етпеді. 1977 жылы ол жолдың бағытын таба білді, Бадвотерден старт алып, 84 сағаттан кейін Уитни тауының шыңына жетті. Жарысқа қатысу тек шақыру арқылы және қатысушылар саны шектеулі. Жарысқа қатысуға деген сұраныс әдетте бос орындар санын асып түседі. Бұл жарыс USA Track & Field ұйымының санкциясын алған жоқ және өз ережелерін белгілейді, олар жылдар бойы өзгеріп келді. Түстен кейінгі старттар тоқтатылды; тамырға сұйықтық құю енді қатысушыны дисквалификациялайды. Жарыс барысында қолдау көрсетілмейді. Әр қатысушы өзінің қолдау тобы мен көлігін ұйымдастыруы керек. Көмекші топ жүгірушіге қажетті жабдықтарды, суды, мұзды, тамақты, киім-кешектерді, қарқынды және алғашқы медициналық көмекті ұсынады. Бұрын қатысушыларға жарысты аяқтау үшін алпыс сағат берілетін, бірақ қазір бұл 48 сағаттық лимит және Панаминт Спрингс курортында 28 сағаттық шектеуге дейін өзгертілді. Жеңімпаздар белбеулі әшекей мен медаль алады, бірақ ақшалай сыйлықтар берілмейді. 235 шақырымдық жарыстың рекорды 1991 жылы Маршалл Ульрих 33 сағат 54 минутта аяқтау арқылы орнатылды. Қазіргі 135 мильдік (217 км) жарыс жолы бойынша рекордтар: 21 сағат 33 минут 01 секунд (ерлер), оны Йошихико Ишикава көрсетті, және 24 сағат 9 минут 34 секунд (әйелдер), оны 2022 жылы Эшли Полсон көрсетті. 2002 жылы Пэм Рид Бадвотер Ультрамарафонының жалпы жеңімпазы атанған алғашқы әйел болды. Ол 2003 жылы жарыстың жалпы жеңімпазы болып қайталанды. 2002 жылы оның жеңісі сол кезде әйелдер арасында жаңа рекордты орнатты. Соңғы жылдары әр жарысқа шамамен 90 адам қатысып, олардың 20-40 пайызы финиш сызығына жетпейді. Ешқандай қаза болған жоқ. 2020 жылғы жарыс COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды, барлық 102 расталған қатысушы 2021 жылы қатысуға кепілдік алды. 2023 жылы Эшли Полсон 21:44:35 уақытпен жеңіске жетті, бұл оның 2022 жылғы көрсеткішінен асып түсті. Алайда, жарыс жолында 18.6 мильдік (шамамен 30 км) айналым болды, онда қатысушылар қолдау көлігінде жол жүрді.

Көптік өтпелер

1989 жылы Том Кроуфорд пен Ричард Бенио Badwater-ден Уитни тауының шыңына дейін және қайтадан Badwater-ге дейін жүгіріп, алғашқы қос өткелді (ол "Өлім аңғарының 300" деп аталды) аяқтады. 1994 жылы Скотт Вебер алғашқы Үштік өткелді аяқтады – Уитни тауының шыңынан Badwater-ге, содан кейін Badwater-ден Уитни тауының шыңына, ал содан кейін Уитни тауының шыңынан Badwater-ге 10 күнде оралды. Үштіктің бірінші бөлігі де Вебердің өзімен, 20-30 миль (48 км) арақашықтықтағы оазистерге өнімдерін тасымалдау үшін өзгертілмеген "балалар арбасын" итеріп, көмексіз жалғыз өзі жасалды. Вебер үштіктің көп бөлігін көмексіз және жеке өзі аяқтады, екінші бөлігінде Бенмен күніне бір-екі рет кездесіп, үшінші бөлігінің 100 милінде (161 км) қолдау алды. Тамыз айының соңына дейін Үштікті аяқтау қажеттілігіне тап болған Вебер 390 мильдік қашықтықта арбасын қалдырып, толыққанды қолдау үшін Денис Джонсқа тапсырды. Осы үштікті аяқтаған және алдыңғы айдағы Badwater жарысына қатысқан Вебер бір шілде-тамыз кезеңінде Badwater-Уитни тау жолынан төрт рет толық өтетін алғашқы жүгіруші болды. Ол 146 мильден (235 км) асатын қашықтықты жалғыз өзі және көмексіз жүгіріп өтуге қол жеткізген жалғыз жүгіруші болып қалады. 2001 жылы Маршалл Ульрих "Badwater Quad" жарысын аяқтаған алғашқы жүгіруші болды, ол екі тізбектелген "Өлім аңғарының 300" жарысынан, барлығы төрт Badwater/Уитни транзитінен тұрады. Ол 22 марафоннан асатын қашықтықты 10 күнде аяқтады. 2003 жылы Сойер Манудж Badwater дуэтін аяқтаған алғашқы азиялық америкалық болды. 2012 жылы Терри Абрамс (54 жас) 146 мильдік үштік өткелді, оның ішінде Уитни тауының екі шыңына көтерілген алғашқы әйел болды. Ол сонымен қатар 292 мильдік қос өткелді аяқтаған ең егде жастағы әйел. 2014 жылы Лиза Смит Батчен (54 жас) 15 күнде 584 мильдік "Badwater Quad" жарысын аяқтаған алғашқы әйел болды.

Көмексіз жалғыз жүру

1994 жылы Скотт Вебер командасыз Витни тауының шыңынан Badwater трассасына жалғыз өзі жүгіріп өткен алғашқы адам болды. Ол барлық жабдығын "балалар арбасында" (baby jogger) оазистен оазиске итеріп, өзі жасады. Кейін Вебер осы 438 мильден астам саяхатының соңғы 45 миліне (72 км) дейін толыққанды командамен жүргенге дейін, минималды көмекпен тағы 2 рет осы маршрутты аяқтады.

"Өзін-өзі қамтамасыз ететін" жалғыз адам көмегімен өтпелі жолдар

1999 жылдың шілдесінде Маршалл Ульрих 235 км (146 миль) Badwater to Summit қашықтығын экипажсыз және қосымша жабдықталмай жүгіріп өтетін алғашқы адам болды, ол жасанды көлеңкеден немесе кез келген сыртқы көмектен бас тартты. Балаларға арналған күшті итеруге болатын арбаға жабдықтары мен суын тиеп, арбаны Уитни тау бағытына дейін итеріп-тартып жеткізіп, содан кейін шыңға қарай рюкзакпен жалғастырды. Уитни шыңына ол жетпіс жеті сағат қырық алты минутта жетті. 2004 жылдың шілдесінде Джефф Саутер Маршалл Ульрихтің ережелері бойынша жеке және өздігінен өтуге тырысқан екінші адам болды. Ол Уитни Порталына дейін 135 мильдік қашықтықты 72 сағатта жүгіріп өтті, бірақ шыңға жол тартқанда гипотермияға шалдығып, 146 мильдік қашықтықты аяқтауға үлкермеді. Бадвотерден өту жолдарын тіркеп сақтайтын Бен "Бадвотер" Джонс өз веб-сайтында келесі әрекеттерді жариялады: http://www.badwaterbenjones.com > Badwater/Mt. Whitney 146. 2011 жылдың шілдесінде Лиза Блис 146 мильдік Badwater to Summit қашықтығын толығымен өздігінен (экипажсыз және ешқандай қосымша жабдықталмай, Маршалл Ульрихтің 1999 жылғы "өздігінен қамтамасыз етілген" жеке өтуінің ережелерін сақтай отырып) аяқтаған алғашқы әйел және екінші адам болды. Ол Бадвотерден Уитни тау бағытына дейін 240 фунт салмақтағы су мен жабдықтары салынған үш дөңгелекті арбаны итеріп-тартып жеткізіп, қалған 11 мильді бастап алған рюкзагымен жалғастырды. Ол Маунт Уитни шыңына 89 сағат 38 минутта жетті. 2016 жылдың 14 шілдесінде Дасти Хардман модификацияланған балалар арбасын итеріп, Badwater 146 қашықтығын 80 сағат 57 минутта аяқтаған екінші әйел болды. Ол балалар арбасын Бадвотер ойпатынан Лоун Пайнге дейін итеріп, содан кейін жабдық пен суды Лоун Пайндан Уитни шыңына жеткізді. 2012 жылдың шілдесінде "Боги" Богдан Думитреску сәтсіз әрекет жасады. 2012 жылдың тамызында Круа Сатер Уитни Порталына 64:55 уақытта жетіп, Уитни шыңына 72:55 уақытта шықты, бұл жаңа рекордты орнатты. "Боги" Богдан Думитреску келесі әрекет жасады, ол Уитни Порталына 56:50 уақытта жетіп, Уитни шыңына 70:40 уақытта шықты. Боги 2013 жылдың 8 шілдесінде сағат 7:45-те бастап, 12:03-те (52:18) порталға жетіп, 7/10/13 күні кешкі 20:03-те Уитни шыңына шықты, бұл 60 сағат 18 минуттық жаңа уақытты орнатты. 2014 жылы Боги 1 шілдеде бастады, бірақ қатты бас айналуы мен тыныс алудағы қиындықтарға байланысты Таунс асуынан кейін тоқтауға мәжбүр болды. Бірақ ол екі аптадан кейін қайта оралып, 57 сағат 18 минуттық уақытпен аяқтады.

Badwater Solo Ultra 135/146 - жағалаудағы су

Жылдар бойы, кез келген деңгейдегі жүгірушілер Badwater-дан Mt. Уитниге жеке өтуді ертедегі өтулердің рухымен, көбінесе көмекші топтың қолдауымен жүзеге асырды. 2005 жылы Хью Мерфи Badwater Solo Ultra 135/146 деп аталатын бейресми жиын өткізді. Жүгірушілер Уитни Порталында (135 миль) финиш жасауға болатын, бірақ Mt. Уитни тауының шыңына (146 миль) дейін жалғастыруға ынталандырылды. Екі қашықтықты да аяқтағандарға қола белбеу бұғасы табыс етілді. 2005 жылғы 135 мильдік Badwater Solo жарысын аяқтағандардың тізімі, финиш уақытына сәйкес: Шейн Сэмпсон, Джули Аистарс, Стив Джеймс, Марсия Расмуссен, Джим Гамильтон, Морин Моран, Бо Феффер, Дарам (Пол) Пиплани, Барбара Сзепрети және Дейв Ремингтон. 2007 жылы Ұлттық саябақтар қызметінің рұқсат беру ережелеріне байланысты бейресми топтық старт таратылды. Жеке жүгірушілер шілде және тамыз айларында жеке өтуді жалғастыруда. "Соло" сөзі ресми жарысқа қатыспайтын жүгірушілерді белгілеу үшін қолданылады. Бұл "соло" өтулерді Ульрих пен Вебердің көмексіз өтулерімен шатастыруға болмайды. Ұлттық саябақтар мен орман шаруашылығы қызметінің рұқсат беру ережелеріне сәйкес, Badwater Solo жарыс емес және ешқандай ұйымдастырылған шара да емес. Жалпы алғанда, үш түрлі "соло" бар: "Соло Badwater" – жүгірушінің көмекші тобы бар жағдайда; "Соло өзін-өзі қамтамасыз ету" немесе "Соло Оазистен оазиске" – жүгірушінің көмекші тобы жоқ, бірақ су мен тамақты пайдалануға, сатып алуға немесе жасыруға мүмкіндігі бар; және "Соло толық өзін-өзі қамтамасыз ету" – жүгірушіге ешқандай көмек көрсетілмейді және ол барлық тамақ пен суды өзі алып жүруге тиіс (нақты ережелерді Маршалл Ульрих белгілеген). 2007 жылдан бері Марсия Расмуссен әрбір "соло" өтушіге финиш жасағаны үшін белбеу бұғасын сыйлауға тырысуда. "Badwater" Бен Джонс Badwater Ultramarathon және Badwater Solo жарыстарында финиш жасағандарды қоса алғанда, Badwater-дан Уитниге дейінгі барлық өтулердің "Басты тізімін" жүргізіп келді. 2007 жылы 19 жасар Бен Икин – Лора Вебердің ұлы, Скотт Вебердің бапкері және көмекші тобы – бұрын 2 марафон мен 1 50К жарысты аяқтағаннан кейін, өзінің алғашқы жеке өтуін аяқтады. Икин Badwater-дан Уитни тауының шыңына дейінгі 146 мильдік "соло" қашықтықты жүгіріп өтті, соның нәтижесінде ең төменгі нүктеден ең жоғары нүктеге дейін жүгірген ең жас адам және 1-ші типті диабетпен ауыратын алғашқы адам атанды. 2005 жылы Барбара Сзепрети, сол кезде 24 жаста, үш рет қатарынан жарысты аяқтаған ең жас әйел болды.

Өлім аңғарының кубогы

Бір жыл ішінде Badwater Ultramarathon және Furnace Creek 508 велосипед жарысын (екеуі де Өлім аңғарында өткізіледі) аяқтаған кез келген қатысушыға Өлім аңғары кубогы табыс етіледі. 1996 жылы Маршалл Ульрих алғаш рет Өлім аңғары кубогын жеңіп алды. Чарли Энгл қазіргі таңда Өлім аңғары кубогының рекордын ұстап тұр, ол 2009 жылы орнатылған. Сол жылы ол Badwater жарысын 25:45:11 (4-орын) және Furnace Creek жарысын 33:19:25 (4-орын) уақыттарында аяқтады, жалпы уақыты 59:04:36 құрады.