Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс алаяғы (1849–1922)
German impostor (1849–1922)
Фридрих Вильгельм Войт (13 ақпан 1849 – 3 қаңтар 1922) – неміс алаяғы және өзгенің кейпін киюші. Оның ең әйгілі ісі 1906 жылы болды, ол Пруссия гвардиясының элиталық әскери шенеунігі болып көрсетіп, өзінің «басшылығындағы» Императорлық неміс армиясының бірнеше сарбазын жинап, Копенник қаласының мэрін саяси жемқорлыққа қатысқандығы үшін тұтқындады және қалалық қазынадан 4000-нан астам марканы «конфискациялады». Войт содан кейін қарапайым киімге ауысып, ақшамен бірге із-түссіз жоғалып кетті. Бұл оқиға британдықтардың неміс милитаризмі туралы насихат құралы ретінде пайдаланылды, бірақ неміс халқы Войттың ісін епті де, қызықты да деп санады. Войт көп ұзамай ұсталып, екі жыл түрмеде отырды, бірақ ол «Кепенник капитаны» (der Hauptmann von Köpenick) ретінде халық батыры атанды және император Вильгельм II оған толық кешірім берді.
Friedrich Wilhelm Voigt (13 February 1849 – 3 January 1922) was a German con man and impostor. His most famous exploit was in 1906, when Voigt masqueraded as a military officer of the elite Prussian Guards, rounded up a number of Imperial German Army soldiers under his "command", arrested the Mayor of Köpenick for alleged political corruption, and "confiscated" more than 4,000 marks from the city treasury. Voigt then changed back into civilian clothing and disappeared with the money. The case was exploited for British propaganda about German militarism, but the German people overwhelmingly considered Voigt's exploit to be both clever and hilarious. Although Voigt was soon caught and served two years in prison, he became a folk hero as "the Captain of Köpenick" (der Hauptmann von Köpenick ) and was granted a full pardon by Kaiser Wilhelm II.
Ерте өмір
Войт Пруссияның Тильзит қаласында (қазіргі Советск, Калининград облысы) дүниеге келген. 1863 жылы 14 жасында ол ұрлық жасағаны үшін 14 күнге түрмеге қамалды, бұл оның мектептен қуылтуына себеп болды. Ол әкесінен аяқ киім жасауды үйренді. 1864 жылдан 1891 жылға дейін Войт ұрлық, жалған ақша жасау және қарақшылық үшін барлығы 25 жылға бас бостандығынан айырылды. Ең ұзақ мерзімі – сот кассасы кеңсесіне жасаған сәтсіз қарақшылығы үшін 15 жылдық жаза. Ол 1906 жылдың 12 ақпанында босатылды. Войт Берлинге жақын Риксдорф қаласына әпкесімен бірге қоныстанғанға дейін көшпенді өмір сүрді. Ол бір қысқа уақыт бойы белгілі аяқ киім шеберінің жұмысында болды, бірақ жергілікті полиция оны бұрын сотталғандықтан Берлиннен 1906 жылдың 24 тамызында немесе білместей адам ретінде қуды. Ол ресми түрде Гамбургке кеткенін айтты, бірақ Берлинде тіркелмеген тұрғын ретінде қалды.
Voigt was born in Tilsit, Prussia (now Sovetsk, Kaliningrad Oblast). In 1863, aged 14, he was sentenced to 14 days in prison for theft, which led to his expulsion from school. He learned shoemaking from his father. Between 1864 and 1891, Voigt was sentenced to prison for a total of 25 years for thefts, forgery and burglary. The longest sentence was a 15 year conviction for an unsuccessful burglary of a court cashier's office. He was released on 12 February 1906. Voigt drifted from place to place until he went to live with his sister in Rixdorf near Berlin. He was briefly employed by a well reputed shoemaker until the local police expelled him from Berlin as an undesirable, based solely on his being an ex convict, on 24 August 1906. Officially he left for Hamburg, although he remained in Berlin as an unregistered resident.
Копенниктің капитаны
1906 жылғы 16 қазанда Войт келесі әрекетіне дайын болды. Ол әртүрлі дүкендерден Пруссия гвардиясының капитанының киімдерін сатып алып, олардың әскерлерге тигізер әсерін сынап көрді. Ол осыған дейін он күн бұрын аяқ киім фабрикасынан жұмыстан кеткен еді. Киімді жүк сақтаудан алып, киіп, жергілікті әскер казармасына барды, казармаға қайтып бара жатқан төрт гранадер мен сержантты тоқтатты және оларға өзімен бірге келуді бұйырды, олар да оның соңынан ерді. Ол командир сержантты босатып, жоғары бағыныштыларына хабарлауға жіберді, ал кейін ату полигонынан тағы алты сарбазды алды. Содан кейін ол пойызға отырып, Берлиннің шығысындағы Кёпеникке барды, жергілікті қалалық әкімшілікті сарбаздарымен басып алды және оларға барлық шығу жолдарын күзетуді бұйырды. Жергілікті полицияға «заң мен тәртіпті сақтауды» және жергілікті пошта бөлімінде «бір сағатқа Берлинге қоңырау шалуды тоқтатуды» тапсырды. Ол қазынашы фон Вильтберг пен қала әкімі Георг Лангерхансты саяси жемқорлық үшін тұтқындады және 4002 марка мен 37 пфеннигті тәркілеп, ақшаға бұрынғы түрме бастығының атынан қол қойылған түбіртек берді. Содан кейін ол екі каретаны алып, гранадерлерге тұтқындалғандарды тергеу үшін Берлиндегі Неуэ-Вахеге жеткізуді бұйырды. Ол қалған сарбаздарға жарты сағат бойы өз орындарында тұруды айтты, содан кейін вокзалға кетіп, азаматтық киімге ауысып, ақшасымен бірге жоғалып кетті.
On 16 October 1906, Voigt was ready for his next caper. He had purchased parts of used Prussian Guards Captain's uniforms from different shops and tested their effect on soldiers. He had resigned from the shoe factory ten days previously. He took the uniform out of baggage storage, put it on and went to the local army barracks, stopped four grenadiers and a sergeant on their way back to barracks and told them to come with him and they followed. He dismissed the commanding sergeant to report to his superiors and later commandeered six more soldiers from a shooting range. Then he took a train to Köpenick, east of Berlin, occupied the local city hall with his soldiers and told them to cover all exits. He told the local police to "care for law and order" and to "prevent calls to Berlin for one hour" at the local post office. He had the treasurer von Wiltberg and mayor Georg Langerhans arrested for political corruption, and confiscated 4002 marks and 37 pfennigs, issuing a receipt for the money signed with his former prison warden's name. Then he commandeered two carriages and told the grenadiers to take the arrested men to the Neue Wache in Berlin for interrogation. He told the remaining soldiers to stand in their places for half an hour and then left for the train station, where he changed back into civilian clothes and disappeared with the money.
Ашырып алу және ұстау
Келесі күндері неміс баспасөзі оқиғаның шын мәнінде қалай болғаны туралы әртүрлі болжамдар жасады. Сонымен бірге, Германия армиясы өз ішкі тергеуін жүргізді. Неміс халқы қылмыстың шеберлігі мен батылдығына қатты риза болды. Войг 1906 жылғы 26 қазанда, оның жоспарларын білетін бұрынғы түрмедес полицияға хабарласып, үлкен сыйақы алу үмітімен тұтқындалды. 1 желтоқсанда Войг жалған жасау, офицер болып қойылғандық және заңсыз қамау үшін төрт жылға сотталды. Бірақ көпшілік пікір оның жағында болды. Неміс императоры Вильгельм II оны 1908 жылғы 16 тамызда кешірді. Айтуынша, тіпті императордың өзі де оқиғадан қатты әсерленген, оны жақсы мінезді алаяқ деп атап, әскерінің халық арасындағы беделі мен құрмет сезіміне риза болған. Екі жыл өткен соң ол үй сатып алып зейнеткерлікке шықты, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық дағдарыс оны қаржылық жағдайдан құлатты. Войг 1922 жылы Люксембургте қайтыс болды. Оның қабірі Люксембургтегі Нотр-Дам зиратында орналасқан.
In the following days, the German press speculated on what had really happened. At the same time the Imperial German Army ran its own investigation. The German people admired both the cleverness and daring of the culprit. Voigt was arrested on 26 October 1906 after a former cellmate who knew about Voigt's plans had tipped off the police, hoping for the high reward. On 1 December Voigt was sentenced to four years in prison for forgery, impersonating an officer, and false imprisonment. However, much of public opinion was on his side. German Kaiser Wilhelm II pardoned him on 16 August 1908. There are claims that even the Kaiser was amused by the incident, referring to him as an amiable scoundrel, and being pleased with the authority and feelings of reverence that his military obviously commanded in the general population. Two years later, he bought a house and retired, but was ruined financially in the post–World War I recession. Voigt died in Luxembourg in 1922. His grave is on the Cimetière Notre Dame in Luxembourg .
Танымал мәдениетте
Войгттің ерлігі 1911 жылы британдық сатирик жазушы Саки «коэпеник» терминін «авторитетті оның орнына сол сәттегі түпнұсқадай салмаққа ие жалған нұсқамен алмастыру» деп түсіндіргенде әдеби сілтемелердің нысаны болды. Ол бұл анықтаманы «Grace министрлері» атты әңгімесінде келтірді. 1926 жылы неміс тілінде оқиғаға арналған үнсіз фильм түсірілді. 1931 жылы неміс авторы Карл Цукмайер «Кёпеник капитаны» атты пьеса жазды, ол оқиғаның өзінен гөрі оқиғаға дейінгі жағдайларға назар аударады, Войгттің жоспарын қалыптастыруға оның айналасындағы орта және өмірлік жағдайы қалай көмектескенін көрсетеді. Джон Мортимер ағылшын тіліне бейімдеуін жасады, ал 1971 жылдың 9 наурызында Пол Скофилд бас рөлде ойнаған Ұлттық театр компаниясы Олд Викте алғаш рет қойды. Вильгельм Войгт туралы тағы бірнеше фильм түсірілді, олардың көпшілігі Цукмайердің пьесасына негізделген; соның ішінде «Der Hauptmann von Köpenick» (1931); Альберт Бассерманның қатысуымен «Кёпеник капитаны» (1945); Хайнц Рухманмен бірге «Der Hauptmann von Köpenick» (1956); 1956 жылғы АҚШ теледидарындағы Эмет Келлинің, цирк клоунының қатысуымен көрсетілген бейімдеу; Рудольф Платтемен бірге «Der Hauptmann von Köpenick» (1960) телефильмі; және 1997 жылғы «Der Hauptmann von Köpenick» телефильмі, онда Харральд Юханке түсті. 1943 жылы Люфтваффе Дюренге жасалған одақтастардың бомбалау шабуылын, бомбалаушылардың қайтып келгенін қате түсінді, оны алдау деп ойлады, ал бомбалаушылар Швайнфурттағы шар подшипник зауытына бет алды. Швайнфурт шабуылға ұшырамаған кезде олар Леуна синтетикалық отын зауытын, содан кейін Пилзендегі Skoda Works зауытын алаңдады. Олар барлық жерде көптеген истребительдерді жіберді, олардың қозғалтқыштары басып кіруші күштер сияқты естілді. Бұл сәтсіздіктен кейін Люфтваффе басшысы Герман Геринг «Кёпеник бекінісін сәтті қорғағаны үшін» барлық қатысушыларға ирониялық жеделхат жіберді. Сахналық және кино пьесаларының негізгі желісі – Берлинде адал еңбекпен күнкөріс табуға тырысқан Войгттің қиын жағдайы: «Тұрғын мекенжайы жоқ – жұмыс жоқ. Жұмыс жоқ – тұрғын үй жоқ (жалға алынған бөлме). Тұрғын үйі жоқ – паспорт жоқ. Паспорт жоқ – қуылдым».
Voigt's exploits became the subject of literary references as early as 1911, when British satirical writer Saki defined the term "to koepenick" as "to replace an authority by a spurious imitation that would carry just as much weight for the moment as the displaced original" in his short story "Ministers of Grace". A silent film was made in German in 1926. In 1931, German author Carl Zuckmayer wrote a play about the affair called The Captain of Köpenick, which shifts the focus from the event at Köpenick itself to the prelude, showing how his surroundings and his situation in life had helped Voigt form his plan. An English language adaptation was written by John Mortimer, and first performed by the National Theatre company at the Old Vic on 9 March 1971 with Paul Scofield in the title role. Several more films were produced about Wilhelm Voigt, most based on Zuckmayer's play; among them Der Hauptmann von Köpenick (1931); The Captain from Köpenick (1945), starring Albert Bassermann; Der Hauptmann von Köpenick (1956), with Heinz Rühmann; a 1956 U. S. TV adaptation starring Emmett Kelly, the circus clown; the 1960 TV movie Der Hauptmann von Köpenick, featuring Rudolf Platte; and the 1997 TV movie Der Hauptmann von Köpenick, starring Harald Juhnke. In 1943 the Luftwaffe mistakenly thought that an Allied bombing attack which had been carried out on Düren, with the bombers then returning, was a diversion, and the bombers were actually heading for the ball bearing factory at Schweinfurt. When Schweinfurt was not attacked, they were concerned about the Leuna synthetic fuel refinery, then the Skoda Works at Pilsen. They scrambled large numbers of fighters everywhere, whose engine noise sounded like an invading force. After the debacle, Luftwaffe chief Hermann Göring sent an ironic telegram to all concerned congratulating them on "the successful defence of the fortress of Koepenick". The basic line of stageplays and movies was the pitiful catch 22 situation of Voigt trying to earn his living honourably in Berlin: "No residence address – no job. No job – no residence (rented room). No residence – no passport. No passport – getting ousted."