Саванна епархиясы: АҚШ-тағы католиктер тарихы

Кіріспе

АҚШ-тың Грузия штатындағы латын католик шіркеуінің юрисдикциясы

Саванна епархиясы (Dioecesis Savannensis) – АҚШ-тың оңтүстік Грузиясындағы католик шіркеуінің Латын шіркеуінің аумақтық бірлігі (епархиясы). Епархияның бас шіркеуі – Саваннадағы Әйіргі Святой Иоанн Креститель соборлық базиликасы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, епархияда 80 000 католик тұрады. Грузия провинциясына алғаш келген католиктер 1791 жылы басталган Гаити революциясынан қашқан француз босқындары болды. Олар Саваннада Сен-Жан Баптист конгрегациясын құрып, қаладағы алғашқы католик шіркеуі болған ағаштан салынған шіркеуді тұрғызды. Рим папасы Пий VI 1784 жылы бүкіл елді қамтитын АҚШ-тың апостольдық префектурасын құрды. Бес жыл өткен соң, ол префектураны Балтимор епархиясына айналдырды. 1808 жылы Рим папасы Пий VII Чарльстон епархиясын құрды, оған жаңа Грузия штатының барлық аумағы кірді. Грузиядағы ең көне католик шіркеуі – Ең Қасиетті Үштік шіркеуі 1810 жылы Аугуста қаласында салынды. Пий IX Филадельфия епархиясынан Фрэнсис Гартлендті жаңа епархияның алғашқы епископы етіп тағайындады. Гартлендтің басшылығымен епархиядағы католиктердің саны екі есеге артты, діни қызметкерлердің саны көбейді, оның ішінде Ирландиядан келгендер де болды. Ол үш жаңа шіркеу салдырып, Саваннадағы Әйіргі Иоанн Креститель соборын кеңейтіп, 1853 жылғы маусымда киелілендірді. Гартленд сондай-ақ жетімдер үйін және бірнеше католик мектептерін ашты. Гартленд 1854 жылы Саваннадағы эпидемия кезінде науқастарды көріп тұрғанда сары қызылшадан қайтыс болды. Келесі үш жыл бойы епископ лауазымы бос болды. 1857 жылдың 9 қаңтарында Пий IX Флориданың апостольдық викариатын құрып, Флориданы Саванна епархиясының құрамынан шығарды. Сол күні Пий IX Джон Барриді Саванна епископы етіп тағайындады. Барридің епископтық қызметі қысқа болды, ол 1859 жылы Францияда қайтыс болды. Пий IX Флориданың апостольдық викарі болған Августин Веротты Саванна епархиясының келесі епископы етіп тағайындады. Американдық Азамат соғысы кезінде Верот Флорида штатының Амелия аралындағы католик шіркеуін тонауға тырысқан одақтас әскерлерін айыптады. Ол жеке өзі бірнеше Мейірімді әйелдер қауымын Джексонвиллден Флоридадан Саваннаға, Грузиядағы соғыс аймағы арқылы эвакуациялады. Соғыстан кейін Верот епархиядағы католиктерді «бұрынғы қызметшілеріне деген барлық наразылықтарын қалдыруға» шақыратын пасторлық хат жариялады. Ол сондай-ақ африкалық американдықтар арасында миссионерлік жұмысты үйлестіру үшін ұлттық координаторды қолдады және олармен жұмыс істеу үшін Францияның Ле-Пюи қаласынан француз әйелдер қауымын шақырды.

The Diocese of Savannah (Dioecesis Savannensis) is a Latin Church ecclesiastical territory, or diocese, of the Catholic Church in southern Georgia in the United States. The mother church of the diocese is Cathedral Basilica of Saint John the Baptist in Savannah. As of 2023, the diocese contained 80,000 Catholics. The first Catholics to arrive in the Province of Georgia were French refugees from the Haitian Revolution that started in 1791. They established the Congrégation de Saint Jean Baptiste in Savannah and constructed a wood frame church, the first Catholic church in the city. Pope Pius VI erected the Prefecture Apostolic of the United States in 1784, encompassing the entire nation. Five years later, he converted the prefecture into the Diocese of Baltimore. In 1808, Pope Pius VII erected of the Diocese of Charleston, including all of the new State of Georgia. Most Holy Trinity Church, the oldest Catholic church in Georgia, was founded in Augusta in 1810. Pius IX appointed Francis Gartland from the Diocese of Philadelphia as the first bishop of the new diocese. During Gartland's tenure, the Catholic population in the diocese doubled; more priests were added, including recruits from Ireland. He erected three new churches and enlarged the Cathedral of St. John the Baptist in Savannah, dedicating it in June 1853. Gartland also established an orphanage and several Catholic schools. Gartland died of yellow fever in 1854 while visiting the sick during an epidemic in Savannah. The post of bishop was vacant for the next three years. On January 9, 1857, Pius IX erected the Vicariate Apostolic of Florida and removed all of Florida from the Diocese of Savannah. At the same time, Pius IX named John Barry as bishop of Savannah. Barry also had a short tenure as bishop, dying in France in 1859. Pius IX appointed Bishop Augustin Vérot, then vicar apostolic of Florida, to be the next bishop of the Diocese of Savannah. During the American Civil War, Vérot condemned the looting of the Catholic church at Amelia Island, Florida, by Union Army troops. He personally evacuated several Sisters of Mercy from Jacksonville, Florida, to Savannah through the battle zone in Georgia. After the war, Vérot published a pastoral letter urging Catholics in the diocese to "put away all prejudice against their former servants". He also advocated a national coordinator for evangelization among African Americans, and brought in French sisters from LePuy, France, to work with them.

1870 жылдан 1950 жылға дейін

Пий IX 1870 жылы Сент-Огастин епархиясын құрып, оның бірінші епископы етіп Веруды тағайындады. Ол Рим Куриясынан епископ Игнатий Персиконы Саваннадағы Вероның орнына тағайындады. 1873 жылы денсаулығының нашарлауы Персиконы осы қызметінен кетуге мәжбүр етті. Содан кейін Пий IX 1873 жылы Саваннаның жаңа епископы болуға Редемпторист орденінің Уильям Гросты тағайындады. Саваннада болған кезінде Гросс 1873 жылдың қарашасында Мәңгілік жәрдемші Ханымның соборының іргетасын қалады және оны 1876 жылдың сәуірінде бағыштады. Бірнеше шіркеу, мектеп, жетімдер үйі мен ауруханалар салумен қатар, ол Джорджияның Макон қаласында ерлер колледжін ашты, иезуиттер мен бенедиктиндерді епархияға енгізді және 1875 жылы The Southern Cross епархиялық газетін құрды. 1885 жылы папа Лео XIII Гросты Орегон Сити архиепископтығының архиепископы етіп тағайындады. Вильмингтон епархиясынан епископ Томас Беккер 1886 жылы Лео XIII Саванна епархиясының епископы болып тағайындалды. Беккер өзінің өкілеттігі кезінде Сент-Джон Креститель соборына епископтық резиденцияны қосты, оны 1896 жылы мұнараларын салып аяқтады. 1898 жылы собор өртеніп, жойылып кете жаздағаннан кейін Беккер оны қайта құру үшін қаражат жинады. Кейли басқа да мәлімдемелерінде нәсілшілдік пен афроамерикандықтарды линчелеуді айыптады. 1902 жылы Кейли Америка Азамат соғысы кезінде Конфедеративтік мемлекеттер армиясының ардагерлерін еске алды және бұрынғы Конфедеративтік президенті Джефферсон Дэвисті мақтады. Келли АҚШ президенті Теодор Рузвельтті африкалық-американдық педагог Букер Т. Вашингтонды Ақ үйге шақырғаны үшін айыптап отырды. Кейли епархияда афроамерикандықтар үшін семинария құруға қарсы шығып, былай деді: "Америкада ешқандай қара адам тағайындалмауы керек. Қасиеттілердің заңсыз ұлдары сияқты қара нәсілділер де, ақ нәсілділер оларды жек көретіндіктен, заңсыз деп жарияланады." 1903 жылы папа Пий X шіркеу музыкасына қатысты жарлық шығарғаннан кейін, Кили өз монах әйелдеріне шіркеу хорын басқаруға тыйым салды. Ол Ватиканға АҚШ-тағы басқа епархиялар бұл ережеге мейірімділік танытқан деп шағымданды. 1907 жылы Кейли Африка миссионерлер қоғамын епархияға кіруге және африкалық американдықтар үшін шіркеулер мен мектептер салуға шақырды. 1922 жылы Кили денсаулығының нашарлауына байланысты отставкаға кеткеннен кейін Папа Пий XI Саваннаның жаңа епископы болып Марист ағайындарының Майкл Киесін тағайындады. 1934 жылдың 11 шілдесінде Киес өзінің епархиясындағы қауым мүшелеріне "жаман және зиянды кинофильмдерге" наразылық білдіру үшін "Адамгершілік легионының" уәдесіне қол қоюды өтінді. Киес 1935 жылы Саваннаның епископы болып қызметтен кетті. Филадельфия архиепископиясының көмекші епискобы Джеральд О'Хараны Пий XI 1935 жылы Саваннаның епископы етіп тағайындады. Өзінің өкілеттігі кезінде О'Хара Атлантадағы Мәсіх Патша соборын салды, ол 1939 жылдың қаңтарында бағышталды. Собор Ку-клукс-кланның жиналған жерінде салынған, О'Хара тіпті Император сиқыршысы Хирам Эвансты бағыштауға шақырды. О'Хара бірде Savannah Press газетінде Сент-Патрик күніне арналған редакциялық мақала жариялағаннан кейін, әйелдерге бос жылдарда қызға жақындау мәртебесін бергені туралы ескі аңызды қайталап, сынға алды. О'Хара шіркеудің нәсілдік қатынастарды жақсартуға бағытталған күш-жігерінің көшбасшысы болып саналды, ол 1930-шы жылдары жеті тармақты әлеуметтік және нәсілдік бағдарламаны іске қосты, афроамерикандық балаларға көмек көрсетуге және ауылдық мәселелерге деген хабардарлықты арттыруға шақырды. Пий XI 1937 жылы 5 қаңтарда Саванна епархиясын Саванна-Атланта епархиясы деп атады. 1962 жылы 10 ақпанда Папа Иоанн XXIII Атланта епархиясын Атланта архиепархиясына көтерді. Саванна епархиясы Балтимор архиепархиясынан алынып тасталды және жаңа архиепархияның суфраганды тағайындалды. Ол бірде расизмді "аймағымыздағы ең басты әлеуметтік мәселе" деп сипаттады. Папа Иоанн Павел II 1995 жылы Дж. Кевин Боландты Саваннаның епископы етіп тағайындады. 15 жыл бойы епархияда қызмет еткеннен кейін, Боланд 2010 жылы зейнеткерлікке шықты. Оның орнына папа Бенедикт XVI Саваннаның жаңа епископы болуға францискандық монастырдан Грегори Хартмайерді тағайындады. 2020 жылы Папа Франциск Хартмайерді Атлантаның архиепископы етіп тағайындады. Франциск Стивен Д. Паркесті Орландо епархиясынан Саванна епископы етіп тағайындады. Стивен Паркс - қазіргі епископ. 2022 жылы Паркс Ватиканның нұсқауы бойынша епархия 2023 жылдың мамырына дейін епархияда дәстүрлі Латын миссаларын (1962 жылғы Рим миссалынан) қолдануды тоқтатуға бұйрық берді.

Pius IX erected the new Diocese of St. Augustine in 1870 and appointed Vérot as its first bishop. He named Bishop Ignatius Persico from the Roman Curia as Vérot's replacement in Savannah. Poor health forced Persico to resign this post in 1873. Pius IX then named William Gross of the Redemptorist Order in 1873 to become the new bishop of Savannah. During his tenure in Savannah, Gross laid the cornerstone of the Cathedral of Our Lady of Perpetual Help in November 1873 and dedicated it in April 1876. In addition to erecting several churches, schools, orphanages, and hospitals, he opened a men's college at Macon, Georgia, introduced the Jesuits and Benedictines to the diocese, and established a diocesan newspaper, The Southern Cross, in 1875. In 1885, Pope Leo XIII appointed Gross as archbishop of the Archdiocese of Oregon City. Bishop Thomas Becker from the Diocese of Wilmington was appointed bishop of the Diocese of Savannah by Leo XIII in 1886. During his tenure, Becker added an episcopal residence to the Cathedral of St. John the Baptist, which he completed with the building of its spires in 1896. After the cathedral was nearly destroyed by fire in 1898, Becker solicited funds for its rebuilding. In other pronouncements, Keiley condemned prejudice and the lynchings of African Americans. In 1902, Keiley memorialized Confederate States Army veterans from the American Civil War and praised former Confederate President Jefferson Davis. Kelley condemned U. S. President Theodore Roosevelt for inviting the African American educator Booker T. Washington to the White House. Keiley opposed an initiative to set up a seminary for African Americans in the diocese, saying:"In America no black man should be ordained. Just as illegitimate sons are declared irregular by canon law so blacks can be declared irregular because they are held in such contempt by whites. "In 1903, after a pronouncement by Pope Pius X on church music, Keiley prohibited his nuns from leading church choirs. He complained to the Vatican that other dioceses in the United States were lenient on that rule. In 1907, Keiley invited the Society of Missionaries of Africa to enter the diocese and build churches and schools for African Americans. After Keiley resigned due to poor health in 1922, Pope Pius XI appointed Michael Keyes of the Marist Brothers to be the new bishop of Savannah. On July 11, 1934, Keyes asked parishioners in his diocese to sign a pledge from the Legion of Decency to protest " vile and unwholesome motion pictures." Keyes retired as bishop of Savannah in 1935. Auxiliary Bishop Gerald O'Hara from the Archdiocese of Philadelphia was appointed bishop of Savannah by Pius XI in 1935. During his tenure, O'Hara built the Cathedral of Christ the King in Atlanta, dedicated in January 1939. The cathedral was built on the former site of Ku Klux Klan gatherings, and O'Hara even invited Imperial Wizard Hiram Evans to the dedication. O'Hara once criticized the Savannah Press after the newspaper ran a whimsical St. Patrick's Day editorial repeating the old fable crediting Saint Patrick with having granted women the privilege to woo during leap years. O'Hara was considered a leader in church efforts to improve race relations, launching a seven point social and racial program in the 1930s, calling for aid to African American children and heightened awareness of rural issues. Pius XI renamed the Diocese of Savannah as the Diocese of Savannah Atlanta on January 5, 1937. On February 10, 1962, Pope John XXIII elevated the Diocese of Atlanta to the Archdiocese of Atlanta. The Diocese of Savannah was removed from the Archdiocese of Baltimore and designated a suffragan of the new archdiocese. He once described racism as "the paramount social problem affecting our area". Pope John Paul II appointed J. Kevin Boland as bishop of Savannah in 1995. After serving in the diocese for 15 years, Boland retired in 2010. To replace him, Pope Benedict XVI named Gregory Hartmayer of the Conventual Franciscans to be the new bishop of Savannah. In 2020, Pope Francis appointed Hartmayer as archbishop of Atlanta. Francis appointed Stephen D. Parkes from the Diocese of Orlando as bishop of Savannah. Stephen Parkes is the current serving bishop. In 2022, Parkes announced that, on direction from the Vatican, the diocese would end the use of the Traditional Latin Masses (from the Roman Missal of 1962) in the diocese by May 2023.

Жыныстық зорлық-зомбылық

2004 жылы Саванна епархиясы алты епархиялық діни қызметкерді жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыптаған 12 адамға барлығы 50 000 доллар төлегенін хабарлады. Осы діни қызметкерлердің бірі, преподобный Уэйленд Браун 2003 жылы Мэриленд штатында екі баланы жыныстық зорлық-зомбылық жасаған үшін он жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 2004 жылы Ватикан тарапынан шіркеу қызметінен шеттетілді. Епархия 2016 жылы Браунды 1980-жылдары жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыптаған ер адамға 4,5 миллион доллар төледі. Джорджия штатының заңдарына сәйкес, Браунды бұл қылмыс үшін қылмыстық жауапкершілікке тарту мүмкін болмады. 2018 жылдың 12 қарашасында епископ Хартмайер епархияның 16 діни қызметкерінің тізімін жариялады, оларға кәмелетке толмағандарды жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген сенімді айыптаулар бар еді. 2019 жылдың мамыр айында Грузия штатының бас прокуроры Кристофер М. Карр Грузиядағы католик діни қызметкерлеріне қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы шағымдарды тергеуді жариялағанда, Хартмайер епархияның толық қолдауын білдірді. 2017 жылдың қаңтар айында епархиялық діни қызметкер Джеймс Гроувер III-ге кәмелетке толмаған кезінде ер адамды жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыптау бойынша сот процесі басталды. 1983 жылы Гроувер полиция қызметкеріне өзін көрсеткені үшін тұтқындалған болатын. Сотқа шағым түскеннен кейін бір күн өткен соң, Гроувер өзін-өзі өлтірді. Браун 2018 жылы Оңтүстік Каролина штатында кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас жасады деген алты айыптаманы және кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас жасады деген үш айыптаманы мойындады. Оның құрбандары – екі ұл: Аллан Ранта және Крис Темплтон. Браун, сол кезде Саваннадағы Сент-Джеймс католик шіркеуінің пасторы, 1978 жылы Рантаны, бала тоғыз жаста болғанда, алғаш рет зорлады; зорлық-зомбылық бір жыл бойы жалғасты. Байланыссыз зорлық-зомбылық туралы жаңа айыптаулар пайда болғаннан кейін епархия Браунды емделуге жіберді, содан кейін оны Сент-Джеймске қайтарды. 1987 жылы Браун Темплтонды 50 рет зорлады. Браун мен оның құрбандары сол кезде Джорджия штатында тұратын, сондықтан бұрынғы жыныстық қылмыстар үшін соттау мүмкін болмады. Алайда, Браун бірнеше рет ұлдарды Оңтүстік Каролина штатына алып барып, онда қылмыс жасағандықтан, оны Оңтүстік Каролина штатының заңдары бойынша соттауға болады. Браун 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 2019 жылы түрмеде қайтыс болды. 2020 жылы епископ Паркс және епархия Уильям Фред Бейкер-көпші тарапынан сотқа тартылды. Бейкер епархия Браунның оны 1987 және 1988 жылдары, 10 жасында Санкт-Джеймс католик мектебінде оқыған кезде зорлап келгенін білгенін мәлімдеді.

In 2004, the Diocese of Savannah reported that it had paid a total of $50,000 to 12 people who accused six diocesan priests of sexually abusing them. One of these priests, Reverend Wayland Brown, had been sentenced in 2003 to ten years in prison in Maryland for molesting two boys there. He was laicized by the Vatican in 2004.</blockquote>The diocese reached a settlement in 2016 of $4.5 million to a man who accused Brown of sexually abusing him in the 1980s. Authorities could not criminally charge Brown with this offense due to the Georgia statute of limitations. On November 12, 2018, Bishop Hartmayer released a list of 16 clergy from the diocese with credible accusations of sexual abuse of minors. When Georgia Attorney General Christopher M. Carr announced an investigation in May 2019 into sexual abuse claims against Catholic clergy in Georgia, Hartmayer pledged the full support of the diocese. In January 2017, Reverend James Groover III, a diocesan priest, was served with a lawsuit accusing him of sexually abusing a man when he was a minor. Groover had been arrested in 1983 for exposing himself to a police officer. A day after receiving the lawsuit, Groover committed suicide. Brown pleaded guilty in South Carolina in 2018 to six counts of criminal sexual conduct with a minor, second degree and three counts of criminal sexual conduct with a minor, first degree. His victims were two boys Allan Ranta and Chris Templeton. Brown, then pastor at St. James Catholic Church in Savannah, first raped Ranta in 1978 when the boy was nine years old; the abuse lasted for a year. After unrelated abuse allegations surfaced, the diocese sent Brown for treatment, then returned him to St. James. In 1987, Brown raped Templeton 50 times. Brown and the victims were residing in Georgia at the time, which did not allow prosecution for sex crimes that far in the past. However, since Brown had driven the boys to South Carolina several times and committed crimes there, he could be prosecuted under South Carolina law. Brown was sentenced to 20 years in prison. He died in prison in 2019. In 2020, Bishop Parkes and the diocese were sued by William Fred Baker Jr. Baker claimed that the diocese knew that Brown was molesting him in 1987 and 1988 when he was a 10 year old attending St. James Catholic School.

Епископтар

Епархия 1850 жылы Саванна епархиясы ретінде құрылды, ол бүкіл Джорджия штатын және Флорида штатының бір бөлігін қамтыды. 1937 жылдан 1956 жылға дейін ол Саванна-Атланта епархиясы деп аталды. 1956 жылы Джорджия штатының солтүстік бөлігі Атланта епархиясына бөлінген соң, ол қайтадан Саванна епархиясы болды.

Діндарлар мен діни қызметкерлер

2007 жылы епархиядағы дін қызметкерлерінің саны 102-ге жетті. Олардың 90-ы белсенді түрде қызмет етсе, 22-сі зейнеткерлікте болды. Епархияға тұрақты диакондыққа 75 ер адам қызмет етті, сондай-ақ 82 діни тұлға (көбінесе қарындастар) қызмет етті.