Кіріспе

Толуол диизоцианаты (TDI) – CH3C6H3(NCO)2 формуласына ие органикалық қосылыс. Алты мүмкін изомердің екеуі коммерциялық тұрғыдан маңызды: 2,4 TDI (CAS: 584 84 9) және 2,6 TDI (CAS: 91 08 7). 2,4 TDI таза күйде өндіріледі, бірақ TDI көбінесе 2,4 және 2,6 изомерлерінің 80/20 және 65/35 араласмасы ретінде сатылады. Ол ірі көлемде өндіріледі, 2000 жылы әлемдік изоцианат нарығының 34,1%-ын құрады, MDI-ден кейін екінші орында тұрады. 2000 жылы шамамен 1,4 миллиард килограмм өндірілді. Шикі TDI араласмасын дистилляциялау нәтижесінде 2,4 TDI және 2,6 TDI-дің 80:20 араласмасы алынады, ол TDI (80/20) деп белгіленеді. TDI (80/20)-ны дифференциациялау немесе бөлу арқылы таза 2,4 TDI және 2,4 TDI мен 2,6 TDI-дің 65:35 араласмасын, TDI (65/35) деп аталатын қоспаны алуға болады.

Қолданбалар

ТДИ-дегі изоцианат функционалдық топтар карбамат (уретан) байланыстарын жасау үшін гидроксилдік топтармен әрекеттеседі. ТДИ-дегі екі изоцианат тобы әртүрлі жылдамдықпен реакцияға түседі: 4-ші жағдай 2-ші жағдайға қарағанда шамамен төрт есе белсенді. 2,6 ТДИ симметриялық молекула болып табылады, сондықтан 2,4 ТДИ-дегі 2-ші жағдай сияқты, ұқсас белсенділікке ие екі изоцианат тобы бар. Дегенмен, екі изоцианат тобы да бір ароматтық сақинаға байланысқандықтан, бір изоцианат тобының реакциясы екінші изоцианат тобының белсенділігін өзгертеді. Ол жоғары температураға төзімді қатты полиуретан көбіктерін өндіруде қолданылады.

Қауіптер

ТДИ үшін LD50 ауыз арқылы қабылдағанда 5800 мг/кг, ал бу үшін LC50 610 мг/м3 құрайды. ТДИ-ның төмен уыттылығына қарамастан, Еуропалық қауымдастық оны "өте уытты" деп санайды. Бұл химиялық зат 2015 жылдың 12 тамызында Қытайдың Тяньцзинь қаласындағы химиялық қоймасында жарылыс болған компанияның көптеген химиялық заттарының бірі болды. ТДИ-ны қолдану, жеке қорғаныш құралдары, әсерді бақылау, тасымалдау, сақтау, сынама алу және талдау, апаттарды жою, денсаулық және қоршаған орта мәселелері туралы ақпарат қолжетімді. ТДИ-нің барлық ірі өндірушілері Халықаралық изоцианат институтының мүшелері болып табылады, оның мақсаты – жұмыс орнында, қоғамда және қоршаған ортада ТДИ-мен қауіпсіз жұмыс істеуді ілгерілету. Жоғары деңгейдегі әсер реактивті жолдар дисфункциясы синдромына алып келуі мүмкін.