Кіріспе

Дэниел Клоуздың графикалық романы, фильмге бейімделуі.

Ghost World – Дэниел Клоуздың графикалық романы. Ол Клоуздың Eightball комикс-сериясының 11–18-шы нөмірлерінде (1993 жылдың маусымы – 1997 жылдың наурызы) жарияланды және 1997 жылы Fantagraphics Books баспасында кітап түрінде шықты. Бұл коммерциялық және сын тұрғысынан сәтті болды және культты классикаға айналды. Ghost World ең жақсы достар Энид Колеслав пен Ребекка Доппельмейердің күнделікті өмірін баяндайды, олар 1990-жылдардың соңында жоғары мектепті бітірген циник, псевдо-интеллектуал және кейде өткір әзілге құмар екі жасөспірім қыз. Олар күндерін белгісіз американдық қалада мақсатсыз серуендеп, танымал мәдениетті және кездесетін адамдарды сынап, болашақта не істейтінін ойлайды. Достық және қазіргі заманғы өмірдің көңіл көншітпейтін аспектілерін қараңғы түрде бейнелейтін бұл комикс, жасөспірімдік шаққа деген ашық көзқарасымен танымал. Комикстің табысы осы аттас фильмнің 2001 жылы шығуына әкелді, ол сыншылардың жоғары бағасын алды және көптеген номинацияға ие болды, соның ішінде Клоуз бен Терри Звигофф жазған «Ең жақсы бейімделген сценарий» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды.

Шолу

Ghost World оқиғасы атаусыз қала маңындағы қалада өтеді, онда сауда орталықтары, жылдам тамақ дүкендері және қаланың кеңінен таралуы байқалады. Қала повестьте маңызды рөл атқарады, себебі оны Енид пен Ребекка үнемі қынжырлап, сынап жатады. Оқиға дамыған сайын, фон күрт өзгеріп кетеді. "Адам әлемі" деген сөз тіркесі кейіпкерлерге бірнеше рет көрінеді, гараж есіктерінде, белгілерде және жарнама тақталарында белгісіз себеппен боялған немесе граффити түрінде жазылған. Бұл термин Енид пен Беккидің, әсіресе Енидтің, өткенге деген құштарлығын сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін. Фильмнің қосымша материалдарында, бұл қаланың ерекшелігіне қарсы, барлық жерде кездесетін франшизалардың шабуыл жасап жатқанына сілтеме жасайды делінеді. Ghost World туралы сын-пікірлер кеңінен таралды: көптеген сыншылар оны жасөспірімдер өмірін, қарым-қатынастарды және бүгінгі қоғамның құлдырауын талдағаны үшін мақтады, ал басқалары оны байланыссыз және көңіл көншілсіз деп сынады. Кейбір сыншылар оны Дж.Д.Салингердің "Рухты ұстаушы" (1951) романымен салыстырды. The Village Voice басылымында: "Клоуз жасөспірімдердің қайғы-қасіретін шындықпен, Солингердің "Рухты ұстаушы" романындағы бұрынғы буынға көрсеткендей, күшті және нақты түрде көрсетеді" делінген. The Guardian газеті комикстің иллюстрациялары мен бейнелерін жоғары бағалап, "керемет салынған, нәзік және сенімді сюжетке ие. Жасөспірімдер өмірінің классикалық бейнесі" деді, ал Time журналы оны "бірден классикаға айналған" туынды деп атады.

Қысқаша мазмұны

Энид Колеслав (оның әкесі оның туғанға дейін олардың тегін "Кон" деп заңды түрде өзгертіп алған) және Ребекка (Бекки) Доппельмейер – 1990 жылдары ең жақсы дос болған екі циникалық, зиялы жасөспірім қыз. Олар жақында ғана орта мектепті бітіріп, аты аталмаған қалада күндерін өткізеді, поп-мәдениетті және кездесетін адамдарды сынап, қалған өмірлерін қалай өткізетіндерін ойлап шарлайды. Олар жігіттерге қызығады, бірақ сонымен қатар лесбиянка болу мүмкіндігі де оларды мазалап, қуантпайды. Олардың достығы өте жақын, бірақ кітап барысында олардың арасында керіліс туады, әсіресе Энидтің колледжге оқуға кету жоспарына байланысты. Сондай-ақ, олардың Джош есімді тыныш досы бар; кітап бойы екі қыз оны әзілдеп мазақтайды, бірақ сонымен қатар оған тартылып, ақырында үшкір махаббат ошағы пайда болады. Оқиғаның ортасында Клауз (Дэвид Клауз деп аталады) эпизодтық рөлде пайда болады, ол Энидтің құрмет тұтқан және ғашық болған карикатурист, бірақ оны көріп тұрғанда қорқынышты және "әдепсіз" деп санайды. Комикс Энид пен Ребекканың ажырасуымен аяқталады; олар "кейін бірге болып тұру" туралы жартылай шын жүректен айтса да, бұрынғыдай жақындық пен сырқатыстық ұзақ бұрын жоғалған. Ребекка қазір Джошпен қарым-қатынаста және қалыпты өмірге бейімделгендей көрінеді, ал Энид колледжге түсуге үлкермегендіктен, бұрынғыдан да бейімделмей, ақырында жаңа өмір бастау үшін қаладан жалғыз кетеді.

Энид Колеслав

Импульсивті, циник, қатыгез тілді және ашулы, комикстің басты кейіпкері өмірін немқұрайлылықпен өткізеді, кездесетін әр адамды сынап бағалайды. Энид Колеслав – 18 жастағы, жақын досы Ребекка Доппельмейермен бірге жақында мектепті бітірген қыз. Энид өзге адамдармен әдемі әзілдер жасауға құштар, әсіресе өзінің пайдасы үшін, соның ішінде ол азғыруға тырысатын Джош есімді сыныптасымен. Клоуз Энид кейіпкері туралы былай деді: «Бастапқыда мен оны идістің бір түрі деп ойладым. Бірақ ортасында оның менің өзімнен гөрі көбірек сөйлейтінін түсіндім, бірақ оның да мендегідей шатасу, өзіне сенімсіздік және жеке бастық мәселелер бар – тіпті ол 18 жаста, ал мен 39-да болсам да!» Романның көп бөлігі уақыт бойынша реттелмеген. Клоуз 1993 жылдың 9 қыркүйегінде «Адамдар әлемі» романын жаза бастады және алғашқы тарауды жалғастыруды жоспарламағанын айтты. Клоуз «Генри Ориент әлемі» фильмінен де шабыттанғанын мойындайды, онда екі қызығушылық танытқан жас қыз орта жастағы, қатыстығы бар ер адамды іздейді. Кітапта Энид пен Ребекка ауданның әртүрлі ерекше адамдарына, соның ішінде «Сайтаншыларға» және Боб Скитес есімді экстрасенске қызығушылық танытады. Көптеген оқырмандар «Адамдар әлемі» атауының қандай мағынаға ие екенін түсіндіруге тырысты; Клоуз бұл оның Чикагодағы бір ғимараттың қабырғасына жазылған нәрседен келгенін айтты. Комикстің алғашқы бөлімінде ғимараттың қабырғасында «Адамдар әлемі» деген граффити көрінеді; Энид оны қасынан өтіп бара жатып дауыстап оқиды. Кітаптағы кейбір сілтемелер (Sassy және т.б.) оны нақты 1990 жылдарға жатқызады, бұл Клоуздың айтуынша, қасақана жасалған. Ол «Чарлидегі қарақшы» романындағы мәдени сілтемелердің романды уақыт пен орынға қалай бекітетінін үлгі еткісі келді. Бұл сериал Клоуз үшін үлкен өзгеріс болды, өйткені ол бұрын Eightball-ды әлдеқайда ерекше материалмен толтырған. Клоуз сұхбаттарында екі жасөспірім қызды басты кейіпкерлер ретінде таңдағанын, себебі оларды оқырмандар кейіпкерлерді автордың өзінің орнына алмастырмай, оның циник пікірлерін білдіру үшін пайдалана алатынын айтты.

Сурет және иллюстрация

Клауз оқиғаға ақшыл көк түс таңдағанын, себебі ол сумерек уақытында үйге қайтып келе жатқандағы әр үйден телевизордың жарығы шағылысып, қонақ бөлмелерін көкшіл сәулемен толтыратын көріністі бейнелеуді мақсат еткенін айтты.

Комикстер нұсқасы мен графикалық роман арасындағы айырмашылықтар

Клоуз алғашқы басылымдар мен кітап жинағы арасында суреттерге түрлі өзгерістер енгізді, мысалы, оқиғаның басында Бекидің бейнесін өзгертті, осылайша ол оқиға соңындағы келбетіне жақындатылды. Eightball журналында алғаш рет жарияланған комикстерде тек екі түс қолданылды: алғашқы тараулар қара және қою көк түсті, кейін қара және ашық көк түсті, ал соңғы екі тарау үшін қара және ашық жасыл түс қолданылды. Графикалық романның қайта басылуында осы ашық жасыл және қара түстер схемасы пайдаланылды. Бір байқаусыз қате бар: Eightball #16-да баспа қатесінен бүкіл тарау көк түс емес, қызғылт сары түсте басылып шықты. "Бұл қалай және неге болғанын ешкім білмейді", - деп жазды Клоуз 2015 жылғы комикстер жинағы "The Complete Eightball" кітабында, бұл қателікті адал түрде қайта жасайды. Түпнұсқа оқиға барысында кейіпкерлердің дизайны да айтарлықтай өзгерді, кейіпкерлердің беттері тазаланып, бөлшектері азайды, бұл Клоуздың барлық комикстеріндегі эстетикалық өзгерісін көрсетеді. Ол ұзақ жылдар бойы өзінің айрықша белгісі болған бет-әлпеттің ұсақ бөлшектерінен бас тартып, қарапайым дизайнды ұнатты. Мысалы, Джон Эллис кейіпкерінің бетінде түпнұсқа комикстерде айқын көлеңкелер мен сызықтар болған, ал кітапта ол қарапайым, түгелдей дизайнмен келіпті. Тағы бір керемет мысал – бірінші тараудың екінші бетіндегі Ребекканың журнал оқып отырған суреті. Алғашқы комиксте оның көзі мен жағы көлеңкеленген, шашы иығына жетеді және ол ренжігендей көрінеді. Графикалық романда бұл сурет Ребекканың сыртқы келбетін жұмсақ және жарық етіп қайта суреттелді. Энидтің сыртқы келбеті де осы суретте және кітаптың бірінші тарауындағы бірнеше жерде қайта өңделді. Графикалық роман авторлық құқық, мазмұн көрсеткіші, алғы сөз және басқа да кіріспе беттерде бес жаңа сурет қамтиды. Бұл жаңа суреттер кейіпкерлердің өмірінен оқиғаға дейінгі оқиғаларды көрсетеді, соның ішінде олардың мектепті бітіруі және зиратқа баруы, бұл Ребекканың ата-анасы (олар оқиғада ешқашан көрінбейді немесе есімдері аталмайды, бірақ қыз әжесімен бірге тұрады) немесе Энидтің анасы (ол да жоқ) үшін болуы мүмкін. Мектеп бітіру сахнасы, онда екі қыз шапка мен манта киіп, Энид саусағын көрсетіп тұрады, фильмде қайта жаңғыртылды. "Жебелек қолғап сияқты темірден құйылған" романындағыдай, романда оқиғаның тарауларына аттар берілді және осыны көрсету үшін мазмұн көрсеткіші қосылды.

Фильмге бейімделу

Кітап 2001 жылы «Ghost World» фильміне айналдырылды, режиссері Терри Цвигофф (сонымен қатар, жер асты карикатурисі Роберт Крамб туралы жүлделі деректі фильмімен де танымал). Тора Бирч Энидті, Скарлетт Йоханссон Ребекканы, ал Стив Бускеми Сеймурды (Боб Скитес және Бородатты жел бұзау комиксінің кейіпкерлерінен алынған жиынтық кейіпкер) сомдады. Джош рөлін Брэд Ренфро ойнады.

Тауарлар мен қосалқы материал

Ghost World фильмінен кейін тауарлар мен қосымша материалдар жиынтығы сатылды, олардың кейбіреулері бүгінге дейін қолжетімді. Бұл Энидтің үш түрлі қуыршағын қамтиды. Біреуі Fantagraphics компаниясынан, Клоустың Энидтің түрлі оқиғалардағы бейнесімен, комиксте көрсетілген заттармен (мысалы, ол порнографиялық дүкеннен сатып алған маска) бірге келеді, тағы бірі – Eightball комиксінен "Кішкентай Энид", және Энид/Ребекка жұбы вуду қуыршақтарының үлгісімен жасалған. 2008 жылы Клоус және Fantagraphics "Ghost World" кітабының "ерекше басылымын" шығарды, оған түпнұсқа графикалық роман, 2001 жылғы фильмнің сценарийі және "бұрын жарияланбаған көптеген беттер, соның ішінде пайдаланылмаған түсінік суреттері, жазбалар, фильм плакаттары, шетелдік басылымдардың мұқабалары, тауарлар, Клоус, Софи Крамб және актерлер фильм үшін жасаған көркем жұмыстар және т.б., барлығы Клоус түсіндірмелерімен" енді.

Жұмыстарға әсер еткен

Комикс Аймэ Маннның «Bachelor No. 2» альбомындағы «Ghost World» әніне ықпал етті (2000).