Кіріспе
Какинда (бұрын Какинданивада, Коринга және Коканада деп аталатын) – Үндістанның Андхра-Прадеш штатының алтыншы ірі қаласы және Какинда ауданының орталығы. Ол Бенгал шығанағының жағалауында орналасқан. 1946 жылы құрылған Ж.Н.Т.У. Какинада инженерлік колледжі – Андхра-Прадеш штатындағы ең көне және танымал мемлекеттік колледж. Бұл жерде 1946 жылы Андхрадағы алғашқы политехникалық колледж, Андхра политехникалық колледжі құрылды. Сонымен қатар, бұл жерде британдықтар кезінде жүктерді қайықпен тасымалдайтын Букингем каналының бастау нүктесі болды. Бір кездері бұл жерде Азияның ең үлкен теңіз порты орналасқан (қазір Коринга ауылының маңында). Қала тұрғындарының көпшілігі осы теңіз портынан Бирма, Маврикий, Фиджи және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да елдеріне көшіп, жұмыс істеді, оларды Корингалықтар деп атады. Какинда – Андхра-Прадеш штатының ең жылдам дамып келе жатқан қалаларының бірі. Сонымен қатар, Питапурамның егіз қаласы болып табылады. Какинда өзінің тәттісі – каджамен танымал, ол Оңтүстік Үндістандағы Kakinada Kaja деген атаққа ие болған танымал рецепт. Бұдан басқа, ол тамақ өнімдерімен де танымал. Қала "Суббайя Гари" қонақ үйімен мәшһүр, ол бүкіл елде нағыз вегетариандық тағамдарымен танымал. Сонымен қатар, қалада бүкіл штат бойынша танымал Баджжи деп аталатын тағам бар. Бұлармен қатар, ол қала құрылысымен де танымал, бүкіл елдегі ең жақсы жоспарланған қалалардың бірі. Үндістанның стандартты уақыты (IST) осы қаладан, Үндістанның оңтүстік бөлігінен дәл өтеді. Қала жағалауында орналасқан Үміт аралы табиғи түрде қоршау болып табылады және қаланы циклон мен цунами әсерінен қорғайды, сонымен қатар туристік орын ретінде қызмет етеді. Бұрын қалада 15-тен астам кинотеатр болған (соның құрметіне қаланың бір көшесі Кино көшесі деп аталған) және ол "Екінші Мадрас" деп танымал (өйткені Мадрас [қазіргі Ченнаи] қаласында көптеген кинотеатрлар бір көшеде орналасқан). Сонымен қатар, қалада ғибадатханаларға арналған арнайы көше бар, ол Ғибадатхана көшесі деп аталады, бұл оның ең жақсы жоспарланған қала мәртебесін растайды. Бұл қала жағымды климатымен және демалыс атмосферасымен танымал, сондықтан ол "Зейнеткерлер жұмағы" деп аталады, бұл психикалық тыныштық пен денсаулықты сақтау үшін қолайлы орын екенін көрсетеді. Бұл сондай-ақ Конасема деп аталатын аймақтың кіреберісі болып табылады, ол "Екінші Керала" деп саналады, ол кокос ағаштарымен және Керала сияқты Гутхами өзенімен қоршалған көрікті жасыл егістік алқаптарымен әйгілі. Сонымен қатар, Коринга ауылының жанында Үндістандағы екінші ірі мангр орман бар, ол Коринга жануарлар қорығындағы үлкен туристік орын болып табылады. Сондай-ақ, онда мемлекеттік бас аурухана – Какинда бар. Кино мен өнерге деген сүйіспеншілігінің арқасында қала көптеген Телугу киносының (Толливуд) танымал тұлғаларына, атап айтқанда, Сурьякантам, Рао Гопал Рао, Реланги, П.Б. Шринивас, С.С. Рао, Читти Бабу, П. Адинараяна Рао, Чаганти Котесвара Рао, Кришна Бхагаван, Гаутам Раджу, Омкар, Сыямла, әнші Аняна Соумья, Павала Сыямла үй ішінде. Мәдени тұрғыдан қалада Годавари диалектісі деп аталатын танымал диалект бар, ол Андхра-Прадештің ең танымал диалектілерінің бірі. Саяси тұрғыдан алғанда, бұл өте маңызды орын, өйткені бұл аймақта жеңіске жеткен жағдайда Андхрада үкімет құруға мүмкіндік бар деген сенім бар. Сондай-ақ, ауданның көптеген атақты қасиетті ғибадатханалары да жақын орналасқан. Бұл "Смарт-қалалар" миссиясы аясында Андхра-Прадеш штатының үш "ақылды" қалаларының бірі. GMR Group компаниясы екінші жаңа портты салып жатыр, ол штаттың ең ірі порты болады. Аймақ газ бен мұнай ресурстарына толы болғандықтан, Үндістан үкіметі мұнай кешенін салып жатыр. Бұл Үндістанның ең жылдам дамып келе жатқан қалаларының бірі.
Этимология
Каки Нандивада, қазіргі Какинада, бұрынғы екінші Мадрас (қазіргі Ченнаи) болып саналды және голландтардың отары болған. Олар сари (телугу тілінде кока немесе кока деп аталады) өнімдерін сақтап, экспорттағандықтан, осылай аталып кеткен – Кока нада. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы осы қаланы билеген кезде, қаланың атын Coca nada деп айту қиын болғандықтан, өздеріне қолайлы болу үшін Co Canada деп өзгертіп алған. Теңіз порты Коринга өзеніне жақын болғандықтан, британдықтар оны Коринга деп те атаған. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы алғашқы канадалық баптистік миссияны құрғанда оны Коканада деп атады. Тәуелсіздік алғаннан кейін, ол Какинада деп атала бастады. Кейбір теориялар бойынша, Какасура Рама құдайының жебесінен көзін жоғалтқандықтан, қала Какинад деп аталған, немесе Каки Нандивада қаласын салған Какадан (Икшваку әулетінен шыққан патша) есімінен шыққан. Тағы бір теория бойынша, бұл Какулавада, яғни жағалауда балық аулайтын қара қаргалардың мекені.
Тарих
Голландиялық Коромадель жағалауын отарлау кезінде Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы ағылшындарға Джаггернайкпоэрам немесе Джаггернайкпурам (басқа орфографиялар арасында) деп аталатын сауда бекетін ұстады. 1734 жылдың 25 қыркүйегінде Раджамундридің сол кездегі науабы Хажи Мұхаммед Хусейн голландтарға парвана мен каулын шығарды, осы арқылы "Жагернайкпалам" кенті VOC-ға сол жерде ложа салу үшін толық иелікке берілді. Британдықтар 1759 жылы осы жерде кеме жасау және кеме жөндеу орны құрды. Британдықтар бұл аймақты Коромадель жағалауы және Коринга өзеніндегі Коринга қаласы (қазіргі Какинада) деп білді. Бұл жағалаудағы басты теңіз порты болғандықтан, ол көп ұзамай маңызды кеме жасау ісі жүргізілетін үлкен кемежайға айналды. 1802 жылы Корольдік флот және басқа да кемелерді жөндеу үшін док салынды, ол Бомбей мен Калькутта арасындағы жалғыз ылғалды док болып табылды. Кейп-Кори немесе Үміт аралы кеме жасау және жөндеу жұмыстарымен халықаралық деңгейде танымал болды. Құрылыстар 1787 жылы (20 000 адам қаза болды) және 1832 жылдың 9 және 10 мамырында үлкен циклондар мен толқындармен жойылды. 1839 жылдың 25 қарашасында тағы бір одан да үлкен циклон портты толыққанды қиратты және ол қайта жаңғыртпады. Дауыл толқынының биіктігі 12 метрге жетеді деп есептеледі. Кемежайлы қала да, әртүрлі өлшемдегі 20 000-ға жуық кеме де қирады. Бұл Генри Пиддингтонның "Бенгалдың Азиялық қоғамында" сөйлеген сөзінде айтқан дауылдардың бірі болды, онда ол бұл құбылысты сипаттау үшін алғаш рет "циклон" терминін қолданды. 1839 жылғы циклоннан кейін үйлер ішкі аймаққа көшірілді. 1901 жылы құмның жиналуы және сағаның лайлануы салдарынан портқа ешқандай маңызды кеме кіре алмады, 1905 жылы кемелер құрылысы тоқтатылды және порт жабылды. Мадрас президенттігінде Раджамундри ауданы 1823 жылы құрылды. 1859 жылы қайта ұйымдастырылып, Годавари және Кришна аудандарына бөлінді. Британдық үкім кезінде Раджамундри Годавари ауданының орталығы болды, ол 1925 жылы Шығыс Годавари және Батыс Годавари аудандарына бөлінді. Годавари ауданы бөлінгеннен кейін Какинада Шығыс Годаваридің орталығы, ал Элуру Батыс Годаваридің орталығы болды. 2022 жылдың 4 сәуірінде Шығыс Годавари ауданы тағы 3 ауданға бөлінді және жаңа ауданның бірі Какинада атауымен құрылды, оның орталығы Какинада қаласы болды.
География
Какинада қаласы 82 градус шығыс бойлықтан өтеді. Оның орташа биіктігі 2 метр (6 фут) және қаланың көптеген аудандары теңіз деңгейінен төмен жатыр. Канал және оның салалары қаланың оңтүстік-батысында орналасқан Медалин аралын құрайды. Қаланың бойын солтүстіктен оңтүстікке дейін созылатын өнеркәсіптік белдеу, шығыс бөлігін жағалаудан бөліп тұрады. Какинада оңтүстік-шығысынан Какинада шығанағы және батпақты сулы жерлермен шектеседі, онда Үндістанның екінші үлкен мангр орманы мен Коринга жабайы табиғат қорығы орналасқан. Годавари өзенінің саласы – Гутхами осы жерде Бенгал шығанағына құяды.
Климат
Какинада тропикалық саванналық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Aw/As), жылдың көп бөлігінде ыстық және ылғалды ауа райы басым. Жылдың ең жылы кезеңі мамырдың соңы мен маусымның басында болады, орташа температура 38–42 °C (100–108 °F) шамасында. Қаңтар – ең суық ай, орташа ең төменгі температура 18–20 °C (64–68 °F) құрайды. Қала маусымдық жауын-шашынның көп бөлігін оңтүстік-батыс муссонынан алады, алайда солтүстік-шығыс муссоны кезінде (қазанның ортасынан желтоқсанның ортасына дейін) де қатты жаңбыр жауады. Бенгал шығанағында туындайтын дауылдар жиі қалаға соққы береді. Какинадада жылдың көп бөлігінде басым жел оңтүстік-батыстан соғады, ал қазаннан қаңтарға дейін – солтүстік-шығыстан. Қаланың орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – .
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Какинада қаласының халқы 443 028 адамды құрады, оның ішінде 222 461 ер адам және 220 567 әйел болды. Какинада агломерациясының халқы 443 028 адамды құрады, оның ішінде 217 459 ер адам және 225 569 әйел болды. Қала ішінде 101 шағын аудан анықталған, онда 132 185 адам тұрады, бұл қала халқының 41% құрайды. Бұл Үндістандағы 115-ші ең ірі қала және Андхра-Прадеш штатындағы ең қарқынды дамитын қалалардың бірі.
Басқару
Какинада қалалық әкімшілігінің ауданы алматы құрайды, ал Какинада қалалық агломерациясының ауданы алматыдан асады. Қалалық агломерация құрамына Какинада қалалық әкімшілігінің аумағы, Чидига, Раманайяпета, Сурьяропета елді мекендері, сондай-ақ Гангганапалле, Сарпаварам, Вакалапуди және Туранги елді мекендері кіреді.
Экономика
Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы, балық аулау және өнеркәсіп секторларына тәуелді. Күріш және кокос – қаланың ауыл шаруашылығы өнімдері. Өнеркәсіп секторының көп бөлігін тамаққа жарамды майды өңдеу зауыттары, тыңайтқыштар және табиғи газ құрайды. Жергілікті экономика ауыл шаруашылығы мен балық аулауға негізделген. 1980 жылдардың басына дейін (тыңайтқыш компаниялары жұмыс істей бастағанға дейін) жергілікті экономика тоқыма өнеркәсібі, автокөлік бөлшектері, болатқа байланысты қосымша өндіріс орындары, ауыл шаруашылығы және балық аулау салаларына бағытталған. Мұнда екі порт бар: Анкоридж порты және терең су порты (сонымен қатар, KSEZ-де жаңадан салынатын Гринфилд теңіз порты да бар). Какинаданың терең су порты штат бойынша екінші ірі порт (Висакапатнам портынан кейін) және 1996 жылы мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі аясында салынған елдегі алғашқы порт. Оны Какинада теңіз порттары басқарады. Терең су порты салынар алдында Анкоридж порты Үндістанның 40 кіші портының ішіндегі ең ірісі болған. Какинаданың негізгі экспорт тауарлары: теңіз өнімдері (қарақұйрық, шрамп, балық) және олармен байланысты өнімдер, ауыл шаруашылығы өнімдері (күріш және жүгері қоса алғанда), майлы ұн, өңделген тағамдар, химиялық заттар, темір кені, боксит ұнтағы және биомай. Импортқа химиялық заттар, тамаққа жарамды майлар және ауыл шаруашылығы өнімдері (бұдай мен қант қоса алғанда) кіреді.
Өнеркәсіптік сектор
Какинадада бірқатар өнеркәсіптер мен тағамдық майды өңдеу зауыттары орналасқан, сонымен қатар бұл Анда Прадеш штаты үшін дамыған мұнай және газ өнеркәсібінің базасы болып табылады.
Тамақ майы өңдеу зауыттары мен биоотын зауыттары
2002 жылы Какинадада күніне 3000 тоннаны өңдеуге қабілетті бірнеше тағамдық майды өңдеу зауыттары ашылды, олардың ішінде Acalmar Oils and Fats (кейіннен Adani Wilmar компаниясы сатып алған), Ruchi Infrastructure және Nikhil Refineries бар. Порт шикі пальма және соя майын импорттауға көмектеседі. Вакалапуди индустриалды паркі Reliance Industries, Natural Bioenergy және Universal Bio Fuel сияқты биодизель компанияларынан 10 миллион доллардан астам инвестиция тартты. Андхра-Прадеш штаты Reliance Industries компаниясымен жатрофа өсіру туралы келісімге келді. Компания сапалы биодизель отыны алу үшін Какинададағы жер учаскесін жатрофа өсіруге арнады.
Ақпараттық технологиялар
Какинада – ІІ деңгейлі қала. 2007 жылы Үндістанның Бағдарламалық Технологиялар Парктері (STPI) осы қалада өкілдік құрды. Содан бері қалада бірнеше IT компаниясы ашылды, бұл қаладағы білімді жұмыс күшінің болуымен байланысты. Қазір Какинадада шамамен 35 бағдарламалық қамтамасыз ету және IT компаниясы жұмыс істейді, олардың ішінде Cyient компаниясы да бар. 2008 жылы "Шығыс және Батыс Годавари аудандарының Годавари IT қауымдастығы" (GITA) атты IT компанияларының қауымдастығы құрылды. 2016 жылдан бастап GITA "Андхра-Прадеш IT қауымдастығымен" (ITAAP) біріктіріліп, ITAAP Годавари бөлімшесі деп аталатын жеке бөлімше құрылды.
Электр энергиясын өндіру
Какинадада және оның айналасында бірнеше электр станциялары бар. "Spectrum Power Generation" компаниясының 208 МВт қуаты бар электр станциясы бар және ол елдегі алғашқы тәуелсіз электр өндірушілердің бірі болды. Компания өз қуатын кезең-кезеңмен 1350 МВт-қа дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр. 350 МВт кеңейту үшін тендерлер сұралды. Самалкотада (Какинда ауылдық) Reliance Energy компаниясына тиесілі 220 МВт электр станциясы (құны 100 миллиард рупийге бағаланып, 2400 МВт-қа дейін кеңейтілуде) және GVK Group компаниясының 464 МВт комбинирленген циклды электр станциясы жұмыс істеп тұр. Бұл станциялар электр қуатын мемлекеттік "AP Transco" тарату компаниясына электр қуатын сатып алу шарты бойынша жеткізеді.
Табиғи газ және мұнай
Какинада – «Мұнай және табиғи газ корпорациясының» (ONGC) шығыс теңіздік активтерінің базасы болып табылады. Бірнеше мұнай компаниялары Какинаданы мұнай және бензин тасымалдау үшін пайдаланады. «Бейкер Хьюз» және «Шламбергер» – қала маңындағы теңіздік табиғи газ кен орындарында жұмыс істейтін компаниялар. Кришна Годавари бассейні Үндістандағы ең ірі табиғи газ бассейні саналады. «Мұнай және табиғи газ корпорациясы» (ONGC), Гуджарат мемлекеттік мұнай корпорациясы және Какинада жағалауындағы KG D6 блогынан газ өндіріп жатқан «Reliance» компаниясы мұнай және табиғи газдың маңызды жаңалықтарын жасады. «Reliance» компаниясының Гадимога қаласында, Какинададан шамалы қашықтықта, елдің басқа аймақтарына газ өңдеу және тарату үшін құрлықтағы терминалы бар. «Reliance Gas Transportation Infrastructure» (RGTIL) компаниясы «Кришна Годавари» кен орындарынан («Reliance Industries» компаниясына тиесілі) тәулігіне 120 миллион текше метр табиғи газды Батыс жағалауға тасымалдау үшін Какинададан Баручқа (Гуджарат) дейін құбыржол салды. 2010 жылы Мұнай және табиғи газды реттеу жөніндегі кеңес Какинаданың газ тарату жобасын GAIL және Hindustan Petroleum консорциумының «Bhagyanagar Gas» компаниясына тапсырды. Какинада және оның маңайындағы Самалкот, Педдапурам және Питапурам қалаларына газ жеткізу үшін құрылыс жұмыстары жүргізілуде, бұл Какинаданы тұрмыстық, коммерциялық және өнеркәсіптік мақсаттар үшін газ құбырымен қамтамасыз етілген Андхра-Прадеш штатындағы екінші қала етіп отыр.
Фестивальдар
Какинада жағажай фестивалі (сонымен қатар Сагара Самбару) – Какинада қаласында өткізілетін музыка фестивалі. 2012 жылы Андхра-Прадеш штатының үкіметі оны жыл сайынғы фестиваль деп жариялады. Бұл үш күндік іс-шарада көптеген әртістер өнер көрсетеді.
Белгілі тұлғалар
Қала Толивуд фильмдеріндегі атақты актерлер, актрисалар мен режиссерлер, атап айтқанда, Анжали Деви, Сурьякантам, Реланги, Рао Гопал Рао, С. Пульяя, П. Б. Шринивас және Читтаджалу Шриниваса Рао арқасында танымал.
Үндістан крикетшісі Ханума Вихари осы аймақтан шыққан. Үндістан азаттық күрескері Бару Аливелама да осы аймақтың тумасы.
Көлік
Қалада жол, теміржол және теңіз көлігінің түрлі тәсілдері бар. Көлік құралдарына мотоциклдер, велосипедтер жатады. Велосипедшілер мен жүргізушілер үшін велосипед жолдары, велосипед бөлісу станциялары және велосипед жалға беру пункттері жоспарланған.
Жолдар
Какинада мемлекеттік автомобиль жолдары арқылы штатының қалған бөліктерімен және Үндістанның басқа қалаларымен байланысты. Катипудиден Онгольге дейінгі 216-шы ұлттық автомобиль жолы Какинада қаласынан өтеді. Қала ішіндегі трафикті азайту үшін айналма жол салынып жатыр. Бұл қала торлы жол желісімен жақсы жоспарланған.
Темір жолдар
және қаланың теміржол қажеттіліктерін қамтамасыз ететін екі теміржол станциясы болып табылады. Виджаявада теміржол бөлімшесінде А категориялы станция ретінде жіктеледі. Оңтүстік жағалау теміржолы аймағындағы Адарш стансаларының бірі деп танылған. SCR компаниясы өз вагондар және вагон депосын басқарады, ол Виджаявада бөлімшесіндегі орташа өлшемді деполардың бірі. Бұл барлық типтегі вагондарға аралық жөндеу (IOH) шедіне ие Виджаявада теміржол станциясынан кейінгі екінші станция.
Су жолдары
Какинда порты Бенгал шығанағының жағасында орналасқан. Бұл штаттың аралық порттарының бірі. Ұлттық су жолы №4 Какинаданы Пудучерримен байланыстырады және 2008 жылы Үндістанның ішкі су жолдары басқармасы жүк тасымалы және туризм мақсатында оны ұлттық су жолы деп жариялаған.
Туризм
Коринга жабайы табиғат қорығы, Годавари дельтасының бөлігі, Үміт аралы, Үндістан, Годавари өзенімен қалыптасқан құмшағыр, Конасема, көрікті Годавари дельтасы аралдары. Бұл Үндістандағы Сундарбаннан кейінгі екінші ірі мангр орманы. Какинада жағажайының суы көкшіл түсті, және күн бойы салқын жел соғады. Сурьянараяна Свами және Кодандарамалайам храмдары Г. Мамидадада орналасқан, ол қаладан 20 км қашықтықта. Бала Трипура Сундари Деви храмы – танымал храм.
Спорт
Шаһарда ең танымал ойын – крикет, одан кейін бадминтон және жеңіл атлетика. Какинадада аудандық және аймақтық жарыстарға қатысатын бірнеше жергілікті крикет командалары бар, сондай-ақ Ранжи Трофи жарыстары үшін стадион пайдаланылады. Шығыс Годавари аудандық спорт басқармасы қалада спорт кешеніне ие, онда жабық стадион мен жүзу бассейні орналасқан. Үндістанның халықаралық ойыншысы Ханума Вихари Какинада қаласынан шыққан. Теннис сабақтарын КТА (Какинада теннис академиясы) Рангарая медицина колледжінің теннис корттарында студенттерге үйретеді. Вивекананда саябағында роллерсерфингке арналған алаң бар.