Кіріспе
Британ жазушысы және фотографы Питер Генри Эмерсон (13 мамыр 1856 – 12 мамыр 1936) – британ жазушысы және фотографы. Оның фотосуреттері – фотосуретті өнер түрі ретінде насихаттаудың ерте мысалдары. Ол ауылдық пейзаждарды бейнелейтін суреттерімен және фотосуреттің мақсаты мен мәні туралы фотографтар арасындағы пікір таластарымен белгілі.
Peter Henry Emerson (13 May 1856 – 12 May 1936) was a British writer and photographer. His photographs are early examples of promoting straight photography as an art form. He is known for taking photographs that displayed rural settings and for his disputes with the photographic establishment about the purpose and meaning of photography.
Ерте өмір
Эмерсон Кубадағы Энкрусиадаға жақын орналасқан Ла Пальма Естейт қант плантациясында, американдық әкесі Генри Езекиел Эмерсон мен британдық анасы Джейн Харрис Биллингке тиесілі болған жерде дүниеге келді. Ол Сэмюэл Морз бен Ральф Уолдо Эмерсонның қашық туысы еді. Балалық шағының көп бөлігін Кубада, әкесінің плантациясында өткізді. Америка Азамат соғысы кезінде ол Вилмингтон, Делавэр қаласында біраз уақыт болды, бірақ 1869 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Англияға көшіп кетті. Ол Кранли мектебінде оқыды, онда ол белгілі ғалым және спортшы ретінде танылды. Содан кейін ол Лондон Король колледжіне түсті, ал 1879 жылы Кембридждегі Клэр колледжіне ауысты, онда 1885 жылы медицина ғылымдарының бакалавры дәрежесін алды. Эмерсон зиялы, жақсы білім алған және бай адам болды, сонымен қатар көптеген қатаң пікірлерін анық жеткізу қабілетіне ие еді. 1881 жылы ол Эдит Эми Эйнсвортқа үйленді және бал айы кезінде өзінің алғашқы кітабын жазды. Бірге олардың бес баласы болды.
Фотография
Ол өзінің алғашқы фотоаппаратын 1881 немесе 1882 жылы досы, орнитолог А. Т. Эванспен бірге құстарды бақылау сапарларында қолдану үшін сатып алған. Ал келесі жылы ол Фотографиялық қоғам кеңесіне сайланды және хирургтік мансабынан бас тартып, фотограф және жазушы болды. Табиғатқа деген ерекше құштарлығымен қатар, бильярд, қайық жүзу және метеорологиямен да қызығушылық танытты. Бастапқыда француз натуралистік суреттерінің ықпалында болды, сол сияқты "натуралистік" фотосуретке ұмтылып, ауылдық өмірді мүмкіндігінше анық бейнелеу үшін өткір фокуспен суретке түсірді. Оның 1886 жылы жарық көрген алғашқы фотоальбомы "Норфолк Броудстағы өмір мен пейзаж" деп аталды, ол осы идеяларға негізделген 40 платиналық басылымнан тұрды. Бірақ көп ұзамай ол әр нәрсені өткір көрсетуден қанағаттанбай, бұлдың адам көзі әлемді қабылдайтын тәсілден өзгеше екенін түсінді. Содан кейін ол жұмсақ фокуспен тәжірибе жасады, бірақ нәтижелерге де риза болмады, себебі табиғатты дәл бейнелеу үшін қажет деп санайтын тереңдік пен атмосфераны нақты қайта жасай алмады. Күмәніне қарамастан, ол Шығыс Англияның сортапты жерлерінде пейзаждар мен ауылдық өмірдің көптеген суреттерін түсірді және келесі он жыл ішінде өзінің фотосуреттерінен жеті кітап жариялады. Осы екі томның соңғы екеуінде, "On English Lagoons" (1893) және "Marsh Leaves" (1895) атты кітаптарында Эмерсон коммерциялық баспагерлермен жаман тәжірибе алғаннан кейін фотогравюра әдісімен суреттерін өзі басып шығарды.
20 ғасыр
1895 жылы «Marsh Leaves» басылымынан кейін, оның ең үздік туындысы саналатын бұл жұмыстан соң Эмерсон енді фотосуреттер жариялаған жоқ, бірақ көркем әдебиеттерді және генеалогия мен бильярд сияқты түрлі тақырыптарда кітаптар жазуды және басып шығаруды жалғастырды. 1924 жылы ол көркем фотосуреттің тарихын жазуға кірісіп, 1936 жылғы 12 мамырда Корнуоллдағы Фалмут қаласында қайтыс болғанға дейін қолжазбаны аяқтады. 1979 жылы ол Халықаралық Фотосуретшілер Даңқы залына енгізілді.
Фотографиялық мекемемен келіспеушіліктер
Өзінің өмірінде Эмерсон британдық фотографиялық ортаға қарсы бірнеше мәселе бойынша күресті. 1889 жылы ол өзінің сурет өнері мен оның философиясын түсіндірген, «Студенттерге арналған натуралистік фотография» атты даулы және әсерлі кітабын жариялады. Бір автор бұл кітапты «шай ішу кешінде жарылған бомба» деп сипаттады, себебі ол шындық пен реалистік фотосуреттер, жасалма фотосуреттердің орнын басатынын дәлелдеді. Бұл 1850 жылдары О.Г. Реййландер мен Генри Пич Робинсон бастаған, көптеген фотосуреттерді біріктіріп, бір сурет жасаудың танымал дәстүріне тікелей шабуыл болды. Робинсонның кейбір фотосуреттері жиырма немесе одан да көп жеке фотосуреттерді біріктіріп, бір суретке айналдырды. Бұл, әсіресе алғашқы жылдары, жарық аз болғандықтан үй ішінде түсірілмейтін суреттерді жасауға мүмкіндік берді, сонымен қатар аллегориялық картиналарды еліктеп, өте әсерлі суреттер жасауға да мүмкіндік берді. Эмерсон бұл әдісті жалған деп айыптады және фотографияны басқа өнер түрлерін еліктеуге тырыспайтын, дербес жанр ретінде қарастыру керек деп мәлімдеді. Эмерсонның барлық суреттері бір рет түсіріліп, ретушьтаусыз жасалған, ол бұл манипуляцияның тағы бір түрі деп санайтын және оны «жақсы, жаман немесе ешқандай фотосуретті жаман сурет немесе картинаға айналдыру процесі» деп атады. Эмерсон сондай-ақ фотосуреттің көз көрген нәрсенің шынайы бейнесі болуы керек деп сенді. Заманауи оптикалық теорияларға сүйене отырып, ол бір аймақты өткір, ал қалғанын бүркемелі қылып түсірді. Ол көрудің табиғаты мен оны фотографияда бейнелеу туралы осы пікірін қызу қорғады, бұл фотографиялық ортаның наразылығын тудырды. Эмерсонның тағы бір ынтасы – фотографияның өнер екендігі, механикалық көшірме емес. Бұл мәселеде де ортамен пікір таласы болды, бірақ Эмерсон фотографияны өнер ретінде қорғауға тырысқаны сәтсіз аяқталды және фотографияның, басымдықпен механикалық көшірме түрі екенін мойындауға мәжбүр болды. Робинсон мектебінің суреттері «механикалық» болса да, Эмерсонның суреттері әлі де көркемдік деп есептелуі мүмкін, себебі олар бір көріністің адал көшірмесі емес, керісінше, оның бір жазықтықтағы өткірлік теориясының нәтижесінде тереңдікке ие болды. Фотографияның көркемдік сипаты туралы даудан жеңілгеннен кейін, Эмерсон өзінің фотосуреттерін жарияламаса да, түсіруін жалғастырды.