Кіріспе

Механикалық сағаттағы күрделілік. Репетер – механикалық сағаттағы күрделілік, ол бір түймешікті басу арқылы сағатты және көбінесе минутты дыбыстайды. Репетерлердің көптеген түрлері бар: тек сағатты көрсететін қарапайым репетерден бастап, сағатты, минутты, он минутты және минутты бөлек дыбыстармен көрсететін минуттық репетерге дейін. Олар кеңінен қолданылатын жасанды жарықтандыру пайда болғанға дейін пайда болды, соның арқасында уақытты қараңғыда білуге болады, сондай-ақ көзі нашар адамдар да пайдаланды. Бүгінде олар көбінесе сағаттар мен сағаттарды ұнататындар үшін қымбат жаңалық ретінде бағаланады. Репетерлерді, талап бойынша емес, белгілі бір уақыт аралығында ғана дыбыстайтын сағаттармен шатастырмау керек.

Тарих

Қайталанатын сағатты 1676 жылы ағылшын дін қызметкері және өнертапқыш, пастор Эдвард Барлоу ойлап тапты. Оның инновациясы – тісті дөңгелек және бұрандалы соққы механизмі болды, оны оңай қайталауға болады және ол уақыт пен сағатты қайталайтын сағаттар мен сағаттарда қолданылатын стандартты механизмге айналды. Қайталанатын сағаттардың ең жақсы түрлерін жасау қымбатқа түсті; соққы механизміне жеке тісті дөңгелектер қосылуы керек еді, оны іске қосу үшін арқан тартылғанда, ол сағаттар мен ширек сағаттарды, тіпті сағаттар мен бес минуттық бөлімдерді (бес минуттық қайталау) соғатын еді. XIX ғасырда мұндай сағаттар біртіндеп қолданыстан шықты. Франция, Германия және Америкадан арзан импорттың арқасында ағылшын сағат жасау өнеркәсібі құлдырады, ал газ шамдарының пайда болуымен қайталанатын сағаттар қажетсіз сәндік бұйымға айналды. Эдвард Барлоу да, Дэниел Кваре де 1700 жылға дейін қайталанатын сағатты өзі ойлап тапқанын мәлімдеді. Алғашқы қайталаушыларда корпус артқы жағына бір қоңырау орнатылған, оған екі балға соққы беретін. Бұл қоңырау мыс пен қалайы қоспасынан жасалған. Кейінгі қайталанатын сағаттарда ұзын, қатайтылған болат сымдардан жасалған гонгтар қолданылады. Олар сағаттың ішінде оралған және дыбыс шығару үшін кішкентай балғалармен соғылатын еді. Кейбір күрделі қайталаушылар, мысалы минуттық қайталаушы, сағаттарды, ширек сағаттарды және минуттарды ажырату үшін үш түрлі дыбыс шығаруы керек. Үш көлемді сымды гонгтарды сағат механизміне орналастыру қиын болғандықтан, барлық қайталаушылар екі гонгты қолданады, олар сымның екі ұшынан жасалады, ортасы тірегішпен бекітіледі, ал үшінші дыбыс қажет болса, ол екі гонгты тізбектей жылдам соғу арқылы шығарылады, бірінші жоғары, содан кейін төмен: "динг-донг". Қайталаушыларда соққы жылдамдығын өзгертуге мүмкіндік беретін механизм бар. Қайталаушы сағаттың иесі сағат жасаушыдан оның жылдамдығын өзгертіп, жылдамдату немесе баяулатуын сұрай алады. Джон Гугениннің "Etablissage et Repassage des Montres à Répétition" кітабында (алғашқы басылымның 39-беті) "Орташа жылдамдықтағы минуттық қайталау 12 сағат, үш ширек және он төрт минутты соғу үшін шамамен жиырма секундқа созылады" деп жазылған.

Тоқсандық қайталау

Тоқсан сайын қайталайтын сағат сағатты, содан кейін соңғы толық сағаттан бергі тоқсан сағаттар санын хабарлайды. Механизмі екі түрлі дыбыс шығаратын қоңырауды пайдаланады. Көбінесе, төмен дыбыс сағатты, ал жоғары дыбыс тоқсан сағатты көрсетеді. Мысалы, егер уақыт 2:45 болса, тоқсан сайын қайталайтын сағат 2 төмен дыбыс пен қысқа үзілістен кейін 3 жоғары дыбыс шығарады: "донг, донг, динг, динг, динг". Басқалары тоқсан сағаттарды ажырату үшін екі дыбыстың жұбын қолданады: "донг, донг, динг-донг, динг-донг, динг-донг".

Жартылай тоқсандық қайталаушы

Жартылай тоқсан қайталағыш сағаттың жарты тоқсанын немесе 7 жарым минуттық уақытын хабарлай алады. Ол сағатты, содан кейін тоқсан сағатты қайталайды, ал сосын ағымдағы тоқсан сағаттың жартысынан көбі өткенін көрсету үшін бір ғана дыбыс қолданады. Мысалы, егер уақыт 3:41 болса, механизм 3 сағатты білдіру үшін 3 төмен дыбыс ("донг") шығарады, содан кейін 2 тоқсан сағатты білдіру үшін 2 дыбыс ("динг-донг") шығарады, және үшінші тоқсан сағаттың жартысынан көбі өткенін көрсету үшін бір жоғары дыбыс ("динг") шығарады.

Бес минуттық қайталау

Алғаш рет 1710 жылы Сэмюэл Уотсон жасаған, кейбір үлгілерінде сағатты түйме басу арқылы дыбыстатуға болады. Қазіргі заманғы сағаттарда сағаттың екі түрі де біріктіріліп, пайдаланушыға үлкен және кішкентай сағаттарды таңдау мүмкіндігі беріледі, сондай-ақ қосымша минуттық немесе тоқсандық қайталағыш функциясы да қарастырылған. Мұндай сағаттар екі бөшкелі конструкциямен жабдықталуы мүмкін, біреуі сағат тілінің айналуымен, екіншісі кері айналумен жұмыс істейді, немесе уақытты есептеу және дыбыстату үшін бір бөшке қолданылады. Толық қырылу кезінде соққылардың саны соққы механизмі мен серпімділікке байланысты. Сағаттардағы соққы беру жүйесі әртүрлі болады. Әрбір он бес минут сайын гонг арқылы тоқсан сағаттың саны естіледі, содан кейін соңғы толық сағаттан бастап екінші гонг арқылы сағат саны дыбыстатылады. Мысалы, 3 салмақты Вена реттегіші қабырға сағатында 6:15-те жоғары дыбысты гонгқа бір рет, ал төмен дыбысты гонгқа алты рет соққы беріледі. 6:30-да жоғары гонгқа екі рет, төмен гонгқа алты рет, 6:45-те жоғары гонгқа үш рет, төмен гонгқа алты рет, ал 7:00-де жоғары гонгқа төрт рет, төмен гонгқа жеті рет соққы беріледі. Әрбір он бес минут сайын соққы дыбысын тыңдау арқылы нақты уақытты білуге болады. Мұндай сағаттар көбінесе француздық жол сағаттары немесе неміс үш салмақты Вена реттегіштері ретінде кездеседі. Бұған қоса, олар түйме басу немесе жіп тарту арқылы қосымша механизмді іске қосып, тоқсандық және сағаттық дыбыстарды қалау бойынша дыбыстата алады. Бұл термин кейде тек тоқсандық соққы механизмі үшін жаңылыс қолданылады.

Мүсінді қайталау

Көру қабілеті нашар адамдар мен жиналыстарда және концерттерде уақытты тыныш айту үшін пайдаланған "дыбыссыз" қайталаушы сағаттар естілмейтін дыбыс шығармай, орнына діріл тудыратын. Гонгтың орнына, сағат тілімен соққы жасап, сағат корпусына бекітілген қатты металл блокқа тигізіп, қолымен сезілетін "жаңыл" дыбысын шығарды.

Аудокрон

1930 жылдары Ecole Technique de la Vallée de Joux студенті механикалық он минуттық қайталағышты жасады. Көзі нашар көретін адамдар үшін сағат ретінде ойластырылған – сөйлейтін сағаттардан бұрын, және 1974 жылы патенттелген (3 925 777) бұл электрондық қайталағыш Audocron деп аталды және АҚШ-та өндірілді. Оған тиген кезде ол сағатты соқтырып, содан кейін жоғарырақ дыбыспен – ондаған минутты, одан кейін бастапқы дыбыспен минуттарды хабарлады. Топтар арасында 1,5 секундтық үзіліс болды. АҚШ-та шамамен 18 000 данасы жасалып, бүкіл әлемге сатылды.