Кіріспе

Дизельді қозғалтқышты баяулату тәсілдері

Қақпақты тежегіш – дизельді қозғалтқыштың шығарылатын газдар жолын жабып, осы арқылы қозғалтқыштан шығарылатын газдарды шығарылатын коллекторда және цилиндрде қысымға салу арқылы баяулату құралы. Шығарылатын газдар қысылғандықтан және отын берілмейтіндіктен, қозғалтқыш көліктің жылдамдығын төмендетеді. Туындаған теріс момент күші әдетте қозғалтқыштың кері қысымына тура пропорционал. Қақпақты тежегіш – шығарылатын жүйеде үлкен кедергі тудыратын және қозғалтқыштың айналуын баяулату үшін және қосымша тежеуді қамтамасыз ету үшін айтарлықтай шығарылатын кері қысым жасайтын құрылғы. Көп жағдайларда, қақпақты тежегіш соншалықты тиімді болады, ауыр жүк тасымалдайтын көлік құралын еңіс бойымен түсетінде көліктің штатты тежегішін қолданбастан баяулатуға мүмкіндік береді. Қақпақты тежегіштерді көптеген компаниялар өндіреді. Тежегіштердің конструкциясы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олар негізінен жоғарыда сипатталғандай жұмыс істейді. Күрделірек қақпақты тежегіштерде шығарылатын қысымды модуляциялау (EPM) жүйесі болады, ол кері қысымды басқарады, бұл өз кезегінде қозғалтқыштың әртүрлі айналу жиілігінде тежеу тиімділігін жақсартады.

Сипаттама

Шығарылатын тоқал – бұл шығарылатын жүйеде кері қысым тудыратын клапан, ол қозғалтқыштың поршеньдеріне күш түсіріп, қозғалтқышты баяулатады. Көп жағдайда, шығарылатын тоқал соншалықты тиімді болғандықтан, ауыр жүк тасымалдайтын көлік құралын төмендікке түскенде, көліктің штатты тежегішін қолданбастан баяулатуға мүмкіндік береді. Мұндай жағдайларда, цилиндрлерден шығатын газдар ағыны шектеліп, шығарылатын тоқалдан жоғарыдағы шығарылатын жүйеде қысым тез өседі. Қозғалтқыштың айналу жиілігіне байланысты, бұл қысым ең жоғары жұмыс қысымы ретінде 60 PSI-ға дейін жетеді. Шығарылатын тоқалдың конструкциясының бір бөлігі ретінде ең жоғары жұмыс қысымы шектеледі. Мысалда, дәл сол 60 PSI шығарылатын соққының барлық кезеңінде (шығарылатын клапан ашық) цилиндрде қалады және поршеньнің жоғары қарай жылғалуына қарсы тұру үшін поршень басына 60 PSI қысым түсіреді. Бұл тежегіш әсерін тудыратын теріс моментті құрайды, соның арқасында қозғалтқыш баяулайды. Кейбір жаңарулар әртүрлі тәсілдермен шығарылатын кері қысымды арттырады, бұл ұшқыштың айналу моментін арттырып, тежегіш күшін күшейтеді. Тежегіш тиімділігі қуат бірліктерімен өлшенеді және қозғалтқыштың ең жоғары қуатының 60-80% құрайды. Көлікті төменгі беріліске ауыстыру арқылы (қозғалтқыш пен дөңгелектер арасындағы қарыштаманы арттыру арқылы) тиімділікті арттыруға болады. Сондай-ақ, танымал қысылу тежегіші – Джейк тежегіші туралы да қараңыз.

Дыбыс

Қысымды тежегіш, қозғалтқыш тежегішінің бір түрі, шығарылатын газ тежегішінен артық шу шығарады. Осы себепті, кейбір көлік құралын жасаушы компаниялар төмен тежеу күшіне қарамастан, шығарылатын газ тежегішін пайдалануды қалайды. Қысымды тежегішті шығарылатын газ тежегішімен біріктіру, қысымды тежегішпен салыстырғанда бұрынғыдай шулы болмай, тиімділікті арттыра алады. Көптеген мемлекеттер дыбыс баспайтын қысымды тежегішті пайдалануға тыйым салады.

Педальмен жұмыс істейтін көбелек клапан

Қалқанша клапан дөңгелек пішінде металдан жасалады, оның шетінде үш дөңгелек тілік бар. Бұл тіліктердің жасалу себебі – клапанның шығарылатын құбырдың толық қимасын жаппауы тиіс. Егер тіліктер болмаса, қозғалтқыш баяулаудың орнына тоқтап қалар еді. Қалқанша клапан гидравликалық байланыстар арқылы қозғалады. Бұл гидравликалық қысым сорғысынан және клапанға қосылған гидравликалық желілерден тұрады. Сорғы клапанның жұмысын былай басқарады: Жүргізуші тежегішті басқанда, цилиндр қысымын азайтады, соның салдарынан клапан жабылып, түтін газдарының жолын шектейді. Бұл кезде клапан түтін газдары ағынына перпендикуляр орналасып, қозғалтқышта кері қысым тудырады. Клапанның бірден үшке дейін тілігі бар, бұл түтін құбырының толығымен бітіліп қалмауын қамтамасыз етеді. Бұл жоғары қысымнан зақымданудың алдын алуға көмектеседі. Жүргізуші тежегішті босатқанда, цилиндр қысымды арттырады, клапан ашылып, түтін газдары құбырға ағып шығады. Бұл жағдайда клапан түтін газдары ағынына параллель орналасып, қозғалтқыштағы қысымды босатып, жылдамдығын арттырады.

Екі сатылы қысымды реттеу

Қарсы қысымды көтеру үшін бабочка клапанының көмегімен екі сатылы жұмыс істеуге де қол жеткізуге болады, яғни екі клапанды қолдануға болады. Бұл клапанның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді және клапанның бұзылуын болдырмау арқылы оның қызмет ету мерзімін ұзартады. Мұндай схема ауыр тоннажды жүк көліктерінде өте пайдалы болып табылады. Қозғалтқыштың айналу жылдамдығын төмендету үшін қажетті қарсы қысымды жасау үшін клапаннан күшті күш талап етіледі, ал екі клапанды қолдану осыны қамтамасыз етеді.

ARIS іске қосу клапаны

Әдетте көбелек клапанды іске қосу үшін пневматикалық немесе гидравликалық жетектер қолданылады, бірақ қағазды газдардың күшті әсерінен бұл типтегі жетектер тиімсіз болып шығады. Сондықтан, өнеркәсіпте кеңінен қолданылатын және клапанды тиімді түрде іске қосу күшін қамтамасыз ететін ARIS типті клапан жетегі қолданылады.