Кіріспе

Луисвилл зообағы (ағылш. Louisville Zoological Gardens) – АҚШ-тың Кентукки штатындағы Луисвилл қаласында орналасқан зообақ. 1969 жылы құрылған «Кентукки штатының зообағы» қазіргі таңда географиялық аймақтар мен биомдар немесе орта тұру жағдайларын бейнелейтін, табиғи және аралас жануарлар ортасында 1200-ден астам жануарды көрсетеді. Луисвилл зообағы Зообақтар мен аквариумдар қауымдастығы және Музейлердің американдық альянсы аккредиттеген. Соңғы он жылда зообаққа жыл сайын 760 000-нан 945 000-ға дейін келуші келген. Зообақ 1960 жылдары Луисвилл қаласы Бен Коллинстің мұрагерлерінен сатып алған жерге салынған. Бастапқы қаржының көп бөлігін жергілікті меценат Джеймс Грэм Браун сыйлаған. 1969 жылғы ашылу күнінде көбінесе пілдер мен жирафтар сияқты төрт аяқты жануарлардың көрмесі ұйымдастырылды. Зообақ сонымен қатар зообақ келушілерін бірнеше көрмелер арқылы жүргізетін пойыз ұсынды; бұл аттракцион 2019 жылға дейін жұмыс істеді, ал пойыздар 2021 жылы сатылды. Ашылу күнінде зообақта көлеңке жетіспейтініне байланысты көптеген адамдар наразылық білдірді. Уақыт өте келе, ағаштардың өсуі бұл мәселені азайтты. 1997 жылы толық қалпына келтірілген Филадельфия Тобоган компаниясының (PTC #49) каруселі аттракцион ретінде қосылды. 2007 жылдың мамыр айында 42 су шашырату қондырғысы бар Glacier Run Splash Park балалар су ойын алаңы ашылды. Бұл су паркі Glacier Run аймағының бірінші кезеңі болды, онда Канаданың Манитоба штатындағы Черчилль қаласының үлгісімен ақ аюлардың экспозициясы орналасқан. Су паркі 2022 жылы дренаждық жүйені жаңарту жұмыстарына байланысты жабылды және 2023 жылдың сәуір айында қайта ашылды.

Көрмелер

Луисвилл зообағында сегіз үлкен экспонаттар бар: Аралдар, Африка, Мұздыққа қашу, Австралия, Оңтүстік Америка, ГерпАквариум, Гориллалар орманы және Америка мысықтары экспонаты.

Гориллалар орманы

Зоопарк 2003 жылы "Горилла орманы" экспозициясы үшін Зоопарктер мен аквариумдар қауымдастығының экспозициялар бойынша сыйлығымен марапатталды. Қазіргі уақытта экспозицияда сегіз батыс жазық горилласы және пигмей бегемоты бар. Гориллалардың қауіпсіздігі үшін қонақтар мен гориллаларды тек шыны бөледі, сондықтан оларды тым жақыннан көруге болады. Гориллалардың ойнап, демалып жатқандарын көру үшін әртүрлі сыртқы қарау тұрақтары бар. 2022 жылдың қазан айында Хелен есімді горилла қайтыс болды, ол 1958 жылы Камерунда дүниеге келген және тарихтағы екінші ең қарт горилла болып есептелді. Ол гориллалар әлемінің "Ұлы ханымы" деп те белгілі болды.

HerpAquarium (Аквариум)

HerpAquarium-да әлемнің түкпір-түкпірінен келген 100-ден астам түрлі жорғалаушылар, қосмекенділер және балықтар бар, олардың ішінде боа констрикторлар, Гила монстрлары, пантера хамелеондары, қытай аллигаторлары және қара пираньялар кездеседі. HerpAquarium-ның ең танымал тұрғыны – 3 метрлік сирек кездесетін аталық альбинолық американдық аллигатор, оның аты Король Луи. Ол Франция королі Людовик XVI-ның құрметіне аталған, сондай-ақ Луисвилл қаласы да осы корольдің есімімен аталады. Луи Сент-Огастин аллигаторлар фермасының зоологиялық паркінде дүниеге келген. Луисвилл зообағы қазіргі уақытта құрып кету қаупі төнген Панама алтын бақаларын қамтиды. Зообақ осы бақа түрін жойылудан сақтау үшін жұмыс істеп жатыр. Олардың саны жабайы табиғатта кітрид саңырауқұлағының және ортаның жойылуы салдарынан азайды. 2006 жылдың 31 наурызында зообақ Филадельфия зообағынан жеті кәдімгі вампир жарғанағын алды, ал 2006 жылдың мамыр айының соңында Седжвик округі зообағынан тағы он жарғанақ қосылды. Көрмеде ақырында 40-қа жуық жарғанақ болады. Көрме ескі шахтаға ұқсатып жасалған.

Аралдар

Зообақта "Аралдар" деп аталатын ерекше зоологиялық экспонат бар, ол әлемдегі алғашқы зоологиялық экспонат, ол әртүрлі жануарларды бір экспонатқа кезекпен орналастыру жүйесін қолданады. Осылайша жануарлар күн бойы, табиғаттағыдай, әртүрлі орталарды зерттеуге мүмкіндік алады. Бұл жануарларды қажетті сергектікке ие етуге және олардың сезімталдығын арттыруға көмектеседі. Сонымен қатар, бұл экспонат табиғи жыртқыштар мен жемтіктерін бір кеңістікте біріктірген алғашқы экспонат. Онда үш сыртқы және бір ішкі көрме алаңы бар. Бұл экспонаттағы барлық жануарлар – жойылу қаупі бар немесе қорғалатын түрлер. Көрмедегі жануарлар күн сайын ауысып отырады, сондықтан зообаққа келушілер әр сапарда жаңа және ерекше тәжірибе алады. Бұл экспонатта Суматра жолбарыстары, орангутан, сиамгандар, Солтүстік Сулавеси бабирусалары және малай тапирі сияқты жануарлар бар. Зообақта төрт орангутан өмір сүреді: екеуі – аталық, аты Теак және Сегундо (әдетте Ганни деп атайды), екеуі – аналық, аты Амбер және Белла. Амбер мен Теак – бір әкеден туған жартылай туысқандар, гибридтік орангутандар, ал Ганни мен Белла – таза тұқымды Суматра орангутандары және оларды көбейтуге ұсыныс жасалған, бірақ әзірге олардың арасында сәтті көбейту орын алмаған. "Аралдар" павильоны – көптеген құс түрлерін, соның ішінде ақ тамақталған жер көгершінін қамтитын жабық аймақ. Зообақ бұл сирек кездесетін көгершінді тұтқындықта алғаш рет өсірген. Алғашқы қозы 2006 жылдың 17 қазанында, екіншісі – 2006 жылдың 1 желтоқсанында дүниеге келді. "Аралдар" павильонында Виктория тәжді көгершіндері, Никобар көгершіндері, пид император көгершіндері, Джамбу жеміс көгершіндері, Вомпу жеміс көгершіндері, Азия жұлдызқұстары, қызыл қыртысты кардиналдар, үнді ақкөздері, қара мойынды шағалалар, шығыс шағалалары, қызыл қанатты үйректер, нене, Африка пингвиндері және Инка құстары сияқты құс түрлері де бар. Павильонда Родригес жеміс жегіштері, Альдабра алып тасбақалары, Куба крокодилдері және Комодо айдаһарлары да өмір сүреді.

Wallaroo Walkabout (Барлық жердегі)

2007 жылы ашылған Wallaroo Walkabout қонақтарға экспозиция арқылы тікелей өтуге мүмкіндік береді, онда жалпы валларулар және қызыл мойынды валлабилер, сондай-ақ эму, күлдіретін кукабура және Кейп Баррен қазы сияқты австралиялық құстар мекендейді. Келушілер жолдан шықпаса, валларулар мен валлабилермен тікелей қарым-қатынас жасай алады. Валлабилер мен валларулардан кейін қонақтар Lorikeet Landing-ке кіре алады, ол түрлі-түсті лорикеттерге толы, Австралия экспозициясы болып табылатын құс үйі. Қазіргі уақытта бақшада 5 түрден тұратын 56 лорикет бар. Келушілер құстарға қолынан нектармен тамақтандыра алады. Wallaroo Walkabout 2025 жылға дейін жаңартылып, қызыл кенгуру мен оңтүстік кассуарилерге қолайлы жағдай жасау үшін қайта құрылатын болады.

Мұздық жүзі

2011 жылдың басында аяқталған бұл ашық аспандағы көрменің тақырыбы – мұздықпен шектесетін ескі алтын кен қалашығы. Мұнда ақ аюлар, порттық етезіттер, сұр етезіттер, Калифорния теңіз арыстандары, гризли аюлары, қарлы барықұстар мен Стеллер теңіз бүркіттері қойылған. Алтын кен қалашығының сыртында қарлы барс, Амур жолбарысы және қызыл тәжді турпан үшін 3 экспонат бар. Көрмеде 2007 жылы ашылған, балаларға арналған су шашырату алаңы да бар, ол бұл 25 миллион долларлық көрменің бірінші бөлігі болды. Сонымен қатар, көрмеге сыныптар, жалға алуға қолжетімді кестелі бөлмелер, су үстіндегі және су астындағы қарау алаңдары, жануарларды оқыту көрсетілімдерін тамашалауға арналған 200 орындық ашық амфитеатр кіреді. Стеллер теңіз бүркіті Питр теңіз арыстандары амфитеатрының артындағы, тік бойы 50 футқа жететін жеке құс үйінде орналасқан. Питрмен бірге құс үйінде көк қанатты сұңқар, Баердің үйрек және қызыл кеуделі қаз кішкентай аралап жүруге болатын қоршауда ұсталады.

Африка

Бұл аймақ Африканың Серенгетисіне негізделген. Мұнда арыстан, түйе, оңтүстік ақ мүйіз бұғысы, дауылпай, аттак, қарақұйрық, жалаңаш тышқан, Хартман тау зебрасы, Масаи жирафы, Рюппелдің грифон бүркіті, сұр тәжді тұруқ, ваттл тұруқ, шығыс бонгосы, Нигериялық кішкентай ешкілерге арналған boma алаңы, сақиналы лемурлар және 2019 жылы ашылған маймылдар экспозициясы (колубус маймылдары мен қызыл құйрықты маймылдар) бар. Бұл зообақ Африка және Азия пілдерін бір ортада бірге көрсетіп жүрген санаулы зообақтардың бірі. Зообақта 1970 жылы туған және қазір Солтүстік Америкадағы ең ескі Азия пілі болып табылатын Пунч атты Азия пілі, 1985 жылы туған Микки атты Африкалық бұта пілі және оның 2019 жылы туған Фитц атты ұлы бар. 2022 жылы жирафтар алаңына жөндеу жасалды, қоршау және сыртқы ұстау орны жаңаланды; жаңа экспозицияда жирафтармен бірге ақ лелек және Рюппелдің бүркіті сияқты бірнеше құстарға орын берілді.

Американың мысықтары

Бұл зоопарктің бөлігі Оңтүстік Америка экспозициясының жанында орналасқан, және мұнда жабайы табиғаттан құтқарылған, қайта ортаға қайтару мүмкін емес жануарлар бар. Олардың ішінде канадалық рысь, ақбас бүркіт және пумалар бар.

Оңтүстік Америка

Бұл зоопарк экспозициясында Оңтүстік Американың Анды даласы мен Амазонка ормандарынан келген жануарлар, сондай-ақ ботаникалық бақ бөлімі бар. Бұл экспозицияда чили фламинголары, манелі қасқырлар, Линнейдің екі саусақты жалқаулары, ягуарлар және гиацинт макаолары қойылған. 2022 жылдың күзінде 1969 жылғы гиацинт макаосының бастапқы вольеры бұзылып, толықтай қайта жаңартылуда, 2023 жылдың көктемінде қайта ашылуы күтілуде. 2023 жылы Сан-Диего зоопаркінен 46 жаңа чили фламингосы қосылады, осы жаңа қосылулармен бұл топ әлемдегі ең ірі тұтқындықтағы топтардың біріне айналады.

Ерекше белгілі жеке жануарлар

Моджо, бұрын NASCAR жүргізушісі Тони Стюартқа тиесілі болған, 2007 жылдың 24 тамызында жануарлар бағына берілді, себебі ол үй жануары ретінде ұстауға тым агрессивті болып шықты. 2007 жылдың 18 наурызында дүниеге келген африкалық піл Скотти – Кентуккиде туған алғашқы піл. Скотти 2010 жылдың 12 мамырында, үш жасында асқазан-ішек проблемаларынан қайтыс болды. Сондай-ақ, жануарлар бағында бірнеше қара аяқты тояқтар бар және қара аяқты тояқтарды көбейту бағдарламасына қатысады. Бұл түр Солтүстік Америкадағы ең сирек кездесетін жануарлардың бірі. Бакари (аты суахили тілінде «үмідті» деген мағынаны білдіреді) – масаи жирафы 2009 жылдың 17 ақпанында аяқ-қолдың бұрылыс деформациясымен дүниеге келді және оның аяғына periosteal stripping жасалды. Ол бұл процедураны алғашқы рет өткен жираф деп саналады. 2011 жылы Аляскада туған ақ аю Қанник Алясканың Солтүстік жағалауында жетім қалған күйде табылған. Аляска жануарлар бағы жылдам әрекет етіп, жас қоянды ұстады. Осы уақытта жануарлар бағы Glacier Run құрылысын жүргізіп жатқан еді және AZA бұл жаңа көрмені жас қоянға өте қолайлы орын деп тапты. Ұзақ уақыттан кейін UPS серіктестігімен қоян әуе арқылы жануарлар бағына «Қарлы жалпыға ортақ операция» аталған операция арқылы жеткізілді. 2013 жылдың маусым айында Луисвилл жануарлар бағы 13 жылдан бері жануарлар бағында туған алғашқы зебра төліне ат қою үшін байқау ұйымдастырды. Төл ақырында «NCIS» телесериалының кейіпкері Зива Дэвидтің құрметіне Зива деп аталды. 2014 жылдың 23 қазанында жануарлар бағы 11 жасар торлы питон Телманың 2012 жылы еркекпен қарым-қатынассыз алты сау жылан туғанын хабарлады. Ол тұтқында осылай жасаған түрінің (дүниедегі ең үлкен жылан түрінің) алғашқы белгілі өкілі. Бастапқыда ұрпақтар ұзақ сақталған сперматозоидтардан пайда болды деп ойланған, бірақ генетикалық тесттер нәрестелердің «жартылай клондар» екенін көрсетті, яғни ол олардың жалғыз генетикалық ата-анасы болды. 2009 жылдың 1 маусымында жануарлар бағының пойзы жолдан шығып кетті. Үш ашық вагон мен локомотив жолдан шығып, жолаушылар вагонының шамадан тыс жылдамдық пен оператордың тәжірибесіздігінен құлауына себеп болды. Оқиға салдарынан 22 адам жарақат алды. Апат болған кезде пойзда болған Индиана штатының отбасы Луисвилл жануарлар бағын сотқа берді. Эми және Даррен Бамфорт 2009 жылдың 10 маусымында сотқа шағымданып, талап арыз берді. Луисвиллдегі пойызда болған тағы бір отбасы да сотқа шағымданып, іс жүріп жатқанда жануарлар бағына пойызды өзгертуге немесе жоюға тыйым салатын сот бұйрығын және белгіленбеген ақшалай өтемақы талап етті. Жануарлар бағының өкілі бұл мәселе бойынша пікір білдіруден бас тартты. Жануарлар бағының пойзы төрт жылға жабылды. 2013 жылдың 2 шілдесінде жаңа пойыздар сатып алып, оқу процедураларын кеңейтуге инвестиция салғаннан кейін жануарлар бағының пойзы қайтадан жұртшылыққа ашылды. 2015 жылдың қазанында оқиғаға қатысты барлық сот ісі аяқталды. 2024 жылдың басында жаңа пойыздар алу жоспарлануда. 2019 жылдың 6 наурызында жануарлар бағы Мега үңгірінің жанындағы дамытылмаған аумақта шахта құлағаннан кейін шұңқырдың іргесін қалады.