Кіріспе

Гауэн ДеАнжело "Бонзи" Уэллс (Gawen DeAngelo "Bonzi" Wells, 28 қыркүйек 1976 жылы туған) – американдық баскетбол жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби ойыншы. Қазіргі уақытта ол «Джорджия Техникалық институтының» (Georgia Tech) көмекші жаттықтырушысы, ал бұрын «ЛеМойн Оуэннің» (LeMoyne Owen) бас жаттықтырушысы болды. Ол «Болл мемлекеттік университетінде» (Ball State University) колледж баскетбол ойнады және 1998 жылғы НБА драфтында таңдалып алынды. НБА-да Уэллс 1998 жылдан 2008 жылға дейін бес командада ойнады: «Портленд Трейл Блейзерс» (Portland Trail Blazers), «Мемфис Гризлиз» (Memphis Grizzlies), «Сакраменто Кингс» (Sacramento Kings), «Хьюстон Рокетс» (Houston Rockets) және «Нью-Орлеанс Хорнетс» (New Orleans Hornets).

Колледж мансабы

Уэллс Мунси орталық орта мектебінде оқыды, содан кейін Мунсидегі Балл мемлекеттік университетінде ойнады. Ол 1995-96 маусымда Mid American Conference (MAC) жылдың жаңа ойыншысы (Freshman Player of the Year) атанды және «Кардиналдар» командасының NCAA турниріне жолдануына көмектесті. 1998 жылдың 21 ақпанында «Солтүстік Иллинойс» командасына қарсы өткен ойында бір қолмен допты себетке салу арқылы (dunk) Уэллс Рон Харпердің 2377 ұпайдан тұратын конференциялық рекордын жаңартты. Бұл сәт Университет аренасындағы жанкүйерлерді қоздырды. Ойын дереу тоқтатылып, Уэллске ойын допын Балл мемлекеттік университетінің президенті Джон Вортен табыс етті. 1998 жылғы НБА драфтында «Детройт Пистонс» командасы оны 11-ші нөмірмен таңдады, бірақ ол ешқашан осы команда үшін ойнаған жоқ, себебі оның драфт құқықтары «Портленд Трейл Блейзерс» командасына 1999 жылғы бірінші раунд таңдауының орнына сатылды. Алты жыл өткен соң Балл мемлекеттік университеті оның жетістіктерін құрметтеп, 42-ші нөмірлі жейдесін мұрағатқа берді.

Портленд Трейл Блейзерс (1998-2003)

Портлендтегі шабуылшы ретінде Уэллс карьерасындағы ең көп ұпай жинады, қорғанысын жақсартты, сондай-ақ кейбір адамдар "жаман бала" имиджі деп атады, Рашид Уоллеспен бірге команда капитаны рөлін бөлісті. Дегенмен, Уэллс алаңда да, алаңнан тыс жерде де әртүрлі оқиғаларға қатысты. "Блейзерс" сапында ойнаған кезінде Уэллс жаттықтырушысына ойыннан шығарылғаннан кейін қоғамда қарғыс айтқаны үшін екі ойынға шеттетілді. "Филадельфия 76ers" командасына жеңіліс тапқан ойында жанкүйерге ұятты әрекет жасағаны үшін де айыппұл төледі. Бұл оқиға туралы журналистердің сұрағына ол: "Кейде есімнен шығамын" деді. 2000 жылы Уэллс қасақана төкіп, ресми тұлғаны сөзбен қорлағаны үшін бір ойынға жалақысызда шығарылды және 10 000 доллар айыппұл салынды. 2001 жылы Уэллс пен командаласы Эрик Баркли қалалық түнгі клубтың жанындағы төбелес оқиғасынан кейін полиция офицерінің бұйрығын орындамағандары үшін қылмыстық құқық бұзушылыққа тартылды. Бұл команданың "Түрмешілер" деген атының қалыптасуына себеп болды. Уэллстің Портлендтегі жетістіктері де болды. 2001 жылдың 24 ақпанында ол бір ойында 7 рет доп ұрлап, 21 ұпай жинап, 7 нәтижелі пас берді. 2003 жылғы НБА плей-оффының бірінші турында "Даллас Маверикс" командасына қарсы өткен ойында 45 ұпай жинап, команданың рекордын жаңартты. Команда капитандары алтыншы орындағы "Трейл Блейзерс" командасын Стив Нэш пен Дирк Новицки бастаған үшінші орындағы "Маверикс" командасына қарсы шешуші 7-ші ойынға жеткізді. "Маверикс" серияны жеңіп алды, ал келесі маусымда 13 ойын өткен соң Уэллс Уэсли Персон мен 2004 жылғы бірінші раундтың таңдау құқығы үшін "Мемфис Гризлис" командасына ауыстырылды. "Трейл Блейзерс" басшылығы Портленд қаласына адал Портлендтіктерден команда құрамыз деп уәде берді және команданы жаңартты. Уэллсті босату қажеттігін көрсеткен алмасуда ол резервтік қорғаушы Уэсли Персонға "Мемфис Гризлис" командасына ауыстырылды.

Мемфис Гризлиздер (2003-2005)

Хьюби Браунның дәстүрлі емес жаттықтыру әдістері және оның қатаң 10 ойыншыдан тұратын ротациясы Уэллстің «Гризлис» сапындағы ойын уақытын минутқа 25-тен аспайтындай етіп шектеді. Осы тактика оларға франшиза тарихында алғаш рет плей-оффқа қатысуға көмектесті. Браун 2004/05 маусымының ортасында күтпеген жерден бас жаттықтырушы лауазымынан кеткеннен кейін, Майк Фрателло бас жаттықтырушы болды. Содан кейін Уэллске алаңда қарсыластарына қауіп төндіру мүмкіндігі туды. Бірақ бұл орындалмады, оның дәлелі – Уэллс 2005 жылы «Гризлис» командасының екінші плей-офф ойынында барлығы 27 минут ойнады. Фрателло оны «Феникс Санс» командасына қарсы екінші ойынға қатыстырмады. Ол үшінші ойында 9 минут ойнады, ал серияның төртінші, шешуші ойынына тіпті киінбеді. Маусымның басында Уэллс «Кингз» командасы үшін серпіліс жасауға қабілетті ойыншы болды, соның арқасында кері доптарды алу бойынша мансабындағы ең жақсы көрсеткіштерді тіркеді, сонымен қатар нәтижелі пас берулер мен доптарды ұрлау бойынша да жақсы көрсеткіштерді көрсетті. Плей-оффта Уэллс өте тиімді болды, «Сан-Антонио Спёрс» командасына қарсы өткен 6 ойында орташа есеппен 23,2 ұпай және 12 кері доп алды, бірақ «Кингз» серияны ұтырып қалды. Маусым аяқталғанда Уэллс еркін агент мәртебесіне ие болғанда, командаласы Рон Артест (қазіргі Metta World Peace) оны командада қалдыру үшін өзінің барлық жалақысынан бас тартуға дайын екенін мәлімдеді.

Хьюстон Рокетс (2006-2008 жылдар)

2006 жылғы жаттығу лагері басталуға бір күн қалғанда Уэллс «Хьюстон Рокетс» командасымен келісімшартқа отырды, алғашқы маусымдағы жалақысы «тек» 2 миллион долларды құрады. Бұл «Рокетс» үшін өте тиімді келісім деп есептелді, себебі Уэллс «Кингс» командасынан түскен 5 жылға 38,5 миллион долларлық ұсыныстан бас тарған еді. Уэллс жамбас жарақатынан емделуіне байланысты жаттығу лагерінің басында қатыса алмады, содан кейін тіс емдеуінен кейін бірнеше күн демалды. Сонымен қатар, ол «жеке себептермен» бірнеше рет қатыспады. Уэллс «Рокетс» командасының екінші және үшінші ойындарында барлығы 30 минут ойнап, тек 6 ұпай ғана жинады. Уэллс өзінің алаңда өткізген уақытына қанағаттанбады, ал жаттықтырушы Джефф Ван Ганди Уэллстің салмағы мен физикалық дайындығына да наразы болды. Ван Ганди Уэллсті қосалқы тізімге енгізіп, оны бір айдан астам уақытқа командалық жаттығулардан шеттетіп, жаттықтырушылармен және тренажер велосипедінде жаттығуларын жалғастыруға жіберді. Оның прогресіне қанағаттанбаған Ван Ганди соңында оған «Тойота орталығына» жақындамауын айтты. Желтоқсан айында Уэллс пен оның жаттықтырушысы араздасуларын шешіп, Бонзиге жаттығуларға оралуға рұқсат берілді. Ол 12 желтоқсанда «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына қарсы өткен ойында қайтадан алаңға шықты, ал келесі екі аптада оның алаңда өткізген уақыты біртіндеп ұлғайды. Желтоқсан айының соңында ол арқасынан жарақат алды, нәтижесінде «Рокетс» командасының келесі 10 ойынын өткізіп жіберді. Ол 17 қаңтарда құрамға оралды және қосалқы ойыншы ретінде тұрақты түрде алаңға шықты, бұл ретте бұрынғы командасы «Трейл Блейзерс» командасына қарсы өткен жеңісті ойында 14 ұпай жинады. 9 сәуірде Уэллс «Сиэтл Суперсоникс» командасына қарсы жолға шығуға келмеді. Оның жағдайы белгісіз болды, бірақ ол спорттық жаттықтырушы Кит Джонстың жауапты телефон аппаратына хабар қалдырғаны хабарланды. Ол өзінің «командалық атмосфераны бұзатын» сезімде екенін айтты. Жаттықтырушы Джефф Ван Ганди жұмыстан босатылып, бұрынғы «Кингс» командасының жаттықтырушысы Рик Адельман оның орнына тағайындалғаннан кейін, ол қайта оралуға дайын екенін мәлімдеді. 23 маусымда ол «Рокетс» командасында қалуды және келісімшартының соңғы жылын пайдалануды жариялады.

Нью-Орлеанс Хорнетс (2008)

2008 жылдың 21 ақпанында Уэллс Майк Джеймспен бірге Хьюстон және Мемфис Гризлиздерін қатыстырған үш командалық келісімнің аясында Нью-Орлеанс Хорнетс клубына ауыстырылды. Келісім бойынша Нью-Орлеан күзетшісі Бобби Джексон Хьюстонға жіберілді, бұл Уэллс пен Джексонның ауысу арқылы командаларын алмастыруының екінші реті болды. 23 ақпанда Уэллс Хорнетс сапындағы дебютін жасады, ол төртінші нөмірлі ойыншы ретінде алаңға шығып, 2 ұпай, 3 доптарды қайтарып алу, 1 нәтижелі пас және 2 доп ұрлау көрсеткенімен, Сан-Антонио Спарс клубына 98-89 есебімен жеңіліске ұшырады. 22 наурызда Уэллс мансабындағы ең жоғары көрсеткішін – бір ойында 8 доп ұрлауды көрсетті, бұл Бостон Селтикс клубына 113:106 есебімен жеңіс әкелді. Хорнетс клубы 2008-09 жылғы НБА маусымы үшін Уэллспен келісімшартты жаңартпау туралы шешім қабылдады.

Шанси Чжуню (2008-2009)

Уэллс НБА-ның ең төменгі жалақысымен ойнаудың орнына Қытай баскетбол қауымдастығының «Шанси Чжуню» командасымен келісімшарт жасауды жөн көрді. «Шанси Чжуню» сапындағы тұңғыш ойынында ол 48 ұпай жинап, 11 допты бағындырды. 2009 жылғы 2 ақпанда Қытай Жаңа жылы демалысынан кейін командаға уақтылы оралмағандықтан оның келісімшарты тоқтатылды.

Капитане де Аресибо (20092010)

2009 жылдың 25 қарашасында Уэллс Пуэрто-Риконың «Капитанес де Аресибо» командасымен келісімшартқа қол қойды. 2011 жылдың желтоқсан айында Уэллс «Миннесота Тимбервулвс» командасымен келісімшарт жасасты, бірақ ол команданың соңғы құрамына ілікпеді.

Жеке өмір

Гавен ДеАнжело Уэллс әкесі Гавен Уэллстің құрметіне аталған. "Бонзи" лақап аты оның анасы Кристин Скайф Коулменнің тілегінен туындаған. Ол үш ұлдың әкесі – Дуэйн, Гавен және Кристиан. Кішкентай кезінде қоғамдық орталықта командаларды ойынға таңдап алуын жанынан бақылап отырғанда, "шеерлидер сияқты", оның ағасы және команда капитаны жас Бонзиді таңдап алды. "Мен оның мазақтап айтқанын ойладым", - деп еске алады Уэллс, "бірақ ол шынымен мені таңдады. Мен де бар күшіммен ойнадым. Сол күнді кешегідей есімде сақтаймын, сол күні мен ең үздіктердің қатарында болуды қаладым". Гимназияның жабылуына қарсы қаржылай көмек көрсеткен Уэллс, мұндай реакция күтпегенін және "балалар үшін жасағанын" айтты. 2019 жылы Уэллс АҚШ Мемлекеттік департаментінің Спорттық дипломатия кеңсесінің Қытайдағы спорт өкілі болып қызмет етті.