Ауыл шаруашылығы ғылымының тарихы: ғылыми жетістіктер, тыңайтқыштардың маңыздылығы, азоттың өсімдіктер үшін қажеттілігі. Жақсы өнім үшін маңызды ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауыл шаруашылығы ғылымының тарихы – ауыл шаруашылығы тарихының бір саласы болып табылады, ол ауыл шаруашылығы техникасының және түсінігінің ғылыми жетістіктерін зерттейді. Ботаникалық бақтардағы органикалық өндірістің алғашқы зерттеулері бірнеше елдегі ауыл шаруашылығы тәжірибелік станцияларында жалғасты. Тыңайтқыш – ауыл шаруашылығы тарихына жасалған маңызды үлес, ол топырақтың құнарлылығын арттырып, қоректік заттардың жоғалуын азайтады. Тыңайтқыштарды ғылыми тұрғыдан зерттеу 1840 жылы Юстус фон Либигтің "Органикалық химияның ауыл шаруашылығы химиясы мен физиологиясына қолданылуы" (Die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Agrikulturchemie und Physiologie) атты еңбегі жарық көргеннен кейін едәуір дамыды. Либигтің ауыл шаруашылығы ғылымындағы маңызды жетістіктерінің бірі – азоттың өсімдіктерге қажетті қоректік зат екенін анықтауы.
The history of agricultural science is a sub field of the history of agriculture which looks at the scientific advancement of techniques and understanding of agriculture. Early study of organic production in botanical gardens was continued in with agricultural experiment stations in several countries. Fertilizer is a major contribution to agriculture history increasing the fertility of the soil and minimizing nutrient loss. Scientific study of fertilizer was advanced significantly in 1840 with the publication Die organische Chemie in ihrer Anwendung auf Agrikulturchemie und Physiologie (Organic Chemistry in Its Applications to Agriculture and Physiology) by Justus von Liebig. One of Liebig's advances in agricultural science was the discovery of nitrogen as an essential plant nutrient.
Тыңайтқыш
Топырақты қоректендірудің алғашқы әдісі компостты пайдалану болды. Компостинг – топырақтың қоректік заттарын толықтыру үшін шіріген органикалық материалдарды қолдану еді, және оның тарихы 10-12 ғасырлардағы араб жазбаларына дейін жетеді. Компостинг 20 ғасырдың басына дейін кеңінен қолданылатын, қалыпты тыңайту тәсілі болды. Иоганн Фридрих Майер гипсті тыңайтқыш ретінде қолдану бойынша тәжірибелерді жариялаған алғашқы ғалым болды, бірақ оның замандастары оның тыңайтқыш ретіндегі әрекет ету механизміне күмәнді қарады. Ауыл шаруашылығы ғылымы аналитикалық химия органикалық қосылыстарды зерттей бастаған кезде дамыды. Шіріген өсімдіктермен тыңайтқанда кейде аммиактың иісі сезіледі, бұл азоттың тірі организмдердің өсуіне қатысы бар екенін көрсетеді. Герард Мюльдер альбумин және оған ұқсас биологиялық заттардың химиялық формуласын анықтауға тырысты, бірақ Юстус фон Либиг әдетте белок құрылымының алғашқы көрегені ретінде еске алынады. Мысалы, ол өзінің шәкірті Эбен Хорсфордқа дәндің азот мөлшерін салыстыруды тапсырды. Одан да маңыздысы, Либиг биологиялық өсімді фосфор, калий немесе азоттың жетіспеуі сияқты шектеуші факторлармен шектелгендігін талдады. Оның бұл көзқарасы Либигтің минимум заңы деп аталады. 19 ғасырдың дамуымен топырақ ғылымы да, оның Лютер Таккер сияқты шаруалар журналы арқылы таралуы да дамыды. Синтетикалық аммиак өндірісін Фриц Хабер мен Карл Бош жетістікке жеткізді. Хабер аммиак өндіру процесін ашты, ал Бош осы процесті аяқтау үшін қысымды арттыра білді. Бірлесіп, Хабер мен Бош азотты бекітіп, аммиак өндіретін Хабер-Бош процесін ойлап тапты, ол көптеген тыңайтқыштарда қолданылады. 1918 жылы Фриц Хабер осы процестің авторы болғаны үшін химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. Карл Бош та 1918 жылы Нобель сыйлығын алды, бірақ жоғары қысымды зерттеулері үшін. Осы қысымды зерттеулер болмағанда бұл процесс мүмкін болмас еді. АҚШ-та ауыл шаруашылығындағы ғылыми революция 1887 жылғы Хатч заңымен басталды, онда «ауыл шаруашылығы ғылымы» термині қолданылды. Хатч заңы шаруалардың алғашқы жасанды тыңайтқыштардың құрамын білуге қызығушылығымен туындады. Кейін 1917 жылғы Смит-Хьюз заңы ауыл шаруашылығы білімін қайтадан кәсіби бағытына бұрды, бірақ ғылыми негіз қаланған еді. 1906 жылдан кейін АҚШ-та ауыл шаруашылығы зерттеулеріне мемлекеттік қаржыландыру жеке қаржыландырудан 44 жыл бойы басым болды.
The first method of soil nourishment utilized compost. Composting used rotten organic materials to replenish the soil of its nutrients and dates back to tenth and twelfth century Arab writings. Composting was a normal and widely used practice of fertilization, up into the twentieth century. Johann Friedrich Mayer was the first scientist to publish experiments on the use of gypsum as a fertilizer, but the mechanism that made it function as a fertilizer was contested by his contemporaries. Agricultural science developed when analytical chemistry began to address organic compounds. Fertilization with decomposed plants sometimes gave a whiff of ammonia, which suggested a role for nitrogen in biological growth. Gerardus Mulder tried to determine the chemical formula for albumin and similar biological substances, but Justus von Liebig is usually cited as the early visionary of protein structure. For instance, he assigned his student Eben Horsford the task of comparing the nitrogen content of grains. More significantly, Liebig analysed biological growth as constrained by limiting factors such as a shortage of phosphorus, potassium or nitrogen. His view is called Liebig's law of the minimum. As the nineteenth century progressed so did soil science and its promulgation by farm journals such as those published by Luther Tucker. The production of synthetic ammonia was acquired by Fritz Haber and Carl Bosh. Haber discovered the reaction process to produce ammonia and Bosh was able to pressurize it to complete the process. Together Haber and Bosch came up with the Haber Bosch process that fixated nitrogen to produce ammonia that is used in most fertilizers. In 1918 Fritz Haber received a Nobel Prize in Chemistry for the invention of this process. Carl Bosch also received a Nobel Prize in 1918, but for high pressure studies. Without the pressure studies this process wouldn't be possible. In the United States, a scientific revolution in agriculture began with the Hatch Act of 1887, which used the term "agricultural science". The Hatch Act was driven by farmers' interest in knowing the constituents of early artificial fertilizer. Later on, the Smith–Hughes Act of 1917 shifted agricultural education back to its vocational roots, but the scientific foundation had been built. After 1906, public expenditures on agricultural research in the US exceeded private expenditures for the next 44 years.
Генетика
Аграрлық ғылымдағы генетикалық зерттеулер Грегор Мендельдің жұмысымен басталды. Статистикалық әдістерді пайдалана отырып, Мендель доминантты және рецессивті гендердің мұрагерлігін дәл сипаттайтын мендельдік мұрагерлік моделін жасады. Оның нәтижелері сол кезде әуелде қабылданбады және көпке белгілі болған жоқ. 1900 жылы Хьюго де Врис Мендельдің еңбегін қайта ашқаннан кейін өз зерттеулерін жариялады, ал 1905 жылы Уильям Бейтсон Адам Седжвикке жазған хатында "генетика" терминін енгізді. Генетиканы зерттеу ДНК-ны бөліп шығару тәжірибесіне саяхаттады.
A genetic study of agricultural science began with Gregor Mendel's work. Using statistical methods, Mendel developed the model of Mendelian inheritance which accurately describes the inheritance of dominant and recessive genes. His results were controversial at the time and were not widely accepted. In 1900, Hugo de Vries published his findings after rediscovering Mendel's work, and in 1905 William Bateson coined the term "genetics" in a letter to Adam Sedgwick. The study of genetics carried into an experiment isolating DNA.