Кіріспе

Шотланд футболшысы және менеджері

Томас Бернс (16 желтоқсан 1956 – 15 мамыр 2008) – шотландтық кәсіби футболшы және менеджер. Ол «Селтик» клубымен ұзақ жылғы байланысымен танымал, онда ол ойыншы, менеджер және жаттықтырушы болды. Көбінесе жартылай қорғаушы болып ойнаған Бернс 1975 жылдан 1989 жылға дейін «Селтик» сапында өнер көрсетіп, алты шотланд лигасының чемпионатында, бес шотланд кубогында және бір рет шотланд лигасының кубогында жеңіске жетті. 1981 жылдан 1988 жылға дейін Шотландия құрамасында сегіз рет ойнады. Ол «Килмарнок» клубында ойнап, бас бапкерлік мансабын да сол жерде бастады. 1994 жылы «Селтикке» бас бапкер ретінде қайтып оралды және 1995 жылы Шотландия кубогын жеңіп алды – бұл клубтың алты жылдан бері жеңіп алған тұңғыш кубогы болды. 1997 жылы «Селтик» клубынан босатылғаннан кейін 1998-1999 жылдары «Рединг» клубын басқарды. Бернс 2000 жылы «Селтикке» оралды және менеджердің көмекшісі, жастар дамуының басшысы және бірінші команданың жаттықтырушысы лауазымдарын атқарды. Сондай-ақ 2002-2007 жылдары Шотландия құрамасының бас бапкерінің көмекшісі болды. Бернс 2008 жылғы 15 мамырда 51 жасында меланомадан қайтыс болды.

Ерте өмір

Бернс Глазго қаласының Калтон ауданында дүниеге келді, және ол екі қарындасымен бірге тәрбиеленді. Ол Санкт-Мария Рим-католик мектебінде және Санкт-Мария орта мектебінде оқыды.

Кельттік

Бернс «Селтик» клубын жақтап өсті және «Сент-Мэридің жігіттер гильдиясымен» футбол ойнауды бастады. Одан кейін «Eastercraigs Boys» клубында, сосын «Celtic Boys» клубында ойнады. Англияға кәсіби футболшы ретінде бару туралы ұсыныстар алғаннан кейін, 1973 жылы «Селтикке» қол қойды, бірақ тәжірибе алу үшін «Мэрихилл Джуниорс» клубына жіберілді. 1976–77 маусымының соңында («Селтик» чемпион атанған) команданың негізгі құрамына енді. Оның ең нәтижелі жеке маусымы 1983–84 жылдары болды, ол барлық турнирлерде 55 ойында 13 гол соқты, алайда «Селтик» Лигада және Шотландия кубогында «Абердиннен» жеңіліп, Лига кубогының финалында «Рейнджерске» есе жіберді. Бернс Билли МакНилл басқарған команданың маңызды ойыншысы болды, ол 1987–88 маусымында, клубтың 100 жылдық мерейтойында лига мен кубокты жеңіп алды, ал ойыншы өзінің сәттілігіне тек «жанкүйер болғанымның арқасы» дейді.

Кельттік

Бёрнс 1994-1995 жылғы маусымның басында «Селтик» клубының бас жаттықтырысы (Лу Макаридің орнына) болды, бірақ ол сол кезде ойыншы және бас жаттықтыры ретінде «Килмарнокпен» келісімшартта болды. «Килмарнок» оны келісімшартынан босатудан бас тартты, ал Шотландия Футбол қауымдастығы кейін «Селтикке» қазіргі клубының рұқсатынсыз Бёрнспен сөйлескені үшін, яғни «тараптарға жол беруі» үшін 100,000 фунт стерлинг айыппұл салды. «Килмарнокқа» оның ойыншы тіркелмесін сақтап қалуға рұқсат берілді, бұл оның кәсіби ойыншы мансабын тиімді аяқтады. «Селтикте» оның командасы тартымды және шабуылдық футбол ойнағаны үшін танымал болды және 1995 жылы Шотландия кубогын жеңді. Бірақ «Селтик» «Олд Фирм» қарсыласы «Рейнджерстің» үстемдігін бұза алмады. Бёрнс Пьер Ван Хоййдонк, Паоло Ди Канио және Хорхе Кадет сияқты ойыншыларды сатып алды. «Селтик» командасы 1995-1996 жылғы маусымда лигада тек бір ойында ғана жеңіліп, бірақ Уолтер Смит басқарған «Рейнджерс» командасын жеңе алмады. 1997 жылы Шотландия кубогының жартылай финалында «Фолкеркке» жеңілгеннен кейін, «Селтик» клубының төрағасы Фергус Макканн Бёрнсті қызметтен босатты. Бёрнс 1999 жылдың 16 қыркүйегіне дейін осы лауазымда болды, содан кейін нәтижелердің нашарлауына байланысты, алдыңғы жылы «Редингтің» Екінші дивизионнан жоғары көтеріле алмауынан кейін қызметтен босатылды. Ол клубтың кейбір қызметкерлеріне, соның ішінде болашақ клуб капитаны Грейм Муртиге және кейіннен «Селтикке» бас жаттықтыры болған жастар командасының жаттықтырушысы Брендан Роджерске әсер етті.

Кельт және Шотландия

2000 жылы Бернс Кенни Далглиштің қысқа мерзімдік басқарушылығы кезінде «Селтикке» менеджердің көмекшісі ретінде қайта оралды. Сол жазда Мартин О’Нилл клубтың жаңа басқарушысы болып тағайындалды және өзінің жаттықтырушылар штабын әкелді, бірақ Бернсті қызметте қалдырып, жастар дамыту бөлімін басқаруды тапсырды. 2005 жылы Гордон Страхан басқарушы болып келгеннен кейін, Бернс бірінші команданың жаттықтырушысы болып тағайындалды, ол осы қызметін жастар дамыту жұмысымен бірге атқарды. Ол халықаралық деңгейге жеткен бірнеше жас ойыншыларды тәрбиелегені үшін мақталады, олардың ішінде Шон Малони, Стивен Макманус, Эйден МакГейди және Джон Кеннеди бар. Сондай-ақ, ол 2007 жылы ашылған клубтың Леннокстаун жаттығу орталығының жобасын жасауға қосқан үлесі зор. 2007 жылдың 18 қаңтарында Бернс «Селтик» клубының сайты арқылы Шотландия ұлттық құрамасымен байланысын тоқтатып, клубтағы жұмысына толыққанды назар аударуға белсенділік таныстырды. «The Scotsman» газеті Бернс ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы лауазымына үміткер емес екенін білгенін хабарлады. Бұл лауазым Уолтер Смит «Рейнджерс» клубына кеткеннен кейін бос орынға ие болды.

Ауру және өлім

2006 жылдың 29 наурызында «Селтик» Бернстің меланомалық тері қатерлі ісігімен емделуді бастағанын растады. 2008 жылдың 10 наурызында «Селтик» оның тағы да тері қатерлі ісігіне байланысты алаңдап жатқанын және одан әрі ем қабылдайтынын хабарлады. 2008 жылдың 15 мамырында Бернс өз үйінде дүние салды. «Селтик» бас директоры Питер Лоувелл: «Егер «Селтик» адамын анықтау керек болса, ол әрине Томми Бернс болар еді. Ол тамаша адам еді», – деді. 16 мамырда «Рейнджерс» бас жаттықтырушысы Уолтер Смит және МакКоист Бернстің естелігіне гүл шоғын қою үшін «Селтик Паркқа» келді, содан кейін стадионда жарты сағат бойы «Селтик» шенеуніктерімен, ал тағы жарты сағат сыртта жанкүйерлермен әңгімелесті. Смит пен МакКоист сондай-ақ Бернстің жерлеу рәсімінде табын көтерді.

Стадионның ескерткіші

2010 жылы Бернске арналған қолалық мемориалдық тақта Celtic Park стадионының басты трибунасында ашылды, онда ол ойыншы кезіндегі әйгілі «қолы ұстасқан» гол мерекесі, менеджер ретінде Шотландия кубогын көтеріп тұрған сәті және жасөспірімдермен жаттықтырушы ретіндегі жұмысы бейнеленген, сондай-ақ оның жергілікті шіркеуі де еске алынған.

Томи Бернстің кешкі ас

Хериот Уатт және Эдинбург университетінің кельттік жақтаушылар клубы (HWEUCSC) жыл сайын қайырымдылық кешін өткізеді, ол "Томми Бернс кешкі асы" деп аталады. Бұл дәстүрлі (Роберт) Бернс кешкі асының пародиі. Шара алғаш рет 1987 жылы ұйымдастырылды және үнемі танымал бола түсті, оған Бернс қатысып, сондай-ақ спорт және ойын-сауық әлемінің жұлдыздары да келіп тұратын. Бернс қайтыс болғаннан кейін HWEUCSC кешкі асты тоқтатты, бірақ ол 2017 жылы қайта жаңғыртылып, клубпен бірлесе Селтик Паркте өткізілді. Содан бері ол қайтадан жыл сайынғы шараға айналып, бастапқы орнына, Тевиот Роу Хаусқа оралды.