Белиздік музыкант Энди Паласио: Гарифуна мәдениетінің жақтаушысы

Кіріспе

Белизелік музыкант

Энди Вивиан Паласио (2 желтоқсан 1960 жыл – 19 қаңтар 2008 жыл) – Белизелік пунта музыкасының орындаушысы және үкіметтік шенеунік. Ол сонымен қатар гарифуна халқы мен олардың мәдениеті үшін белсенді түрде күрескен жетекші тұлға болды.

Өмірбаян

Паласио жағалаудағы Барранко ауылында туып өскен. Музыкаға бұрынғысынша берілмес бұрын, ол қысқа ғана уақыт бойы орта мектепте әлеуметтану пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. Паласио 1991 жылы Кариб теңізі музыкалық сыйлықтарында «Жылдың ең жақсы жаңа әртісі» сыйлығын, 2007 жылы WOMEX сыйлығын алды, ал 2008 жылы Америка аймағындағы BBC3 World Music Awards сыйлығымен қайтыс болғаннан кейін марапатталды.

Белиз музыкасы мен БАҚ-қа қосқан үлесі

Гарифунаның дәстүрлі музыкасынан өзге, Паласио көршілес Мексика, Гватемала, Гондурас, Куба, Ямайка және АҚШ-тан радио арқылы таралған алуан түрлі дыбыстарды сіңірді. Паласио музыкалық амбицияларын бірнеше орта мектептердегі топтар арқылы іске асырды, олар шетелден келген танымал музыканың әртүрлі үлгілерін орындады. Никарагуа революциясының идеалдарына тартылып, ол сол елдің Африка-үндістерінің Кариб теңізі жағалауындағы сауат ашу кампаниясына қатысты және өзінің қауіп төндірген мәдени және тілдік дәстүрлерін тереңірек бағалады. Осы ойлар оның шығармашылығына әсер етіп, Гарифуна музыкасының тамырларын зерттеуге жетеледі. Паласио Никарагуадан оралғаннан кейін, өзінің мәдениеті мен жеке басының жаңа Гарифуна мақтанышының пайда болуын, дәстүрлі Гарифуна музыкасының электр гитарасымен және R&B, джаз және рок-н-ролл әсерлерімен бірігіп туған пунта-роктың күрт танымалдылығын байқады. Белиздік Гарифуна музыканты және суретшісі Делвин "Пен" Каетано жетекшілік еткен "Original Turtle Shell Band" тобы 1980 жылдардың басында Белиз тәуелсіздік алған кезде ұлттық назарға ілікті. 1983 жылы Нью-Орлеан джаз және мұра фестивалінде "Turtle Shell Band" тобының ұстазы Изабел Флореспен (қазір қайтыс болған, легендарлы Гарифуна перкуссияшысы және әншісі) бірге өнер көрсетуі Энди Паласионы музыкалық мансапқа түртуге ықпал етті. 1987 жылы Пен Каетано Англиядағы Cultural Partnerships Limited, қоғамдық өнер ұйымымен жұмыс істеу шақыруын қабылдамағаннан кейін, Паласио оның орнына кірді. Алты айдан кейін ол Белизге кәсіби тәжірибе, кеңейтілген көзқарас және Белиздің тамыр музыкасын жазу, құжаттау, сақтау және тарату бойынша алғашқы әрекет болған, қысқа ғұмырлы Sunrise жазба жобасына қатысуға мүмкіндік берген байланыстармен оралды. Келесі жылы Паласионың мансабы Sunrise шығарған кең таралған кассеталық жазбалар және Белизді музыкалық жағынан Кариб теңізінің халықаралық фестиваліне (Канкун), Carifesta VI (Тринидад және Тобаго), Carifesta VII (Сент-Китс-Невис), Rainforest World Music Festival (Малайзия), Antillanse Feesten (Бельгия), World Traditional Performing Arts Festival (Жапония) және АҚШ, Канада, Колумбия, Франция, Германия және Ұлыбританиядағы көптеген қойылымдарға қатысуға шақырулар арқылы дамыды. Белиздің жалғыз жазба компаниясы Stonetree лейбліндегі екі сыншылар тарапынан жоғары бағаланған жазба Паласионың елдегі атағын нығайтты және оның елдің ең көрнекті шетелдік мәдени елшісі ретінде беделін арттырды. Гавана мен Белизде жазылған Keimoun (1995) альбомы Паласионың вокалдық және композиторлық дағдыларын көрсетті, бірінші қатардағы кубалық және белиздік студиялық музыканттарды жұмылдырды. Белизде шығарылған алғашқы CD, Keimoun елді әлемдік музыка картасына енгізді және The Rough Guide оны Латын Америкасы мен Кариб теңізінен шыққан 100 маңызды жазбаның бірі деп тізімдеді. Екі жылдан кейін Паласио Белиздің ең жақсы аспапшылары мен әншілерінің қолдауымен би күйлерінің қарқынды қоспасы "Til Da Mawnin" альбомымен оралды. 2004 жылы Белиздің мәдени елшісі және Ұлттық мәдениет және тарих институтының орынбасары болып тағайындалған Паласио өзін Гарифуна музыкасы мен мәдениетін сақтауға арнады. 2007 жылы Паласионың Stonetree's Garifuna All Stars жобасымен жұмыс істеген жылдары танымал Wátina альбомының шығуымен жемісті аяқталды. Wátina Белиз, Гватемала және Гондурас азаматтарынан (соның ішінде сексен жастағы әнші Пол Набордан) тұратын, Гарифунаның дәстүрлі ырғақтары мен әндерін терең зерттеген көп буынды музыканттар тобын ұсынды. Альбом сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Гарифуна халқына, мәдениетіне және тіліне әлемдік назар аударды. Wátina арқасында Паласио ЮНЕСКО-ның Бейбітшілік үшін суретшісі атанды және 2007 жылы беделді WOMEX сыйлығын жеңіп алды. Паласио кейіннен Ұлттық мәдениет және тарих институтының басшысы болып қызмет етті және мәдени елші болып тағайындалды. 1990 жылы "Nabi" альбомынан бастап бес түпнұсқа альбомын шығарды. Ол сондай-ақ өзінің музыкасын насихаттап, көп саяхаттар жасады. Паласио Channel 5 телеарнасында өзінің есімімен аталған және Белизден шыққан туындыларды көрсеткен бағдарламаны қысқа ғана уақытқа жүргізді. Ол сондай-ақ 5-арнаның жаңалықтарына арналған музыкалық тақырыпты жазды. 2007 жылдың 14 наурызында Паласио өзінің шедеврі деп санайтын соңғы студиялық альбомын, Wátina-ны шығарды. Альбомда Пол Набор сияқты басқа да көрнекті Гарифуна әртістерінің қатысуы болды және оны Иван Дюран Stonetree Records-те өндірді.

In addition to the traditional Garifuna music that he played, Palacio absorbed the diverse sounds disseminated by radio from neighboring Mexico, Guatemala, Honduras, Cuba, Jamaica and the United States. Palacio pursued his musical ambitions in a series of high school bands, covering a diversity of popular music from abroad. Attracted by the ideals of the Nicaraguan revolution, he joined the literacy campaign in that nation's African Amerindian Caribbean coast region and developed a deeper appreciation for his own threatened cultural and linguistic traditions. Those insights made their way into his own creativity, influencing him to delve more deeply into the roots of Garifuna music. Palacio returned from Nicaragua to discover the emergence of new Garifuna pride in their culture and identity, a development dramatically expressed in the sudden popularity of punta rock, a fusion of traditional Garifuna music with electric guitar and the influences of R&B, jazz, and rock and roll. The Original Turtle Shell Band, led by Belizean Garifuna musician and painter Delvin "Pen" Cayetano, burst into national consciousness in the early 1980s just as Belize gained independence. The Turtle Shell Band's invitation to perform with their mentor Isabel Flores (a legendary Garifuna percussionist and singer, now deceased) at the 1983 New Orleans Jazz and Heritage Festival encouraged Andy Palacio to pursue a musical career. In 1987, after Pen Cayetano turned down an invitation to work in England with Cultural Partnerships Limited, a community arts organization, Palacio stepped in. He returned to Belize six months later with professional experience, a broadened perspective, and connections that led to his involvement with the short lived Sunrise recording project, the first effort to record, document, preserve and distribute Belizean roots music. The following year Palacio's career took off, buoyed by widely circulated cassette recordings released by Sunrise, and a string of invitations to represent Belize musically at the Festival Internacional de Cultura del Caribe (Cancun), Carifesta VI (Trinidad and Tobago), Carifesta VII (St. Kitts Nevis), the Rainforest World Music Festival (Malaysia), the Antillanse Feesten (Belgium), the World Traditional Performing Arts Festival (Japan) and countless performances in the United States, Canada, Colombia, France, Germany and Great Britain. Two critically acclaimed recordings on the Stonetree label, Belize's only record company, cemented Palacio's fame at home while reinforcing his stature as the country's foremost overseas cultural ambassador. Recorded in Havana and Belize, Keimoun (1995) showcased Palacio's vocal and composition talents, enlisting first rate Cuban and Belizean studio artists. The first CD to be produced in Belize, Keimoun put the country on the world music map, and is listed by The Rough Guide as one of 100 essential recordings from Latin America and the Caribbean. Two years later Palacio returned with Til Da Mawnin, an energetic mix of dance tunes backed by Belize's top instrumentalists and singers. Appointed Belizean Cultural Ambassador and Deputy Administrator of the National Institute of Culture and History in 2004, Palacio devoted himself to the preservation of Garifuna music and culture. In 2007, Palacio's years of work with the Stonetree's Garifuna All Stars project came to fruition with the release of the acclaimed Wátina album. Wátina featured a multigenerational crew of Garifuna musicians from Belize, Guatemala, and Honduras (including octogenarian singer Paul Nabor) that delved deeply into traditional Garifuna rhythms and songs. The album was a critical success that garnered worldwide attention for the Garifuna people, culture and language. Thanks to Wátina, Palacio was named a UNESCO Artist for Peace and won the prestigious WOMEX Award in 2007. Palacio later served as a head of the National Institute of Culture and History and was named a cultural ambassador. He released over five original albums beginning with Nabi in 1990. He also traveled widely promoting and performing his music. Palacio briefly hosted a television program on Channel 5 named after him and featuring works from Belizeans. He also wrote the theme music for Channel 5's newscast. On March 14, 2007, Palacio released his last studio album, Wátina, which he considered his masterpiece. The album features guest appearances from other prominent Garifuna artists including Paul Nabor and was produced by Ivan Duran at Stonetree Records.

Ауру және өлім

2008 жылдың 16 қаңтарында Паласио Сан-Игнасиодағы үйінде күрт ауырып, екі көзге көрінетін "инсультқа ұқсас ұстамалар" басталды және ол Белмопанда, содан кейін Белиз қаласындағы ауруханаға жатқызылды. Белиз қаласында Паласиоға арнайы медициналық көмек алу үшін әуемен Чикагоға бару ұсынылды, бірақ жол жүзінде оның жағдайы нашарлай берді. Алабама штатының Мобил қаласында АҚШ кеденін өткен кезде Паласио есінен танып, дереу жергілікті ауруханаға жеткізілді, онда оның жағдайы қиын деп бағаланды. Оның отбасы оның туған жерінде қайтыс болғанын қалады. Оның жазбалар компаниясы Cumbancha таратқан баспасөз хабарламасына сәйкес, Паласио Белиз қаласында 19 қаңтарда жергілікті уақыт бойынша сағат 21:00-де "миға кең ауқымды және ауыр инсульт, жүрек талмасы және тыныс алу жетіспеушілігінен" қайтыс болды.