Кіріспе

Австриялық футболшы және менеджер
Австриялық сериялық кісі өлтіруші (1949–2000)

Франц Фукс (12 желтоқсан 1949 – 26 ақпан 2000) – 1993 және 1997 жылдар аралығында бес толқынмен жіберген үш қолдан жасалған жарылғыш құрылғы мен 24 пошта бомбасын пайдаланып, төрт адамды өлтіріп, 15 адамды, олардың кейбіреулерін ауыр түрде жарақаттаған австриялық ішкі террорист. Қылмыстық психологтар Фуксты жоғары интеллектілі, бірақ әлеуметтік қарым-қатынасқа бейім емес жалғыз адам ретінде сипаттады. Ол шетелдік деп есептеген адамдарды, сондай-ақ "шетелдіктерге қанағаттанған" ұйымдар мен жеке тұлғаларды нысанаға алды. Бір зерттеуге сәйкес, Франц Фукс 2007 жылы Финляндиядағы Йокела мектебінде болған оқ ату кезінде Пекка Эрик Аувиенге 8 сыныптасын өлтіруге түрткі болды.

Пошталық бомбалар және қолдан жасалған жарылғыш құрылғылар

1993 жылдың желтоқсан айында ол пошта арқылы бомбалар жіберудің алғашқы толқынын бастады. Алғашқы құрбандар – дін қызметкері Август Яниш (босқындарға көмектескені үшін), Сильвана Мейкснер (ORF телеканалының азшылықтар тақырыбына арналған журналисі) және жарылыстан сол қолының көп бөлігін жоғалтқан Вена қаласының мэрі Гельмут Зильк. Тағы да бірнеше пошта бомбалары табылған және залалсыздандырылған, олар Хельмут Шульлерге (гуманитарлық «Каритас» ұйымы), «жасыл» саясатшылар Мадлен Петрович пен Терезия Стоисицке, Вольфганг Гомбочқа және министр Йоханна Дохналға бағытталған. 1994 жылдың 24 тамызында Каринтиядағы екі тілді мектепте табылған қолдан жасалған жарылғыш құрылмын залалсыздандыруға тырысқан полиция қызметкері Тео Келц екі қолынан айырылды. (Кельц кейін екі қол трансплантациясын алған Австрияның алғашқы азаматы болды және керемет жазылып кетті.) Франц Фукс 1994 жылдың қыркүйегінде Словенияның сыртқы істер министріне жолданған хатында «Salzburger Eidgenossenschaft – Bajuwarische Befreiungsarmee» (Бавария Азаттық Армиясы) атынан шабуылдарына жауапкершілікті мойындады. Одан кейінгі бірнеше хаттарында ол әртүрлі бөлімшелері бар ірі ұйымдай көрінуге тырысты. Дегенмен, 1994 жылдың қазан айындағы пошта арқылы жіберілген бомбалардың екінші толқынының бірі де жарылмады.

Оберварттың ромаларға шабуыл жасауы

1995 жылдың 5 ақпанында Обервартта төрт рома «Roma zurück nach Indien» («Рома Үндістанға қайта оралды») деген жазуы бар құбырлы бомбамен өлтірілді. Бұл соғыстан кейінгі Австриядағы ең ауыр нәсілдік террорлық шабуыл болды және Фукстың алғашқы қаза болған шабуылы еді. Бомба, плакатқа тиген кезде кеуде деңгейінде жарылу үшін орнатылған. Келесі күні, жақын орналасқан, негізінен хорват текті австриялықтар тұратын Штинатц қаласында «Далмацияға қайтып бар» деген үндеуі бар бомба қоқыс жинаушыны жарақаттады. 1995 жылдың маусымынан желтоқсанына дейін ол тағы үш толқын пошта бомбаларын жіберді. Үшінші толқын тележүргізуші Арабелла Кисбауэрге, Дитрих Самитке (Любек қаласының вице-мэрі) және танысу агенттігіне бағытталды. Кисбауэр мен Самит өздері хаттарын ашпағандықтан зардап көрмеді. Төртінші толқын екі дәрігер және босқындарға көмек көрсететін Мария Лолейге бағытталды. Сириялық дәрігер мен Мария Лолей жарақат алды, ал Оңтүстік Кореялық дәрігерге жіберілген пошта бомбасы табылғаннан кейін залалсыздандырылды. Бесінші толқынның екі пошта бомбасы пошта жәшіктерінде жарылып кетті, ал қалған екеуі табылғаннан кейін залалсыздандырылды. Бұл Фукс тұтқындалғанға дейінгі соңғы оқиға болды.

Тұтқындау, сот және өлім

Осы кезеңде Фукс өте параноик болып кетті. 1997 жылдың 1 қазанында ол Гралладағы үйінің жанында өзін бақылап отыр деп ойлаған екі әйелді көлікпен қуып жете берді. Полиция оны қарапайым қудалау ісі деп есептеген кезде, ол көлігінде сақтап келген тағы бір импровизациялық жарғыш құрылғыны шығарып, полиция қызметкерлерінің алдында қолында жарытты. Оның өзін-өзі өлтіру әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ ол екі қолынан айырылды, сондай-ақ жақын жерде тұрған полиция қызметкерін жарақаттады. Фукс қарсылық көрсетпей ұсталды және көптеген австриялықтар тереңірек мәліметтерді анықтауға жеткілікті күш жұмсалмады деп санайтын соттан кейін 1999 жылдың 10 наурызында өмір бойына түрмеге кесілді. Сот барысындағы тәртіпсіз мінез-құлқымен Фукс бірнеше рет соттан шығарылды. 2000 жылдың 26 ақпанында Фукс Грац Карлау түрмесіндегі камерасында электрлік бритвасының кабелімен асылып өлген күйде табылды. Түрме дәрігері оның өлімінің өзін-өзі өлтіру екенін анықтады.

Шешілмеген мәселелер

Фукс сотталғаннан кейін іс ресми түрде жабылғанымен, және "Бавария азаттық әскері" террористік ұйым ретінде ешқашан болмағандығы анықталса да, Фукс осы іске ешқандай көмексіз немесе жанашырлардың білімісіз дерлік жасады ма деген күмән қалды. Оның ата-анасының үйіндегі екі бөлмесін жан-жақты тексеру кезінде тағы да көп импровизацияланған жарылғыш құрылғылар табылды, бірақ оның тұрақсыз жарылғыш заттарын (сынап фулминаты және нитроглицерин сияқты) жасау және қолдану үшін қажетті жабдықтардың іздері табылған жоқ. Фукс жазған "мойындау хаттарының" көпшілігі оның бұрынғыдай сөз өнеріне сай келмейтін шеберлігін көрсетті. Кейбірлерінде полиция процедураларының ішкі мәселелері айтылған, бұл ақпарат жалпы қоғамға белгісіз болған. Фукс өлімі төңірегіндегі күмән әлі де күшті. Екі қолы жоқ адам (Фукс әрдайым жетілдірілген протездерін орнатудан бас тартқан) және дерлік үнемі бейнебақылауда болатын адамның электр сымын өзін-өзі өлтіру үшін жеткілікті мықты арқанға айналдыруға қажетті қимылдарды қалай жасағаны толыққанды түсіндірілген жоқ.

Медиа

2007 жылы қылмыстық іс «Франц Фукс – Отаншыл» атты деректі драмада бейнеленген. Франц Фукс рөлін австриялық Карл Маркович сомдады. «Hitman: Кодтық аты 47» және «Hitman: Контракттар» компьютерлік ойындарында Франц Фукс кейіпкері Францқа негізделген сияқты көрінеді. Франц – Австриялық террорист, ол жас кезінде «Гитлер жастары» қатарында қызмет еткен және БҰҰ бейбітшілік саммиті өтіп жатқан қонақүйді жарылтуды жоспарлап отыр.