Кіріспе

1950 жылғы АҚШ заңы Гуамды шектеулі өзін-өзі басқару құқығы бар корпорацияланбаған аумақ ретінде қайта белгіледі.

1950 жылғы Гуам органикалық актісі (Guam Organic Act of 1950, және одан кейінгілері) – АҚШ-тың федералды заңы болып табылады, ол Гуам аралын Америка Құрама Штаттарының корпорацияланбаған аумағы ретінде қайта белгіледі, атқарушы, заңнамалық және сот органдарын құрды, сондай-ақ федералдық юрисдикцияны Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күшінен Америка Құрама Штаттарының Ішкі істер министрлігіне берді. Гуам халқы үш жүз жылдан астам шетелдік отарлау тарихында алғаш рет өзін-өзі басқаруға ие болды, бірақ бұл құқық шектеулі болды. Осыған дейін, испандық кезеңде мэрі немесе "гобернадорцильо" арқылы жергілікті басқаруға қатысу болған, олар Мариана аралдарының губернаторының қадағалауымен жұмыс істеген.

Гуам Ассамблеясының "жоғалу"

Жергілікті билік мәселесі 1949 жылдың ақпан айындағы оқиғамен ширығуға жетті, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мемлекеттік қызметкері Эйб Голдштейн Гуам Ассамблеясымен шақырылды. Голдштейн, жергілікті бизнестің иелігінде болуға тыйым салынған заңды бұзған бірнеше адамның ішінде болды деп күдіктелді. Голдштейн мен басқалары жергілікті бизнесті қаржыландыру үшін гуамдық "алдыңғы адамдарды" пайдаланғандары айыпталды. Алайда Голдштейн куәлік беруден бас тартты, себебі ол Әскери-теңіз губернаторы Чарльз Алан Поуналлдан (1946–1949 жж.) ресми емес қолдау алған еді. Поуналл 1948 жылдың қазанында Гуам Ассамблеясының америкалықтарды шақыру өкілеттігін жоққа шығарған болатын. Голдштейн куәлік беруден бас тартқан соң, Гуам Ассамблеясы оны сотқа шақырмауға қарсылық көрсетуде кінәлі деп таныды және оны қамауға ордер берді. Губернатор Поуналл бұл мәселеге араласып, Гуам полициясының ордерді орындауын тоқтатты. Гуам Ассамблеясының мүшелері, өзіне көрсетілмей жатқан құрмет пен биліктен ашуланып, 1949 жылдың 6 наурызында жиналыстан толығымен шығып кетті. Губернатор Поуналл оларға оралуға бұйрық берді, бірақ жиналыс мүшелері бас тартқан соң, ол оларды қызметтен босатып жіберді. Бұл оқиға халықаралық деңгейде назар аудартып, кеңінен жарияланды (Ассамблея мүшесі Карлос П. Тайтаноның көмегімен), бұл Гуам халқының өзін-өзі басқару құқығы мен АҚШ азаматтығына қолдауды күшейтті. Губернатор Поуналл кейін Ассамблея мүшелерін қызметке қайта орнатқанмен, АҚШ азаматтығы және өзін-өзі басқарудың кейбір нысандары бұрыннан-ақ белгілі болған мәселе еді.

Президент Трумэннің араласуы

АҚШ Конгресі Органикалық актіні қабылдағанға дейін аралды тыныштандыру мақсатында АҚШ Президенті Гарри С. Трумэн 1949 жылғы 7 қыркүйекте №10077 жарлыққа қол қойды, онда мыналар белгіленді:

Гуам аралының басқару құқығы 1950 жылғы 1 шілдеден бастап (кейіннен №10137 жарлық арқылы 1950 жылғы 1 тамызға өзгертілді) Әскери-теңіз министрлігінен Ішкі істер министрлігіне беріледі. Әскери-теңіз және Ішкі істер департаменттері жоғарыда аталған келісімде көрсетілгендей, Гуам аралын басқару құқығын беру жоспарларын іске асыруға кіріседі. Осы жарлық бойынша басқару құқығының ауысуы күшіне енгеннен кейін, Ішкі істер министрі Гуам аралында азаматтық үкіметті басқару үшін қажетті және тиісті шараларды, сондай-ақ қолданыстағы заңнамаға сәйкес қабылдайды. Үкіметтің атқарушы органдары мен мекемелері осы жарлықтың ережелерін іске асыруда Әскери-теңіз және Ішкі істер департаменттерімен ынтымақтасуға уәкілетті және міндетті. 1898 жылғы 23 желтоқсандағы №108 А жарлық күшін жояды, ол 1950 жылғы 1 шілдеден бастап (кейіннен №10137 жарлық арқылы 1950 жылғы 1 тамызға өзгертілді) қолданылмайды. "Гуам халқына Гуам аралы үшін саясатты және заңдарды белгілеу және басқару мүмкіндігі берілді." Осы жарлыққа сәйкес, Ішкі істер министрлігінің қоғамдық байланыс жөніндегі қызметкері Карлтон Скиннер Ішкі істер министрлігі тарапынан таңдалды, Әскери-теңіз күштері ұсынды, содан кейін Президент Трумэн оны Гуамның алғашқы азаматтық губернаторы етіп тағайындады. Ол 1949 жылғы 17 қыркүйекте қызметке кірісуге байланысты ант берді. 1949 жылғы 3 қазанда Палатаның Жерлер комитеті H. R. 4499 заң жобасының, кейін Гуамның Органикалық актісі деп аталған қағидаларды қамтитынын хабарлады, ол қабылданатын болады. Гуам, қосылмаған аумақ ретінде, сот жүйесін құруда да белгілі бір еркіндікке ие болды.

Гуамның органикалық актісі

Гуамның Органикалық заңы портативті құжат форматында мына мекенжайда қолжетімді: https://www.govinfo.gov/content/pkg/COMPS-1142/pdf/COMPS-1142.pdf.