Кіріспе

chembox
| Қадағатталған өрістер = өзгертілген
| тексерілген ревизия = 470615359
| Атауы =
| СуретФайлы = Trimethylaluminium from xtal 3D bs 17 25.png
| СуретФайлы1 = Trimethylaluminium from xtal 3D sf.png
| СуретКөлемі =
| IUPAC аты = Триметилалуман
| Басқа аттар = Триметилалюминий; алюминий триметил; алюминий триметил
| Жүйелік аты =
| Бөлім1 =
| Бөлім2 = Chembox қасиеттері
| Формуласы = C6H18Al2
| Молярлық массасы = 144.17 г/моль 72.09 г/моль (C3H9Al)
| Сыртқы түрі = Түссіз сұйықтық
| Тығыздығы = 0.752 г/см³
| Еритілу температурасы = 15 °C
| Қайнау температурасы = 125-130 °C
| Қайнау температурасы сілтемесі =
| Энтропиясы = 209.4 Дж/(моль·К)
| GHSSignalWord = Қауіп
| HPhrases =

Құрылымы мен жабысуы

Al2R6 және диборанның құрылымы мен байланысы ұқсас (R = алкил). Al2Me6-да Al–C(терминал) және Al–C(көпір) арақашықтықтары сәйкесінше 1,97 және 2,14 Å құрайды. Алюминий орталығы тетраэдрлі. Көпірлік метил топтарының көміртек атомдарының әрқайсысы бес көршімен қоршалған: үш сутек атомы және екі алюминий атомы. Метил топтары молекула ішінде оңай алмасады. Жоғары температурада димер мономерлік AlMe3-ке ыдырайды.

Катализа

Зиглер-Натта катализінің табысынан бастап, органоалюминий қосылыстары полиэтилен және полипропилен сияқты полиолефиндерді өндіруде маңызды рөл атқарады. ТМА-дан алынатын метиллуминоксан көптеген өтпелі металл катализаторлары үшін активатор болып табылады.

Жартылай өткізгіш қолдану

ТМА жартылай өткізгіштерді жасауда химиялық бу фазалық тұну (CVD) немесе атомдық қабаттағы тұну (ALD) процестері арқылы Al2O3 сияқты жұқа пленкалы, жоғары диэлектрлік тұрақты материалдарды (high k dielectrics) жабу үшін де қолданылады. ТМА алюминий қосылған қосымша жартылай өткізгіштердің, мысалы AlAs, AlN, AlP, AlSb, AlGaAs, AlInGaAs, AlInGaP, AlGaN, AlInGaN, AlInGaNP және т.б. металл-органикалық бу фазалық эпитаксиясының (MOVPE) басым прекурсоры болып табылады. ТМА сапасының бағалау критерийлері: а) элементтік таза еместіктер, б) оттектік және органикалық таза еместіктер.

Фотоэлектрлік қолдану

Жартылай өткізгіш өңдеуге өте ұқсас жинақтау процестерінде TMA химиялық бу жинақтау немесе атомдық қабаттап жабу процестері арқылы Al2O3-ы бар жұқа пленкалы, төмен k (сәулені жұтпайтын) диэлектрлік қабаттар тізбегін жабу үшін қолданылады. Al2O3 p-типті кремний бетін тамаша пассивтейді. Al2O3 қабаты әдетте бірнеше кремний нитриді (SixNy) қабаттарымен жабылатын төменгі қабат болып табылады.

Металл хлоридтерімен реакциялар

ТМА көптеген металл галоидтарымен әрекеттесіп, алкил топтарын қосады. Галлий трихлоридімен қосылғанда триметилгаллий түзіледі. Al2Me6 алюминий трихлоридімен реакцияласып (AlMe2Cl)2 береді. ТМА/металл галоид реакциялары органикалық синтезде реагенттер ретінде қолданыла бастады. Эстерлер мен кетондарды метилендеуге қолданылатын Теббе реагенті ТМА және титаноцен дихлоридінен дайындалады. 20-100 моль % Cp2ZrCl2 (цирконоцен дихлориді) қосылғанда (CH3)2Al CH3 карбоалюминация деп аталатын реакция арқылы органикалық синтезде пайдалы винил алюминий қосылыстарын алу үшін алкиндерге "қосылады".

Адаптар

Басқа "электрон жетіспейтін" қосылыстар сияқты, триметилалюминий R3N аддукталарын, AlMe3 түрінде жасайды. AlMe3-тің Льюис қышқылы қасиеттері сандық түрде анықталған. Энтальпия деректері AlMe3 қатты қышқыл екенін көрсетеді, ал ЭКВ моделіндегі оның қышқылдық параметрлері EA = 8.66 және CA = 3.68-ге тең. Бұл аддуктар, мысалы, үшінші дәрежелі амин DABCO-мен түзілген кешен, ТМА-ның өзінен қарағанда қолдануға қауіпсіз. NASA ATREX миссиясы (Аномалды тасымалдау зымыран эксперименті) биік атмосферадағы реактивті ағынды зерттеу үшін TMA ауамен жанасқанда түзілетін ақ түтінді пайдаланды.

Синтетикалық реагент

ТМА метиллитий сияқты метил нуклеофилдердің көзі, бірақ одан аз реактивті. Ол кетондармен реакцияласып, гидролизденген соң үшінші спирттерді береді.

Қауіпсіздік

Триметилалюминий өртенгіш, ауамен және сумен күшті реакцияға түседі.