Каталино Ортис Брока: Филиппин режиссерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Филиппиндік кинорежиссер (1949–1991)

Каталино Ортис Брокка (3 сәуір 1939 – 22 мамыр 1991) – филиппиндік кинорежиссер. Ол филиппин киносы тарихындағы ең ықпалды және маңызды кино жасаушылардың бірі деп есептеледі. Ол Филиппиннің Алаңдаулы Суретшілер (CAP) ұйымын және «Артисті Азат ету Қозғалысын» (Free the Artist Movement) құрды, олар елдегі мәселелерді шешуге суретшілерге көмектесуге арналған. Ол Демократияны Қалпына К елтіру Коалициясының мүшесі болды. Ол «Tinimbang Ka Ngunit Kulang» (1974), «Maynila sa mga Kuko ng Liwanag» (1975), «Insiang» (1976), «Bayan Ko: Kapit sa Patalim» (1984) және «Orapronobis» (1989) сияқты маңызды фильмдерді түсірді. 1991 жылы автокөлік апатында қаза болғаннан кейін, ол «Филиппин өнерінің дамуына елеулі үлес қосқаны үшін» Филиппиннің Ұлттық Суретшісі атағымен марапатталды. 2018 жылы Брокка Адам Құқықтары Құрбандарының Тәлімдері Кеңесі (Human Rights Victims' Claims Board) тарапынан әскери жағдай кезеңіндегі адам құқықтарын бұзудың құрбаны ретінде танылды.

Ерте өмір

Брокка Пилар қаласында, Сорсогон провинциясында дүниеге келген. Ол Сан-Хосе, Нюэва-Эсихада өсіп, тұрды және 1956 жылы Нюэва-Эсиха орта мектебін бітірді.

Мансап

1970 жылы «Музыканың дыбысы» және жергілікті комикстер негізінде «Керемет ана ізделеді» атты алғашқы фильмін түсірді. Ол 1970 жылғы Манила кинофестивалінде «Үздік сценарий» сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы «Сантьяго» фильмі үшін Mass Media жұртшылық кеңесінің «Үздік режиссер» сыйлығына ие болды. 1974 жылы Брокка «Тинимбанг Ка, Куланг» («Салмақтадың, бірақ жетіспедің») фильмін түсірді. Фильм кассалық табысқа ие болды және Броккаға тағы бір «Үздік режиссер» сыйлығын, бұл жолы Филиппин кино өнері мен ғылымы академиясынан (FAMAS) сыйлады. Келесі жылы ол «Манила жарық тырнақтарында» («Manila sa mga Kuko ng Liwanag») фильмін түсірді, көптеген сыншылар, соның ішінде британдық кино сыншысы және тарихшы Дерек Малколм оны Филиппиннің ең ұлы фильмі деп санайды. Фильмде Юлио Мадиага есімді жас провинциалдың жоғалған сүйіктісі Лигая Параисоны іздеп Манилаға бару туралы әңгіме айтылады. Эпизодтық сюжетте ол Лигаяны тапқанға дейін бір оқиғадан екіншісіне ұшырап, саяхаттайды. Фильмнің көп бөлігі Майк де Леонның тамаша операторлық жұмысына бағытталған, ол кейін «Кисапмата» және «Batch '81» сияқты маңызды фильмдерді түсірді. Фильм 1976 жылы FAMAS сыйлығында «Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік актер» және «Үздік қосалқы актер» номинацияларын жеңіп алды. «Инсианг» (1976) Канн кинофестивалінде көрсетілген алғашқы филиппин фильмі болды. Ол 1978 жылғы Канн кинофестивалінің «Режиссерлердің онкүндігі» бөлімінде көрсетілді. Бұл фильм Брокканың ең жақсы фильмдерінің бірі саналады – кейбіреулер оны шедевр дейді. Фильм Маниланың танымал Тондо аймағында тұратын Инсианг есімді жас әйел туралы. Бұл Шекспир трагедиясы, онда Инсиангті анасының жақыны зорлап, одан кейін оның кек алуы туралы айтылады. «Ягуар» (1979) фильмі 1980 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылды, бұл фестивальдің негізгі конкурсына қатысқан алғашқы филиппин фильмі болды. Ол 1980 жылғы FAMAS сыйлығында «Үздік фильм» және «Үздік режиссер» сыйлықтарын жеңіп алды. 1983 жылы Брокка Филиппиннің Алаңдаулы суретшілер ұйымын (CAP) құрды. Оларды заңсыз жиын өткізгені үшін айыптады және кепілдіксіз ұстады. Екі режиссер де ереуілге басшылық етпегенін, жүргізушілерге деген ықыласынан қатысқандарын мәлімдеді. Олар 16 күннен кейін, президент Фердинанд Маркосқа режиссерлерді босату үшін қоғамдық қысым көрсеткеннен кейін босатылды. Ол босатылғаннан кейін Демократияны қалпына келтіру коалициясына қосылды. Брокка үкіметтік цензурадан қашу үшін фильмнің цензураланбаған 35 мм көшірмесін елден жасырын түрде шығарды; көшірме қазір Заманауи өнер мұражайының қорында сақталады. Маркос режиміне қарсылығы үшін 1986 жылы президент Корасон Акино Брокканы 1986 жылғы Конституциялық комиссияның мүшесі етіп тағайындады, ол ел үшін жаңа конституция жобасын жасауға тиіс болды. Ақыры ол 1986 жылдың тамызында қызметтен кетті. Оның 1987 жылғы Конституцияға қосқан ең маңызды үлесі – ІІІ баптың 4-тарауы. Әділет министрі Адольфо Аскунаның айтуынша, ол Құқықтар туралы билльді өзгертуге қол жеткізген жалғыз делегат болды. Брокканың соңғы күресі Филиппиндегі АҚШ базаларын жою болды. Ол сенаторлар мен үкіметті АҚШ әскери күштерін елден шығаруға шақырып, өмірінің соңына дейін осы мәселені көтерді. Брокка ашық гей болған және мормондыққа өткен.

He directed his first film, Wanted: Perfect Mother, based on The Sound of Music and a local comic serial, in 1970. It won an award for best screenplay at the 1970 Manila Film Festival. Later that year he also won the Citizen's Council for Mass Media's best director award for the film Santiago! In 1974, Brocka directed Tinimbang Ka Ngunit Kulang ("You Have Been Weighed and Found Wanting"), which told the story of a teenager growing up in a small town amid its petty and gross injustices. It was a box office success, and earned Brocka another Best Director award, this time from the Filipino Academy of Movie Arts and Sciences (FAMAS). The following year, he directed Maynila sa mga Kuko ng Liwanag ("Manila in the Claws of Light"), which is considered by many critics, including British film critic and historian Derek Malcolm, to be the greatest Philippine film ever made. The film tells the allegorical tale of a young provincial named Julio Madiaga who goes to Manila looking for his lost love, Ligaya Paraiso. The episodic plot has him careering from one adventure to another until he finally finds Ligaya. Much of the film's acclaim is directed towards the excellent cinematography by Mike de Leon, who would later on direct landmark films such as Kisapmata and Batch '81. The film won the FAMAS Awards for Best Picture, Best Director, Best Actor, and Best Supporting Actor in 1976. Insiang (1976) was the first Philippine film ever shown at the Cannes Film Festival. It was screened in the Directors' Fortnight section of the 1978 Cannes Film Festival. It is considered to be one of Brocka's best films — some say his masterpiece. The film centers on a young woman named Insiang who lives in the infamous Manila slum area, Tondo. It is a Shakespearean tragedy that deals with Insiang's rape by her mother's lover, and her subsequent revenge. The film Jaguar (1979) was nominated for the Palme d'Or at the 1980 Cannes Film Festival, becoming the first Filipino film to compete in the main competition of the festival. It won Best Picture and Best Director at the 1980 FAMAS Awards. In 1983, Brocka created the organization Concerned Artists of the Philippines (CAP), They were charged for organizing illegal assembly and denied bail. Both directors denied being leaders of the strike, stating they were attending in sympathy with the drivers. They were released after 16 days, following public pressure for President Ferdinand Marcos to release the directors. He joined the Coalition for the Restoration of Democracy after his release. Brocka secretly smuggled an uncensored 35mm print of the film out of the country to evade government censorship; the print is now in the collection of the Museum of Modern Art. For his opposition against the Marcos regime, Brocka, in 1986, was appointed by President Corazon Aquino as a member of the 1986 Constitutional Commission to draft a new constitution for the country. He eventually resigned in August 1986. His main contribution to the 1987 Constitution is Article III, Section 4. According to Justice Adolfo Azcuna, he was the only delegate who had succeeded in amending the Bill of Rights. One of the last things Brocka campaigned for was the removal of U. S. bases in the Philippines. He would continue to do so, urging senators and the government to remove U. S. military presence in the country, until his death. Brocka was openly gay, and a convert to Mormonism.

Марапаттар

Брокка 1985 жылы "киноны маңызды әлеуметтік сынға айналдырғаны және филиппиндік кедейлердің өміріндегі алаңдататын шындықтарға қоғамдық сананы ояртқаны" үшін журналистика, әдебиет және шығармашылық коммуникация өнері саласындағы Рамон Магсейсей сыйлығымен марапатталды. 1997 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Филиппиннің халық суретшісі деп жарияланды.

Brocka was awarded the Ramon Magsaysay Award for Journalism, Literature and Creative Communication Arts in 1985, for "making cinema a vital social commentary, awakening public consciousness to disturbing realities of life among the Filipino poor". He was posthumously named Philippine National Artist for Film in 1997. Year Group Category Work Result 1984 British Film Institute Awards Sutherland Trophy Bayan Ko: Kapit Sa Patalim 1984 Cannes Film Festival Palme d'Or Bayan Ko: Kapit Sa Patalim 1980 Cannes Film Festival Palme d'Or Jaguar 1992 FAMAS Awards Hall of Fame Director 1991 FAMAS Awards Best Director Gumapang Ka Sa Lusak 1990 FAMAS Awards Best Director Macho Dancer 1986 FAMAS Awards Best Director Bayan Ko: Kapit Sa Patalim Best Director Miguelito: Batang Rebelde 1983 FAMAS Awards Best Director Cain at Abel 1980 FAMAS Awards Best Director Jaguar 1979 FAMAS Awards Best Director Gumising Ka Maruja 1978 FAMAS Awards Best Director Tahan na Empoy, tahan 1977 FAMAS Awards Best Director Insiang 1976 FAMAS Awards Best Director Maynila: Sa Mga Kuko Ng Liwanag 1975 FAMAS Awards Best Director Tinimbang Ka Ngunit Kulang 1973 FAMAS Awards Best Director Villa Miranda 1972 FAMAS Awards Best Director Stardoom 1971 FAMAS Awards Best Director Tubog Sa Ginto 1991 FAP Awards, Philippines Best Director Gumapang Ka Sa Lusak 1986 FAP Awards, Philippines Best Director Bayan Ko: Kapit Sa Patalim 1992 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Sa Kabila Ng Lahat 1991 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Gumapang Ka Sa Lusak 1990 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Macho Dancer 1986 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Bayan Ko: Kapit Sa Patalim Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Miguelito: Batang Rebelde 1984 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Hot Property 1983 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Cain at Abel 1981 Gawad Urian Awards Best Film of the Decade (Natatanging Pelikula ng Dekada) Insiang Best Film of the Decade (Natatanging Pelikula ng Dekada) Jaguar Best Film of the Decade (Natatanging Pelikula ng Dekada) Maynila sa Mga Kuko ng Liwanag Best Film of the Decade (Natatanging Pelikula ng Dekada) Tinimbang Ka Ngunit Kulang Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Bona 1980 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Jaguar 1979 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Mananayaw 1978 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Tahan na Empoy, tahan 1977 Gawad Urian Awards Best Direction (Pinakamahusay na Direksyon) Insiang 1985 Metro Manila Film Festival Best Director Ano ang kulay ng mukha ng Diyos? 1979 Metro Manila Film Festival Best Director Ina Ka ng Anak Mo 1983 Nantes Three Continents Festival Golden Montgolfiere Angela Markado 1992 Young Critics Circle, Philippines Best Film Sa Kabila ng Lahat 1991 Young Critics Circle, Philippines Silver Prize Hahamakin Lahat

Жыл Топ Санат Жұмыс Нәтиже
1984 British Film Institute Awards Sutherland Trophy Bayan Ko: Kapit Sa Patalim
1984 Cannes Film Festival Palme d'Or Bayan Ko: Kapit Sa Patalim
1980 Cannes Film Festival Palme d'Or Jaguar
1992 FAMAS Awards Hall of Fame режиссер
1991 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Gumapang Ka Sa Lusak
1990 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Macho Dancer
1986 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Bayan Ko: Kapit Sa Patalim
Ең үздік режиссер Miguelito: Batang Rebelde
1983 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Cain at Abel
1980 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Jaguar
1979 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Gumising Ka Maruja
1978 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Tahan na Empoy, tahan
1977 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Insiang
1976 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Maynila: Sa Mga Kuko Ng Liwanag
1975 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Tinimbang Ka Ngunit Kulang
1973 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Villa Miranda
1972 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Stardoom
1971 FAMAS Awards Ең үздік режиссер Tubog Sa Ginto
1991 FAP Awards, Philippines Ең үздік режиссер Gumapang Ka Sa Lusak
1986 FAP Awards, Philippines Ең үздік режиссер Bayan Ko: Kapit Sa Patalim
1992 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Sa Kabila Ng Lahat
1991 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Gumapang Ka Sa Lusak
1990 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Macho Dancer
1986 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Bayan Ko: Kapit Sa Patalim
Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Miguelito: Batang Rebelde
1984 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Hot Property
1983 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Cain at Abel
1981 Gawad Urian Awards Декаданың үздік фильмі (Natatanging Pelikula ng Dekada) Insiang
Декаданың үздік фильмі (Natatanging Pelikula ng Dekada) Jaguar
Декаданың үздік фильмі (Natatanging Pelikula ng Dekada) Maynila sa Mga Kuko ng Liwanag
Декаданың үздік фильмі (Natatanging Pelikula ng Dekada) Tinimbang Ka Ngunit Kulang
Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Bona
1980 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Jaguar
1979 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Mananayaw
1978 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Tahan na Empoy, tahan
1977 Gawad Urian Awards Ең үздік режиссура (Pinakamahusay na Direksyon) Insiang
1985 Metro Manila Film Festival Ең үздік режиссер Ano ang kulay ng mukha ng Diyos?
1979 Metro Manila Film Festival Ең үздік режиссер Ina Ka ng Anak Mo
1983 Nantes Three Continents Festival Алтын Монголфиер Angela Markado
1992 Young Critics Circle, Philippines Ең үздік фильм Sa Kabila ng Lahat
1991 Young Critics Circle, Philippines Күміс жүлде Hahamakin Lahat