Кіріспе
18-19 ғасырдағы британдық сағатшы Томас Эрншоу (4 ақпан 1749, Астон-андер-Лайн – 1 наурыз 1829, Лондон) – Джон Арнольдтың бұрынғы жұмыстарын жалғастырып, теңіз хронометрін жасау процесін одан әрі жеңілдетіп, оларды халыққа қолжетімді еткен ағылшын сағатшысы. Ол сондай-ақ Лондондағы Корольдік Гринвич обсерваториясындағы транзиттік сағатты жетілдіргенімен және хронометрлік құтылу механизмі мен екі металлдан жасалған компенсациялық тепе-теңдіктің бір түрін ойлап тапқанымен де белгілі. 1780 жылы ол ажыратылған хронометрлік құтылу механизміне өзгеріс енгізді, онда құтылу тірегінің орнына серіппе қолданылды. Бұл серіппелі құтылу механизмін 1783 жылы Томас Райт (ол үшін жұмыс істеген) патенттеді. Алғашқыда бұл конструкция жетілмегенмен және сәтсіз болғанмен, кейіннен, Пьер Ле Ройдің 1748 жылы ойлап тапқан құтылу механизмінен кейін, өзгерістермен теңіз хронометрлерінде стандартты түрге айналды. Джон Арнольд та 1782 жылы осыған ұқсас құтылу механизмін ойлап тапты. 1805 жылы Эрншоу мен Арнольдқа хронометрлерді жетілдіргені үшін Ұзындық кеңесі сыйлық берді; Эрншоу 2500 фунт стерлинг, ал Джон Арнольдтың ұлы Джон Роджер Арнольд 1672 фунт стерлинг алды. Эрншоу жасаған екі металлдан жасалған компенсациялық тепе-теңдік және серіппелі құтылу механизмі содан бері теңіз хронометрлерінде кеңінен қолданылып келеді, сондықтан Эрншоу хронометрлерді дамытудың негізін қалаушылардың бірі саналады. Ол негізінен сағатшы болғанымен, сағаттар жасаудан да бас тартқан жоқ. Невил Маскелиннің өтініші бойынша ол Армаг обсерваториясы үшін сағат жасады. Бұл сағатта Эрншоудың жаңа құтылу механизмі қолданылды және бірнеше жаңа ерекшеліктері болды, соның ішінде ауа өткізбейтін корпус (тозаң мен желдің әсерін азайту үшін жасалған). Оны 19 ғасырда Джон Томас Ромни Робинсон жоғары бағалады және ол осы сағатты әлемдегі ең дәл сағат деп санады. 1794 жылы оның құны 100 фунт стерлинг болды, ал Эрншоу оны Армагқа жеткізіп, жаңа обсерваторияда орнату үшін тағы 100 фунт стерлинг алды. Обсерватория сонымен қатар Эдвард Траутонның Экваторлық телескопымен жұлдыздық жылдамдықпен жұмыс істейтін Эрншоудың екінші сағатын сатып алды.
Thomas Earnshaw (4 February 1749 in Ashton under Lyne – 1 March 1829 in London) was an English watchmaker who, following John Arnold's earlier work, further simplified the process of marine chronometer production, making them available to the general public. He is also known for his improvements to the transit clock at the Royal Greenwich Observatory in London and his invention of a chronometer escapement and a form of bimetallic compensation balance. In 1780, he devised a modification to the detached chronometer escapement, the detent being mounted on a spring instead of on pivots. This spring detent escapement was patented by Thomas Wright (for whom he worked) in 1783. Whilst initially the design was crude and unsuccessful, with modifications it later became the standard form in marine chronometers, following the invention of the detent escapement by Pierre Le Roy in 1748. John Arnold also invented a similar escapement in 1782. In 1805, Earnshaw and Arnold were granted awards by the Board of Longitude for their improvements to chronometers; Earnshaw received £2500 and John Arnold's son John Roger Arnold received £1672. The bimetallic compensation balance and the spring detent escapement in the forms designed by Earnshaw have been used essentially universally in marine chronometers since then, and for this reason Earnshaw is generally regarded as one of the pioneers of chronometer development. Although he was principally a watchmaker, he did not shy away from building clocks. When asked by Nevil Maskelyne, he produced a clock for the Armagh Observatory. This clock incorporated Earnshaw's new design of escapement and had a number of novel features, including an airtight case (designed to reduce dust and draughts). It was highly praised by John Thomas Romney Robinson in the 19th century, who at that time believed it to be the most accurate clock in the world. In 1794, its purchase price was £100 and Earnshaw charged £100 to travel with it to Armagh and set it up in the new Observatory. The Observatory also purchased Earnshaw's second clock which was operated at sidereal rate with Edward Troughton's Equatorial Telescope.
Белгілі сапарлардағы хронометрлер
1791 жылдың шілдесінде капитан Уильям Блай Адмиралтейство атынан Эрншоудың 1503 нөміріндегі хронометрін 40 [[Гвинея (британдық монета)] төлемге сатып алды. Ол Таитиден Батыс Индияға нан жемісінің көшеттерін тасымалдау үшін басшылық ететін экспедиция үшін сатып алған болатын. Бұл Блайдың осы міндетті орындау үшін жасаған екінші экспедициясы еді. Алғашқы экспедиция HMS Bounty кемесімен болған, ол Флетчер Кристиан бастаған көтеріліспен аяқталды және Блай үлкен қиындықтармен ғана Англияға оралды. Екінші экспедиция, керісінше, толығымен сәтті аяқталды. 1831 және 1836 жылдар аралығында 509 нөміріндегі хронометр HMS Beagle кемесімен жер шарын айналып өту және әлемдегі дәл анықталған бойлықтар тізбегін алғаш рет құру мақсатымен жасалған саяхатқа қатысты. Кемеге болашақ вице-адмирал және Метеорологиялық қызметтің негізін қалаушы капитан Роберт Фицрой басшылық етті. Бұл тапсырманың жоғары дәлдік талап ететіндігіне байланысты Beagle кемесімен бірнеше хронометрлер тасымалданды. Осы саяхатқа Чарльз Дарвин де қатысты, ол кейіннен эволюция теориясы туралы "Түрлердің шығу тегі" атты кітабын жазуға шабыланды. Хронометр – BBC Radio 4 телерадиоканалының "100 нысан арқылы әлем тарихы" сериясындағы 91-ші нысан.