Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы жергілікті өзін-өзі басқару құрылымы

Оңтүстік Африкадағы жергілікті өзін-өзі басқару әртүрлі типтегі муниципалитеттерден (;;;;;;; Southern Ndebele: bomasipala;;;;;) тұрады. Ең ірі қалалық аймақтарды метрополиялық муниципалитеттер басқарады, ал елдің қалған бөлігі аудандық муниципалитеттер деп аталатын округтерге бөлінеді, олардың әрқайсысы жергілікті муниципалитеттер деп аталатын бірнеше аудандардан тұрады. 2016 жылғы 3 тамыздағы муниципалдық сайлаудағы шекара реформасынан кейін сегіз метрополиялық муниципалитет, 44 аудандық муниципалитет және 205 жергілікті муниципалитет бар.

Санаты

Муниципалитеттер үш санаттың біріне жатады: метрополиялық, аудандық және жергілікті (конституцияда А, С және В санаттары ретінде белгіленген).

Аудандық және жергілікті муниципалитеттер

Еліміздің қалған бөлігі, астаналық аймақтардан тыс, аудандық және жергілікті муниципалитеттердің бірлескен басқаруында болады. Әр аудан (немесе C санаттағы) муниципалитеті бірнеше жергілікті (B санаттағы) муниципалитетке бөлінеді. Аудандық муниципалитеттер кең ауқымды мәселелерге, мысалы, біріңғай жоспарлауға, инфрақұрылымды дамытуға, су және электр энергиясын жапсарып беруге, сондай-ақ қоғамдық көлікке жауапты; ал жергілікті муниципалитеттер ауданға берілмеген барлық муниципалдық функцияларға, әсіресе жергілікті тұрғындарға қызмет көрсетуге жауапты. 2016 жылғы мәліметтер бойынша 44 аудандық муниципалитет 205 жергілікті муниципалитетке бөлінген.

Сайлаулар

Муниципалитеттер муниципалдық кеңестермен басқарылады, олар әрбір 5 жылда бір рет сайланады. Муниципалдық кеңестердің ең соңғы жалпыұлттық сайлауы 2021 жылдың 1 қарашасында өтті. Ірі қалалық және жергілікті муниципалитеттердің кеңестері аралас пропорционалдық сайлау жүйесі бойынша сайланады. Бұл муниципалитеттер округтерге бөлінеді, және әр округтен бір кеңесші тікелей көп дауыс алған сайлаушылар арқылы сайланады. Кеңес құрамындағы кеңесшілердің саны партиялық тізімдерден пропорционалды түрде тағайындалады, осылайша кеңестің жалпы құрамы әр партияға түскен дауыстарға сәйкес келеді. Аудандық муниципалитеттерде кеңесшілердің 60% құрамы құрамына кіретін жергілікті муниципалитеттердің кеңестерімен тағайындалады, ал қалған 40% партиялық тізімдер бойынша пропорционалдық өкілдік арқылы сайланады.

Атаулар өзгертілді

Оңтүстік Африканың географиялық атаулар кеңесі – Оңтүстік Африкадағы, оның ішінде муниципалитеттердегі жерлердің атауларын өзгертумен айналысатын мемлекеттік орган.

Жетекшіліктің нашарлауы, тиімсіздігі және қанағатсыздық

Оңтүстік Африканың ауылдық аймақтарындағы муниципалитеттердің қаржылық жағдайы нашар және нашарлап келеді, бұл жағдай кәсіпкерлік белсенділікке, тәуекелдерге, тұрғындардың күнкөрісіне және экономиканың өсу перспективаларына әсер етеді. Кәсіпорындар мен олардың сақтандыру компаниялары ауылдық муниципалитеттердегі бизнес активтерін сақтандыру мүмкін емес екеніне алаңдаушылық білдірді. 2004 жылдан 2020 жылға дейін тіркелген наразылықтардың санының артуы муниципалитеттердің қызмет көрсетуіне наразылықтың күшті екенін көрсетеді. 2004 жылы 10 болған ірі наразылықтардың саны 2018 жылы 237-ге жетті. 2019-20 жылдары Гаутенг провинциясында қызмет көрсетуге байланысты ең көп наразылықтар тіркелді (шамамен 23%), одан кейін Квазулу-Натал (шамамен 21%), Батыс Кейп (шамамен 20%), Шығыс Кейп (шамамен 15%) және Мпумаланга (шамамен 9%) провинциялары орналасты. Наразылықтың көп бөлігі тұрғын үйге және тегін негізгі қызметтерге (әсіресе, қауым мүшелері қоныс аударған немесе табысын жоғалтқан жағдайда) қатысты талаптармен байланысты. Басқа себептерге кеңесшілердің жауапкершілігі, негізгі қызметтердің (тұрғын үй, су және электр энергиясы) сапасы немесе жеткізілу жылдамдығы, COVID-19 көмегінің дұрыс пайдаланылмауы және жер басып алу жатады. 2020 жылға қарай көптеген муниципалитеттер пандемия салдарынан қаржылық және логистикалық қиындықтарға тап болды. Марқұм Кими Маквету қызметкерлерді жеке жауапкершілікке тартуды, ұсыныстарды міндетті деп қарастыруды және кінәлі тараптарға қарыз сертификатын беруді ұсынды. 2022 жылы муниципалитеттердің көпшілігінде су инфрақұрылымының ескіргені және жұмыс істемейтіні анықталды. Су және санитария департаменті нашар күтім мен жұмыс істемеу салдарынан судың орташа есеппен 40% (26-60%) тұтынушыларға жетпей жоғалып кеткенін мәлімдеді. 2020 жылдың мәліметі бойынша муниципалитеттер Оңтүстік Африканың Су басқармаларына 12 миллиард теңге қарыз болды, төлемді ұстамау кең таралды. Сондай-ақ, олар Eskom компаниясына 46,1 миллиард теңге қарыз жинады. Эмфулени муниципалитетінің Eskom (2020 жылға дейін 2,3 миллиардтан астам) және Rand Water (шамамен 1,1 миллиард) компанияларына төлемеген қарызы оның тұрақты электр қуаты мен сумен қамтамасыз етуіне кедерілді, бұл алымдар мен салықтарды жинау қабілетіне әсер етті. 2018 жылғы Жоғарғы сот шешімі бойынша Eskom Эмфулени муниципалитетінің электр энергиясы үшін төлемегені үшін 645 миллион теңгелік мүлікті тәркілеуге құқылы болды, сондай-ақ Су және санитария департаментімен көрсетілген қызметтер үшін төлемегені үшін де. 2018 жылы VBS банкі құлдырап, 14 муниципалитеттің депозиттеріне зиян келтірді. Бұл депозиттер Мүнісіптік қаржыны басқару туралы заңға сәйкес заңсыз болды, оның ішінде Фетакгома Тубатсе муниципалитетінің 245 миллион теңгелік және Гияни муниципалитетінің 161 миллион теңгелік депозиті бар еді.