Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Хериот мектебі — Шотландияның Эдинбург қаласындағы Лористон ауданындағы Лористон Плейс орналасқан жеке бастауыш және орта білім беретін күндізгі мектеп. XXI ғасырдың басында мектепте 1600-нан астам оқушы, 155 оқытушы және 80 оқытушы емес қызметкер жұмыс істейді. Ол 1628 жылы корольдік алтын шебер Джордж Хериоттың өсиетімен Джордж Хериот ауруханасы ретінде құрылды және 1659 жылы есігін ашты. Мектепті шотландтық қайырымдылық қоры – Джордж Хериоттың қоры басқарады.
George Heriot's School is a private primary and secondary day school on Lauriston Place in the Lauriston area of Edinburgh, Scotland. In the early 21st century, it has more than 1600 pupils, 155 teaching staff, and 80 non teaching staff. It was established in 1628 as George Heriot's Hospital, by bequest of the royal goldsmith George Heriot, and opened in 1659. It is governed by George Heriot's Trust, a Scottish charity.
Сәулет
Мектептің негізгі ғимараты, 1631 жылы қайтыс болғанға дейін Уильям Уоллестің еңбегі болған, Ренессанс архитектурасымен ерекшеленеді. Оның орнын Уильям Айтун, ал одан кейін Джон Майлн басқарды. 1676 жылы сэр Уильям Брюс Хериот ауруханасын аяқтау жоспарын жасады. Оның солтүстік қасбетінің орталық мұнарасы үшін жасаған жобасы 1693 жылы іске асырылды. Мектеп – үлкен төртбұрышты айналдыра орналасқан, құмтастан салынған мұнаралы ғимарат. Негізгі тасқа 1628 жыл жазылған. Әр терезенің үстіндегі күрделі әшекейлеу бірегей (бір жұптан басқа – ғимараттың батыс жағындағы, қазірде қолданылмайтын орталық мұнараның екі жағындағы әшекейлер). Төртбұрыштың солтүстік жағындағы нишада негізін қалаушының мүсіні орналасқан. Негізгі ғимарат Эдинбург қала қабырғаларынан тыс салынған алғашқы ірі құрылыс болды. Ол 1620 жылы салынған Грейфриарс шіркеуінің жанында, солтүстікке қарай Эдинбург қамалының көлеміндегі ашық жерде орналасқан. Он жетінші ғасырдың қала қабырғасының (Телфер қабырғасы) бөліктері мектеп аумағының қабырғалары ретінде қолданылады. Салынған кезде ғимараттың негізгі қасбеті солтүстікке қарап, Грассмаркеттен Хериот көпірі арқылы кіретін болды. Бастапқыда ол тек жоғары сапалы таспен қапталған, ал қалғандары қираған тас пен сыланған материалдардан тұрды. "Джордж Хериоттың сұлу құрылысы" деп жергілікті халық пен оның оқушылары арасында белгілі болды, оны "Варк" деп атады. 1833 жылы үш қираған қасбет Крейглит тасымен қайта жаңартылды. Бұл басқа қасбеттер Лористон-плейске жаңа кіреберіс салынғанда көріне бастағандықтан жасалды. Жаңа қабырғаларды салу жұмыстарын сол кездегі мектептің құрылыс жұмыстарына жауапты Александр Блэк жүргізді. Кейіннен ол қаладағы алғашқы тегін мектептерді жобалады. Лористонға қарайтын оңтүстік қақпа ғимаратын Уильям Генри Плейфэр салған, ол 1829 жылы салынған. Шапельдің ішкі бөлігін (1837) Джеймс Гиллеспи Грэм жасаған, оған Август Пугин көмектескен болуы мүмкін. Мектеп залын 1893 жылы Дональд Гоу жобалаған, ол балға тәрізді шатырмен безендірілген. Кейіннен аралық қабат қосылды. Ғылым блогын Джон Чессер (архитектор) 1887 жылы салған, ол Александр Блэк (архитектор) салған 1838 жылғы бұрынғы бастауыш мектептің бір бөлігін қамтиды. Сайттың батысындағы химия блогын 1911 жылы Джон Андерсон жобалаған. Хериот ауруханасының (алғашқы атауы) құрылысы 1628 жылы Эдинбург қала қабырғасының сыртында басталды. Ол үшінші ағылшын азамат соғысы кезінде Шотландияға жасалған шабуыл кезінде Оливер Кромвельдің ағылшын әскерлері басып алғанға дейін аяқталды. Ғимарат казарма ретінде пайдаланылған кезде Кромвель әскерлері аттарын шіркеуде орналастырды. 1659 жылы аурухана ашылды, онда отыз науқас бала тұрды. Қаржысы өскен сайын, ол жетім балаларға қоса, басқа да оқушыларды қабылдады. 18 ғасырдың соңында Джордж Хериоттың Трастың басшылары Браутон баронын сатып алды, осылайша Джеймс Крейгтің Джорджиялық Жаңа қаласының төменгі солтүстік беткейінде кең жерді сатып алды. Бұл және қаланың бастапқы шекарасынан тыс жасалған басқа да жер сатып алулар Хериот қайтыс болғаннан кейін көп жылдар өткен соң Траст үшін жалға беру арқылы үлкен кіріс әкелді.
The main building of the school is notable for its renaissance architecture, the work of William Wallace, until his death in 1631. He was succeeded as master mason by William Aytoun, who was succeeded in turn by John Mylne. In 1676, Sir William Bruce drew up plans for the completion of Heriot's Hospital. His design, for the central tower of the north façade, was eventually executed in 1693. The school is a turreted building surrounding a large quadrangle, and built out of sandstone. The foundation stone is inscribed with the date 1628. The intricate decoration above each window is unique (with one paired exception those on the ground floor either side of the now redundant central turret on the west side of the building). A statue of the founder can be found in a niche on the north side of the quadrangle. The main building was the first large building to be constructed outside the Edinburgh city walls. It is located next to Greyfriars Kirk, built in 1620, in open grounds overlooked by Edinburgh Castle directly to the north. Parts of the seventeenth century city wall (the Telfer Wall) serve as the walls of the school grounds. When built, the building's front facade faced north with access from the Grassmarket by way of Heriot Bridge. It was originally the only facade fronted in fine ashlar stone, the others being harled rubble. "George Heriot's magnificent pile" became known locally, and by the boys who attended it, as the "Wark". In 1833 the three rubble facades were refaced in Craigleith ashlar stone. This was done because the other facades had become more visible when a new entrance was installed on Lauriston Place. The refacing work was handled by Alexander Black, then Superintendent of Works for the school. He later designed the first Heriot's free schools around the city. The south gatehouse onto Lauriston Place is by William Henry Playfair and dates from 1829. The chapel interior (1837) is by James Gillespie Graham, who is likely to have been assisted by Augustus Pugin. The school hall was designed by Donald Gow in 1893 and boasts a hammerbeam roof. A mezzanine floor was added later. The science block is by John Chesser (architect) and dates from 1887, incorporating part of the former primary school of 1838 by Alexander Black (architect). The chemistry block to the west of the site was designed by John Anderson in 1911. The construction of Heriot's Hospital (as it was first called) was begun in 1628, just outside the city walls of Edinburgh. It was completed in time to be occupied by Oliver Cromwell's English forces during the invasion of Scotland during the Third English Civil War. When the building was used as a barracks, Cromwell's forces stabled their horses in the chapel. The hospital opened in 1659, with thirty sickly children in residence. As its finances grew, it took in other pupils in addition to the orphans for whom it was intended. By the end of the 18th century, the Governors of the George Heriot's Trust had purchased the Barony of Broughton, thus acquiring extensive land for feuing (a form of leasehold) on the northern slope below James Craig's Georgian New Town. This and other land purchases beyond the original city boundary generated considerable revenue through leases for the Trust long after Heriot's death.
19 және 20 ғасырлар
1846 жылы ауруханада көтеріліс болды және елу екі бала қуылды. Бұл 1840 жылдардағы бірнеше тәртіпсіздіктердің ең ауырсы болды. Ауруханадағы білім беруді сынағандар, олардың пікірінше, балаларды үйден бөліп ұстау салдарынан осы жағдай туды. 1844 жылы 180 баланың тек 52-сі әкесіз болды, демек, сыншылардың пікірінше, кедей отбасылар балаларын ауруханаға, тіпті демалыс күндері де, және наразы үлкен балалардың ықпалына қалдырып отырды. «Ескі түлектер» (бұрынғы оқушылар) аурухананы қиын жағдайдағы отбасыларға үміт пен тәртіп беретін орын ретінде қорғауға дайын болды. 1846 жылдың соңында «Таймс» газетіне жарияланған ауруханалардың маңыздылығы туралы бұл пікір 1851 жылы Эдинбургтің лорд-провосты, сонымен қатар аурухана басшыларының төрағасы болған Дункан Макларенмен қолдау тапты. Макларен ауруханадағы балалар санын азайтуды және үнемделген қаражат есебінен Хериоттың сыртқы мектептерін кеңейтуді ұсынды. Дункан Макларен 1836 жылғы заңның бастамашысы болды, ол Хериот басшыларына «Heriot Trust» қорының артық ақшасын «сыртқы» (яғни ауруханадан тыс) мектептер ашуға пайдалануға рұқсат берді. 1838 мен 1885 жылдар аралығында қор Эдинбургте 13 жасөспірімдер және 8 нәрестелерге арналған сыртқы мектептер ашып, басқарды. 1880-жылдардың басында ақысыз білім берген бұл мектептер желісінде барлығы 5000-ге жуық оқушы оқыды. Сыртқы Хериот мектептерінің ғимараты 1885 жылдан кейін қорды реформалау және оның сыртқы қызметтерін мемлекеттік мектеп жүйесіне қосу аясында сатылды немесе жалға берілді (кейбіреулері Эдинбург мектеп кеңесіне). Бұл ғимараттардың бірнешеуі, соның ішінде Коугейт, Дэви-стрит, Холируд және Стокбридж мектептері, Лористон-плейс ауруханасының сәулеттік ерекшеліктерімен немесе Джордж Хериотқа сілтеме жасайтын тас элементтерімен салынған. Джордж Хериот ауруханасы 1860 жылдардың соңы мен 1880 жылдардың ортасы аралығында Шотландияның білім беру қорларына байланысты туған даулардың ортасында болды. Орта білім беруді жалпы қаржыландыру саяси жағынан мүмкін болмағандықтан, бұл қорларды реформалау бастауыш білімнен тыс білім алуға мүмкіндік берудің жолы ретінде қарастырылды. Сұрақ кімге қатысты: төлем жасауға шамасы барларға ма, әлде шамасы жоқтарға ма? Сондықтан «Хериот» дауы Эдинбург қалалық саясатының маңызды мәселесіне айналды. 1875 жылы 1872 жылы құрылған (Кольбрук) мектептер мен ауруханалар жөніндегі комиссияның ұсыныстарына қарсы «Хериот» қорын қорғау комитеті (HTDC) құрылды. Бұл ұсыныстар аурухананы орталық техникалық күндізгі мектепке айналдыруды, университет стипендияларын қаржыландыру үшін «Хериот» ақшасын пайдалануды, сыртқы мектептерге ақы енгізуді және Эдинбургтен тыс жерлерден негізін қалаушыларды қабылдауды қамтыды. HTDC мұны Эдинбургтің кедейлерін орта таптың игілігі үшін тонау деп есептеді. 1870 жылы, алдыңғы жылғы рұқсат етілген «Endowed Institutions (Scotland) Act» бойынша, 1879 жылы Шотландиядағы «Endowed Institutions» жөніндегі (Moncreiff) комиссиясына және соңында 1883 жылы «Educational Endowments» жөніндегі (Balfour) комиссиясына «Хериот» реформа жоспарларын ұсынды. Барлығы қабылданбады. Себептерінің бірі – «Хериоттың» тегін және ауруханалық білім беруге берілгендігі, сондай-ақ 1872 жылы қабылданған «Білім беру (Шотландия) заңынан» кейін «Хериот» сыртқы мектептерін сақтап қалғандығы, мемлекеттік қолдаумен міндетті бастауыш білім беруді енгізді. «Балфур» комиссиясы атқарушы билікке ие болды және 1885 жылы «Хериотты» реформалау үшін оны пайдаланды. Аурухана 10 және одан жоғары жастағы ұлдарға арналған, ақы төленетін күндізгі мектепке айналды. 7 жастан кіші емес 120-ға дейін негізін қалаушыларға артықшылықты қабылдау мүмкіндігі берілді. Грек тілі оқытылмады. Жаңа Джордж Хериот ауруханалық мектебі заманауи, техникалық бағытталған мекеме болуы керек еді. Сыртқы мектептер желісі жабылды және ресурстар түрлі стипендиялар мен шәкіртақыларға жұмсалды, соның ішінде Эдинбургтегі жоғары мектепке және университетке оқуға жұмсалатын қаражат та болды. Бұл жаңа «Хериот» күндізгі мектебі емес, қабілетті және қызығушылық танытқандарға университетке білім алуға жол ашуы керек еді. Бұл жоспарда қазіргі заманғы еуропалық білім беру реформаларына жауап беру элементтері болды, мысалы, неміс «Realschulen» мектептері. Бұл колледж «Хериот Ватт» колледжі деп аталды. Бұл тек қордың қаржылық қолдау көрсетуі ғана емес, сонымен қатар Эдинбургте техникалық білім беруді ынталандыру саясатының бір бөлігі болды. Жаңа «Хериот» күндізгі мектебінің жоғары сыныптарын аяқтаған оқушылардың оқуын жалғастыруы үшін ерекше жағдайлар жасалды. Мектеп және колледж екеуі де 1927 жылға дейін колледждің дамуы мен қаржылық қажеттіліктері жекеленуді талап еткенге дейін «Хериот» басқармасының бақылауында болды. Қор колледжге жыл сайын 8000 фунт стерлинг сомасында үлесін қоса берді. 1966 жылы колледжге «Хериот Ватт» университеті мәртебесі берілді. 1979 жылы «Хериот» қыздарды қабылдап, аралас білім беретін мектепке айналды. Осы жылы Лотиан аймақтық кеңесі мектепті жергілікті билік жүйесіне қосуға тырысты, бірақ Шотландия мемлекеттік хатшысы бұл әрекетке араласты.
In 1846 there was an insurrection in the Hospital and fifty two boys were dismissed. This was the worst of several disturbances in the 1840s. Critics of hospital education blamed what they described as the monastic separation of the boys from home life. Only a minority (52 out of 180 in 1844) were fatherless, which meant, these critics argued, that poorer families were leaving their children to Hospital care, even through holiday periods, and the influence of disaffected older boys. 'Auld Callants' (former pupils) were prepared to defend the Hospital as a source of hope and discipline to families in difficulties. This argument about the value of hospitals, which reached the pages of The Times in late 1846, was taken up by Duncan McLaren when he became Lord Provost of Edinburgh, and therefore Chairman of the Hospital Governors, in 1851. McLaren pushed for the number of boys in the Hospital to be reduced and for the Heriot outdoor schools to be expanded with the resources thus saved. Duncan McLaren was the primary initiator of the 1836 Act that gave the Heriot Governors the power to use the Heriot Trust's surplus to set up "outdoor" (i. e. outside the Hospital) schools. Between 1838 and 1885 the Trust set up and ran 13 juvenile and 8 infant outdoor schools across Edinburgh. At its height in the early 1880s this network of Heriot schools, which did not charge any fees, had a total roll of almost 5,000 pupils. The outdoor Heriot school buildings were sold off or rented out (some to the Edinburgh School Board) when the network was wound up after 1885 as part of reforms to the Trust and the absorption of its outdoor activities by the public school system. Several of these buildings, including the Cowgate, Davie Street, Holyrood and Stockbridge Schools, were designed with architectural features copied from the Lauriston Place Hospital building or stonework elements referring to George Heriot. George Heriot's Hospital was at the centre of the controversies surrounding Scottish educational endowments between the late 1860s and the mid 1880s. At a time when general funding for secondary education was not politically possible, reform of these endowments was seen as a way to facilitate access beyond elementary education. The question was, for whom; those who could afford to pay fees or those who could not? The Heriot's controversy was therefore a central issue in Edinburgh municipal politics at this time. In 1875 a Heriot Trust Defence Committee (HTDC) was formed in opposition to the recommendations of the (Colebrooke) Commission on Endowed Schools and Hospitals, set up in 1872. These included making the Hospital a secondary technical day school, using Heriot money to fund university scholarships, introducing fees for the outdoor schools and accepting foundationers from outside Edinburgh. The HTDC saw this as a spoliation of Edinburgh's poor to the benefit of the middle classes. Already in 1870, under the permissive Endowed Institutions (Scotland) Act of the previous year, and again in 1879 to the (Moncreiff) Commission on Endowed Institutions in Scotland, and finally in 1883 to the (Balfour) Commission on Educational Endowments, Heriot's submitted schemes of reform. All were turned down. The reasons included Heriot's continuing commitment to free and hospital education, and its maintenance of the Heriot outdoor schools after the passage of the Education (Scotland) Act in 1872 brought in publicly supported, compulsory elementary education. The Balfour Commission had executive powers and used these in 1885 to impose reform on Heriot's. The Hospital became a day school, charging a modest fee, for boys of 10 and above. Up to 120 foundationers, no younger than 7 years of age, enjoyed preferential admission. Greek was not to be taught. The new George Heriot's Hospital School was, in other words, to be a modern, technically oriented institution. The outdoor school network was to be wound up and the resources used for a variety of scholarships and bursaries, including a number to be used for attendance at the High School and University of Edinburgh. These, rather than the new Heriot's day school, were to provide a path to university education for those able and interested. There were elements in this scheme of a response to contemporary European educational reforms, such as that exemplified by the German Realschulen. This was to be renamed the Heriot Watt College. This was not just a matter of the Trust providing financial support, but was part of a policy of encouraging technical education in Edinburgh. Provision was especially to be made for pupils to continue their studies after completing the higher classes of the new Heriot's day school. The School and the College were both run under the Heriot board of governors until the development and financial needs of the College required a separation in 1927. The Trust continued to make a contribution to the College of £8,000 p. a. thereafter. In 1966 the College was granted university status as Heriot Watt University. In 1979 Heriot's became co educational after admitting girls. In the same year Lothian Regional Council attempted to bring the school in to the local authority system, but the Secretary of State for Scotland intervened.
Қазіргі заман
XXI ғасырдың басында Джордж Хериот мектебінде шамамен 1600 оқушы оқиды. Ол ата-анасынан айырылған балаларға тегін білім беру арқылы қайырымдылық мақсатын орындауды жалғастыруда, мұндай балалар "негіздемешілер" деп аталады. 2012 жылы мектеп жоғары деңгейдегі емтихан нәтижелері бойынша Эдинбургтың үздік мектебі деп саналды.
In the early 21st century, George Heriot's has approximately 1600 pupils. It continues to serve its charitable goal by providing free education to children who are bereaved of a parent, such children being referred to as "foundationers". In 2012, the school was ranked as Edinburgh's best performing school by Higher exam results.
Спорт және сабақтан тыс іс-шаралар
Бұрынғы түлектер клубы, Хериот регби клубы және Хериот крикет клубы мектептің атын алып жүреді және мектептің Голденакер алаңын пайдаланады. Джордж Хериот мектептік гребсу клубы ұлттық деңгейде жарысады және Шотландия гребсу федерациясына мүше. Сонымен қатар, мектепте сыбызғы оркестрі бар, және шамамен 120 оқушы түрлі музыкалық сабақтар алады.
Former pupils' clubs, the Heriot's Rugby Club and Heriot's Cricket Club, carry the School's name and use the School's Goldenacre grounds. George Heriot's School Rowing Club competes at a national level and is affiliated to Scottish Rowing. There is a pipe band, and around 120 pupils take tuition of some kind.