Кіріспе

Британдық-индийлік романист және эссеші Рана Дасгупта (5 қараша 1971 жылы Англияның Кентербери қаласында туған) – британдық романист және эссеші. Ол Англияның Кембридж қаласында өсті, Оксфордтың Баллиол колледжінде, Экс-ан-Прованстағы Дариус Мильхо консерваториясында және Фулбрайт стипендиаты ретінде Висконсин университетінде (Мэдисон) оқыды. 2010 жылы «The Daily Telegraph» газеті оны 40 жасқа дейінгі Ұлыбританияның ең жақсы романистерінің бірі деп атады. 2014 жылы «Le Monde» газеті оны ертеңгі күнді құрастыратын 70 адамның қатарына қосты. Дасгуптаның туындыларының арасында Commonwealth Prize және Ришард Капущинский сыйлығы бар. Дасгупта – әдебиет саласындағы JCB сыйлығының бұрынғы әдеби директоры.

Мансап

Дасгуптаның алғашқы романы «Токио тоқтатылды» (HarperCollins, 2005) жаһанданудың күштері мен оның әсерін зерттейді. Қазіргі заманғы Кентербери ертегілері деп аталатын бұл туындыда әуежайда түнде қалған он үш жолаушы әлемнің әртүрлі қалаларынан он үш әңгіме айтады, олар заманауи мифтер мен қиялға толы, сюрреалистік оқиғаларға ұқсайды. Бұл әңгімелер 21 ғасырдағы өмірдің алуан түрлі жақтарын қамтиды, оның ішінде миллиардерлер, киножұлдыздар, көшіп-қонысқан жұмысшылар, заңсыз иммигранттар және теңізшілер де бар. «Токио тоқтатылды» 2005 жылғы Джон Ллевелин Рис жүлдесіне үміткер болды. Дасгуптаның екінші романы «Соло» (HarperCollins, 2009) – 100 жасар болгардың көзқарасымен баяндалған 20 және 21 ғасырлардың эпикалық хикаясы. 20 ғасырда көп жетістікке жете алмаған ол, 21 ғасырдың ұзақ және болжамды арманына беріледі, онда ескі ғасырдың барлық идеологиялық тәжірибелері аяқталып, таңғажайып кейіпкерлер – демон мен періштелер утопиядан тыс өмір сүреді. Бір рецензент оны «21 ғасырдың ықпалынан тыс, өткен 100 жылдың қателіктерін сенімді түрде іздеп, бүгінгі күнгі әлемдік дамулардың құрдым-қуағына терең үңіліп қараған» деп сипаттады. «Соло» 20 тілге аударылды. Дасгупта «Соло» романы үшін беделді Достастық жазушылар сыйлығын алды, ол аймақтық және жалпы үздік кітап сыйлығын жеңіп алды. Оның үшінші кітабы «Капитал: ХХІ ғасырдың портреті» (Canongate, 2014) – Дели қаласының және, әсіресе, жаһанданудың салдарынан онда болған өзгерістер мен тұлғалардың ғылыми-зерттеулік еңбегі. «Капитал» Ришард Капучинский сыйлығын жеңіп алды және Оруэлл сыйлығы мен Ондатье сыйлығына ұсынылды. Дасгупта қазіргі уақытта ұлт-мелекет жүйесінің болашақ дағдарысы туралы кітап жазуда. 2017 жылдың наурыз айында ол «Енді монстрлердің кезі: ұлттардан кейін не болады?» атты маңызды конференция мен көрмені Берлиндегі Haus der Kulturen der Welt-те бірлесіп ұйымдастырды. Ол 2018 жылы JCB компаниясы құрған Әдебиет жөніндегі JCB сыйлығының алғашқы әдеби директоры болды, ол жыл сайын 2,5 миллион рупий (38 400 АҚШ доллары) мөлшеріндегі жүлде қорын үлестіреді. Дасгупта «Соло» романы үшін 2019 жылғы беделді Рабиндранат Тагор әдеби сыйлығымен марапатталды.

Академиялық тағайындаулар

2012 жылдың қазан айында Дасгупта Принстон университетінде Уитни Дж. Оутс атындағы гуманитарлық ғылымдар саласындағы қонақ ғылыми қызметкер болды. 2014 жылдан бері ол әр көктемде Браун университетінде дәріс оқиды, онда ол қазіргі мәдениет және медиа кафедрасының ерекше қонақ оқытушысы және тұрақты жазушысы болып табылады.

Шығармашылық емес

Капитал: XXI ғасырдағы Делидің суреті (2014).