Кіріспе

Заттың/материалдың түріне әсер ететін, бірақ оның химиялық құрамына өзгеріс енгізбейтін өзгерістер – бұл физикалық өзгерістер. Физикалық өзгерістер химиялық заттың формасын өзгертеді, бірақ оның химиялық құрамын өзгертпейді. Олар қоспаларды құраушы бөліктерге ажырату үшін қолданылады, бірақ әдетте қосылыстарды химиялық элементтерге немесе жай ғана қосылыстарға бөлуге болмайды. Физикалық өзгерістер заттың химиялық құрамын өзгертпейтін өзгерістер кезінде болады. Бұл, химиялық өзгерістен өзгеше, онда заттың құрамы өзгереді немесе бір немесе бірнеше зат бірігіп немесе ыдырап жаңа заттар түзеді. Жалпы алғанда, физикалық өзгерістер физикалық әдістер арқылы қайта жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы, суда еріген тұзды судың булануына мүмкіндік беру арқылы қайта алуға болады. Физикалық өзгерістер физикалық қасиеттердің өзгеруін қамтиды. Физикалық қасиеттерге балқу, газға өту, күштілік өзгеруі, беріктік өзгеруі, кристалдық пішіннің өзгеруі, текстураның өзгеруі, пішін, мөлшер, түс, көлем және тығыздық жатады. Физикалық өзгеріске мысал – пышақ жүзін жасау үшін болатты қыздыру және соғу процесі. Болаттан жасалған дайындама бірнеше рет қыздырылып, соққыға ұшыратылады, бұл болаттың қаттылығын, икемділігін және өткір жиекті ұстау қабілетін өзгертеді. Көптеген физикалық өзгерістерде атомдардың қайта орналасуы да болады, әсіресе кристалдардың пайда болуында. Көптеген химиялық өзгерістер қайта қайтарылмайды, ал көптеген физикалық өзгерістер қайта қайтарылады, бірақ қайта қайтарылуы классификацияның міндетті шарты емес. Химиялық өзгерістерді иіс, түс өзгеруі немесе газдың пайда болуы сияқты белгілер арқылы тануға болады, бірақ мұндай белгілердің кез келгені физикалық өзгерістің нәтижесі болуы мүмкін.

Жылу және салқындату

Көптеген элементтер мен кейбір қосылыстар қыздырылғанда қатты күйден сұйық күйге, ал сұйық күйден газ күйге өтеді, ал салқындатылғанда кері процеске ұшырайды. Иод және көмірқышқыл газы сияқты кейбір заттар сублимация деп аталатын процесте қатты күйден тікелей газ күйге өтеді.

Магнетизм

Темір магниттік материалдар магниттенуге қабілетті. Бұл процесс қайтымды және химиялық құрамын өзгерте алмайды.

Кристалдану

Көптеген элементтер мен қосылыстар кристаллдарды құрайды. Көміртек сияқтылары алмаз, графит, графен және фуллерендер, оның ішінде бакминстерфуллерен сияқты әртүрлі формаларда кездеседі. Металдардағы кристалдар металдың физикалық қасиеттеріне, соның ішінде беріктігі мен созылғыштығына маңызды әсер етеді. Кристаллдың түрі, пішіні және мөлшері физикалық соққымен, домалатумен және қыздыру арқылы өзгертілуі мүмкін.

Қоспалар

Ерімейтін заттардың қоспалары көбінесе физикалық іріктеу немесе тұндыру арқылы оңай бөлінеді. Дегенмен, қоспалардың қасиеттері жеке компоненттерден өзгеше болуы мүмкін. Көрінетін мысал – құм сарайларын салу үшін қолданылатын сумен араласқан ұсақ құм. Құмның өзі де, судың өзі де құм сарайын жасамайды, бірақ беттік кернеудің физикалық қасиеттерін пайдалану арқасында қоспа басқаша мінез-құлық танытады.

Шешімдер

Тұздардың және қанттар сияқты кейбір қосылыстардың ерітінділерінің көпшілігі булану арқылы бөлінеді. Ал қоспалар немесе төмен молекулалық спирттер сияқты ұшқыш сұйықтықтар фракциялық дистилляция арқылы бөлінеді.

Қоспалар

Әр түрлі металл элементтерін араластыруды қорыту дейді. Латунь – мыс пен мырыштан жасалған қорытпа. Қорытпадан жеке металдарды бөлу қиынға соғуы мүмкін және химиялық өңдеу қажет болуы мүмкін. Қорытпа жасау – физикалық әдістермен оңай кері қайтарылмайтын физикалық өзгеріске бір мысал. Егер қорытпада сынап болса, оны балқытып, сынапты буға айналдырып физикалық жолмен бөліп алуға болады.