Кіріспе

Джон Сейлстің 1984 жылғы фильмі

Сюжет

Бейсөз ғарышкерінің апаты оның кемесін Эллис аралына түсіреді. Үш саусақты аяғынан басқа, ол қара адамға ұқсайды. Оның киімдері жыртылғандықтан, ол үйсіз адам ретінде қарастырылады. Оның ғажайып қабілеттері көптеген кездесулерде көрінеді: ол қолын қабырғаға қойған кезде, ол бір кезде ол сөйлей алмайтын ғимаратты толтырған адамдардың дауыстарын ести алады, бірақ ол үлкен жанашырлықпен тыңдай алады. Ана мен ата дүкеніндегі мәмілелерді дұрыс түсінбейтін ол бір бас салат пен қызанақ жей бастайды (ол вегетариан); дүкен иесі оған корей тілінде айқайлай бастағанда, ол сиқырлы түрде кассаны ашып, оған ақша береді, бірақ бұл оны сыртта полиция шақыруға мәжбүр етеді. Бір полиция қызметкері оны көшеде қуып келе жатқанда, ол қабырғаға жоғары секіріп, офицер оны таба алмайды. Ол кездесетін адамдармен араласуға тырысады және Нью-Йорк қаласының түрлі тұрғындарымен бір жақты әңгімелеседі. Бір есте қаларлық көріністе ол пойызда карталық қалташымен кездеседі, ол оның үндемеуін және картаны таңдауға асықпауын қабылдайды; қалташы бет карталарына қатысты тез күлкілі әңгімені айтып береді, содан кейін кетеді, бұл бауырласқа кейбір нью-йорктықтардың тек қана достық және қызықты екенін көрсетеді. Ол Гарлемдегі Оделлдің мейрамханасында достарымен кездеседі. Оделл оған жалғыз басты ана Рэнди Сью Картер мен оның кішкентай ұлымен бірге тұруды қамтамасыз етеді. Ол жарақаттарды емдеп, машиналарды оңдай алады. Ол сонда ойын шкафын жөндеп, ойын ойыншығының жұмысын жылдамдатады. Бұл жергілікті жігіт Сэмге видео-аркада жұмысшы және техник ретінде жұмыс табуға мүмкіндік береді. Харлемде есірткі қолдану мен оның жағымсыз әсерін байқағанда, ол тағы бір күшті көрсетеді: ол уақытша бір көзіне көзін алып тастайды және оны видео камера ретінде қолданады. Осылайша ол Харлемдегі есірткі сатушыларды қамтамасыз ететін адамды таба алады, содан кейін оларды тергеп-тексеруге болады. Қара киім киген екі адам бейсөз ғарышкердің қайда екенін білгісі келіп, оны іздеп, кездескен адамдарды тергеуге кіріседі. Олар оны қашып кеткен планетаға қайтаруды көздеп отыр.

Жазу

Фильмнің идеясы Сейлстің "Лианна" фильмін түсіріп жүргенде көрген бірнеше түстерден туындады: біріншісі – "Космостан келген қатыгез сатушылар" деп аталатын ғарыштан келген автосатушылар туралы, екіншісі – Бигфут туралы нуар стиліндегі фильм, ал үшіншісі – Харлемде қара нәсілді адамға ұқсайтын бір шетелдік туралы, осы идея Сейлске өте ұнады. Басқа екі түстен елементтерді таңдап алып, ол сценарийдің бірінші нұсқасын бір аптадан да аз уақытта жазды. Daily Variety журналының (1984 жылғы 10 шілдедегі) хабарламасына сәйкес, Сейлс "Матеван" (1987) фильміне қаржы табуды күтіп отырып оны жазды және алдымен "Аға" фильмін түсіруге бел буды.

Қаржыландыру

Сэйлз өзінің MacArthur Fellows "гений" грантының бір бөлігін фильмге жұмсады, оның өндірісіне 350 000 доллар жұмсалды. Сэйлз сондай-ақ "Секаукустың оралуы 7" сериалының кабельдік сатылымынан түскен жеке қаржысын, сондай-ақ "Кеуекті аюдың кланы" және оның жалғасы "Аттардың аңғары" туындыларын жазу үшін алған гонорарын инвестициялады. Оператор Эрнест Р. Диккерсон "Американ Кинематографист" журналына берген сұхбатында, "жоғары контрастпен түсіргенін, түстерді жарқын әрі қанық ұстаған, бірақ табиғи түстерді де қолданғанын" айтты. Диккерсон кейіпкерлердің адамгершілігін көрсету үшін ғылыми-фантастикалық фильмдерге тән "көз тартарлық әсерлерден" гөрі нәзіктікке ұмтылды. Анжули М. Сингх хабарлайды: "Кейіпкерлердің адамгершілігін көрсету үшін Диккерсон әдеттегі ғылыми-фантастикалық фильмдерде көрінетін "көз тартарлық әсерлерден" гөрі нәзіктікке ұмтылғанын айтты. Фильмнің бюджеті шектеулі болғандықтан және Сэйлз ғылыми-фантастикалық элементтерден гөрі кейіпкерлерге баса назар аударғандықтан, көптеген арнайы эффектілер қолданылмады. "Бэйби Гранд" түнгі клубындағы сахна үшін, фильм түсірушілерге түтін атмосферасы қажет болды, бірақ түтін машинасына қаражат жетпеді, сондықтан гафферлер темекі шегіп, актриса Ди Ди Бриджуотердің (Мальверн) артынан түтін шығарды. Метроға түсіруге рұқсат алу қиын болғандықтан, қозғалып келе жатқан метро вагонындағы карта фокусы сахнасы метро музейінде көрсетілген, пайдаланылмаған вагонда түсірілді. Фильмнің соңғы алдындағы сахнасында, онда "Аға" қозғалып келе жатқан метро вагонының терезесінен сыртқа қарайды, экипаж рұқсат алмағандықтан, жұмыс істеп тұрған метро вагонында жасырын камерамен заңсыз түсірілді. Фильмдегі эпизодтық рольдегі актерлер оны "Қара E.T." фильмі деп сипаттады. Екі шетелдік, ақ адамдарға ұқсайтын, Ағайындыны өз планеталарына қайтару үшін іздейді. Олар Ағайындыны тері түсіне байланысты емес, үш саусағы болғандықтан төмен санайды.

Қабылдау және мұра

Rotten Tomatoes сайтында фильм 28 сынға негізделген мақұлдау рейтингісі бар. Сайттың сыншылар консенсусы бойынша орташа рейтингі – «Режиссер Джон Сейлстің өзгешеліктері мен Джо Мортонның көркем ойынымен, «Бауырлас басқа планетадан» – байқағыш, құрғақ юморға толы ғылыми фантастикалық туынды». Variety журналы «Бауырлас басқа планетадан» фильмін «керемет әрі көңілді, бірақ уақыт өте келе өзгере бастаған» фильм деп сипаттады, оның құрылымы – «мінез-құлықтың бірнеше эпизодтарынан тұрады, олардың көпшілігі шынайы түрде әдемі және жаңашыл»; фильмнің соңында «жағымсыз және түсініксіз бұрылысқа» ұшырайды. Винсент Канби оны «жақсы, бірақ күтпеген нәрсесі жоқ, тым ұзаққа созылған әңгіме» деп атады, бірақ «Джо Мортонның мейірімді, дана және агрессиясыз ойынын» бөліп көрсетті. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, «фильмде күлкілі көріністерге көптеген мүмкіндіктер бар, олардың көпшілігі тыныш, бірақ өткір, қоғамға көз тастауға мүмкіндік береді» деді, сондай-ақ «Сейлз сөйлей алмайтын басты кейіпкерді пайдаланып, үнсіз киноның өлімінен кейін мүмкін болмаған көріністерді зерттей алады» деп атап өтті. 2003 жылы фильмнің DVD-сі туралы жазған А.V. Club, фильмдегі супергеройлік көріністердің «көбінесе ойсыз екенін, бірақ Сайлз Мортонның «шетелдік» статусын пайдаланып, елдің туған жері шетелдіктер болған елде кімді шеттенуге лайық деп сұрайтын терең мағыналы туындыға айналдырады» деді. DVD туралы пікір білдіре отырып, олар Сайлстың «тамаша» аудио түсіндірмелерін атап өтті, «ол көріністер артындағы әңгімелерден бастап, пайдалы техникалық кеңестерге және өз тақырыптарының қарапайым талдауына дейін оңай өтеді». Пол Аттаназио былай деп жазды: «Сейлз – әңгімеші емес; тілінің күштілігіне қарамастан, «Бауырлас басқа планетадан» ақырында өз салмағынан құлайды. Оның барлық фильмдері кино жасаудың негізгі принциптерін білмеуіне байланысты кемшіліктерге толы – ол камераны қайда қою керектігін білмейді. Фильмде сыйлық іздеушілерге көбірек назар аударса, Гарлем мәдениетімен күресі олардың Бауырластың оңай сіңірілуімен теңдесер еді. Оның орнына, оқиға ортадан бұрылып, Бауырлас қоғамды улайтын есірткі баронының қызметін тоқтатуға бел буады». Фильм культты классикаға айналды.