Кіріспе

Вакашан тіліInfobox language
|name=Haisla
|nativename=X̄a'islak̓ala, X̌àh̓isl̩ak̓ala
|region=Central British Columbia coast inlet, Douglas Channel head, near Kitimat
|ethnicity=1,680 Haisla people (2014, FPCC)
! rowspan="2" colspan="2" |
! rowspan="2" | Екі егізді
! colspan="3" | Альвеолярлық
! rowspan="2" | Таңдайлық
! colspan="2" | Жұмсақ таңдайлық
! colspan="2" | Көмейлік
! rowspan="2" | Көмейлік
|
! орталық || тісті || бүйірлі
! қарапайым || ерін. ! қарапайым || ерін. |
! rowspan="3" | Жарылысты/Қос дауысты
! дауыссыз
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! тынысты
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! көмекейлі
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! rowspan="2" | Ұсқынды
! қарапайым
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! көмекейлі
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! rowspan="2" | Ызылдыр
! қарапайым
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
! көмекейлі
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}

Хайсла тілінде дауыссыз дыбыстардың кең ауқымы бар, қарапайым жарылысты дыбыстар дауысты немесе дауыссыз бола алады. Басқа Вакашан тілдеріндей, Хайсла тілінде үлкен дауыстылар жүйесі жоқ. Тілдегі дауыстылар Кваквала тілінде де кездеседі, бірақ Оңтүстік Вакашан тілдерінде жоқ. Екі тілдің де ерекшелігі – олардың артқы тілді дыбыстары алдыңғы немесе артқы болуы мүмкін, сондай-ақ дөңгелектене алады. Жарылысты дыбыстар тыныстау, көмекейлендіру және дауыстау арқылы өзгеруі мүмкін. Ызылдыр дыбыстар да көмекейлендіру арқылы одан әрі күшейеді. Ұсқынды және қарапайым жарылысты дыбыстар Солтүстік Вакашан тілдерінде әдетте тынысталады, ал дауысты жарылысты дыбыстар фонетикалық тұрғыдан дауысты немесе дауыссыз болуы мүмкін. Дауыстау және көмекейлендіру белсенді компоненттер болып табылады, олар дыбыстық өзгерістерде көрінеді, ал тыныстау жоқ. Тыныстаған жарылысты дыбыстар, Ұсқынды дыбыстармен қатар, бар. Хайсла тіліндегі барлық тыныстаған және көмекейленген жарылысты дыбыстар дауыссыз. Барлық Ұсқынды дыбыстар да дауыссыз.

Дәлелдері

Уакашан тілдер отбасында "негізгі аргументтер бастапқы предикатқа жалғанған прономинальдық энклитикалар арқылы ғана анықталады. Лексикалық есімдерде жағдай белгісі болмайды және сөздердің тізбегі грамматикалық рөлді ажыратпайды".

Қалып және жандандыру

Солтүстік Уакашан тілдер тобындағы басқа тілдер сияқты, хайсла тілі де қазіргі таңда жойылу қаупі төніп тұр. Британдық Колумбияның жергілікті тілдері интернат-мектептердің салдарынан күшті әсерге ұшырады, 1930 жылдары провинцияда 16 интернат-мектеп болған. Еуропалықтар келгеннен кейін халықтың арасындағы тілді білушілер саны аурулардың таралуынан күрт азайды. Хайсла тілін үйренуге ниет білдіргендер үшін арнайы бағдарламалар бар. Кітамаат ауылы тіл үйренгісі келетіндерге сабақтар ұйымдастырады. Британдық Колумбияда өскен хейльцук/хайсла автор, Иден Робинсон тілді жаңғырту мәселесінде жазба жұмыстарын жүргізіп, дәріс оқыды. Жақында ол Карлтон университетінде жылдық Мунро Бити лекциясын өткізді.