Кіріспе
Канадалық опера әншісі (1925–2000)
Луи Килико (14 қаңтар 1925 – 15 шілде 2000) – канадалық опера әншісі. Өз заманының жетекші драмалық баритондарының бірі болған ол, итальян және француз композиторларының, әсіресе Джузеппе Вердидің шығармаларын тамаша түсіндіретін болды. Верди операсына сілтеме жасай отырып, оны көбінесе «Риголетто мырза» деп атады. 45 жылдық өнер жолында ол операның ең көрнекті жұлдыздарымен бірге сахнада өнер көрсетті. Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында 25 жыл қатарынан жұмыс істеді. 1998 жылы сахнадан зейнетке шыққаннан кейін де ән айтуды және жазуды жалғастырды, көбінесе екінші әйелі, пианист Кристина Петровска Киликомен бірге, олар төрт CD шығарды. Бұл жұбайлық сонымен қатар Килико 2000 жылы қайтыс болғанға дейін концерттермен кеңінен гастрольдік сапарлар жасады. 1999 жылдың қараша айында Килико классикалық музыкаға өмір бойы қосқан үлесі үшін Канаданың сахна өнеріндегі ең жоғары наградасы – Генерал-губернатордың сахна өнері сыйлығымен марапатталды.
Өмірбаян
Луи Килико Монреаль, Квебек провинциясында итальяндық әкесі мен француз-канад анасының отбасында дүниеге келді. Жастық шағында ол туған Монреаль қаласында Франк Х. Роумен ән айтуды оқыды, сонымен қатар шіркеу хорында жеке дауыста орындады. 1947 жылы сыйлық жеңіп алғаннан кейін, пианист және вокал жаттықтырушысы Лина Пиццолонгоның ықпалымен Италияда оқуын жалғастырды, Римдегі Accademia Nazionale di Santa Cecilia-да Тереза Педикони және баритон Риккардо Страччариден сабақ алды. Стипендияның көмегімен Нью-Йорктегі Mannes College-те Мартиал Сингерден (дауыс), Ральф Герберттен (сахналық қою) және Эмиль Куперден (репертуар) оқыды, сондай-ақ Сингермен бірге Квебек музыка консерваториясында жұмыс істеді. Килико 1953 жылы CBC радиосындағы «Болашақ жұлдыздары» байқауында жеңіске жетті. 1954 жылы Монреаль опера гильдиясында «Борис Годунов» операсында Рангони рөлімен кәсіби дебют жасады. 1955 жылы Метрополитен операсының тыңдауларында жеңіп, 10 қазан күні «La traviata» операсында Гермонт рөлімен Нью-Йорк операсында тұңғыш рет сахнаға шықты. Көп жылдар өткен соң, 1970 жылы Тито Капобианконың «Роберто Деверо» операсында Бэверли Силс, Пласидо Доминго және Сюзанна Марзеемен бірге Ноттингем рөлін орындады. Халықаралық аренада Килико 1959 жылы Сполетто фестивалінде Доницеттидің «Иль дука д'Альба» операсының атаулық рөлімен дебют жасады. 1960 жылы Лондондағы Covent Garden операсында Дам Джоан Сазерлендпен бірге «La traviata» операсында өнер көрсетті және 1963 жылға дейін осы труппаның мүшесі болды. 1962 жылы Мәскеудегі Большой театрында «Риголетто» операсында дебют жасады. 1963 жылы Париж операсында «Дон Карлос» операсында Родриго рөлімен дебют жасады. 1966 жылы Женевада Мильхоның «La Mère coupable» операсының премьерасында қатысты. Ол сондай-ақ Вена мемлекеттік операсында және Буэнос-Айрестегі Teatro Colón-да жиі өнер көрсетті. Канадада Килико Торонтодағы Канада опера компаниясымен тұрақты түрде жұмыс істеді, 1960 жылы «Отелло» операсында Яго рөлімен дебют жасады; кейін «Риголетто», «Макбет», «Симон Бокканегра», «Гермонт», «Аида» операсында Амонасро, «Тоска» операсында Скарпиа, «Люсия ди Ламмермур» операсында Энрико және т.б. рөлдерін орындады. 1973 жылы CBC арнасында, әсіресе Мариса Галваниге қарсы «Макбет» рөлінде де өнер көрсетті. Килико Стратфорд фестивалінде, Ванкувер операсында және Квебек операсында да ән шырқады. 1991 жылы Монреаль операсында «Риголетто» рөлін соңғы рет орындады. 1970 жылдары АҚШ-тың Сан-Франциско (Луиза Миллер), Филадельфия («I puritani»), Нью-Орлеан (Манон), Балтимор («Тоска») қалаларында гастрольдік сапарлар жасады. Карнеги залында Ев Квелермен бірге американдық опера компаниясының концерттік нұсқаларына қатысты, атап айтқанда Монсеррат Кабалемен бірге Джемма ди Верги және Паризина д'Эсте операларында өнер көрсетті. 1972 жылы Нью-Йорк опера оркестрінің Джоакино Россинидің «Уильям Телл» операсының концерттік орындалысында Клара Барлоумен бірге Матильда рөлін орындады. 1972 жылдың ақпанында Килико Метрополитен операсына шақырылды, ол қысқа мерзімде жоспарланған Голо (Томас Стюарт) рөліне орнықты. Оның ресми дебюті 1973 жылдың 1 қаңтарында Гермонт рөлімен өтті. 1987 жылы Килико «Манон» операсында өзінің баритоны болған ұлы Джинно Киликомен бірге өнер көрсетті, бұл Метте әке мен ұлдың бір операдағы алғашқы орындалуы болды. Меттің 1976 жылғы маусымында ол Массене операсының «Эсклармонде» премьерасында Блуа епискобы рөлін ойнады, бұл бір жыл бұрынғы осы рөлдің коммерциялық жазбасын қайталады. Килико сондай-ақ педагог ретінде де белсенді болды. Ол Торонто университетінің музыка факультетінде (1970-1987), Монреальдегі МакГилл университетінде (1987-1990), Филадельфияның беделді Вокалдық өнер академиясында (1995-2000) және Торонтодағы Гленн Гулд мектебінде сабақ берді. 2000 жылы оның жесірі Кристина Петровска Килико Онтарио өнер кеңесі жанында Кристина және Луи сыйлықтары қорын құрды, ол жас әншілерге сыйлықтар тағайындайды. Оның шәкірттерінің бірі бас Джон Додингтон болды. Әйелі, пианист Кристина Петровска Киликомен бірге ол мансабының жаңа кезеңіне қадам басты. Жұбайлар дуэттік концерттермен кеңінен гастрольдік сапарлар жасады және оның «Мырза Риголетто: Луи Киликомен сұхбат» атты биографиясын жазды, сондай-ақ Йорк университеті үшін оқу видеосын түсірді. Килико сонымен қатар жеке опералық мансабын жалғастырды, 1994 жылдың қыркүйегінде Оттавада Опера Лирамен «Риголетто» рөлін соңғы рет орындады (оның осы рөлдегі 510-шы орындалуы). Киликоның 1990 жылдардағы Метрополитен операсындағы өнер көрсетулеріне «Паглиаччи», сондай-ақ «Риголетто», «Тоска» және «Адриана Лекуврр» опералары кірді. Ол 1996-1997 жылдары Метрополитен операсындағы 25 жылдығын тойлады және 1998 жылы осы труппадан зейнеткерлікке шықты. Analekta «Мырза Риголетто: Музыкадағы өмірім» (пианист Кристина Киликомен бірге) атты компакт-дискісін баритонның 75 жылдығына арнап шығарды, ал Captus Press 1998 жылы «Мырза Риголетто: Луи Киликомен сұхбат» кітабының екінші басылымын жариялады.
New York City Opera, singing Germont in La traviata on October 10, 1955. Years later, in 1970, he sang the role of Nottingham in the Tito Capobianco production of Roberto Devereux opposite Beverly Sills, Plácido Domingo and Susanne Marsee. On the international scene, Quilico made his debut in 1959 at the Spoleto Festival in the title role of Donizetti's "Il duca d'Alba." He made his debut at Covent Garden in London in La traviata opposite Dame Joan Sutherland in 1960, and remained a member of that company until 1963. He sang Rigoletto in his debut at the Bolshoi Theatre in Moscow, in 1962. In 1963 Quilico made his Paris Opéra debut as Rodrigue in Don Carlos. He was a member of the cast for the premiere of the opera La Mère coupable by Milhaud, in Geneva in 1966. He also appeared regularly at the Vienna State Opera and the Teatro Colón in Buenos Aires. In Canada, Quilico performed regularly with the Canadian Opera Company in Toronto, debut as Iago in Otello in 1960; later roles were Rigoletto, Macbeth, Simon Boccanegra, Germont, Amonasro in Aïda, Scarpia in Tosca, Enrico in Lucia di Lammermoor, etc. He also made several appearances on CBC notably as Macbeth (opposite Marisa Galvany) in 1973. Quilico also sang at the Stratford Festival, the Vancouver Opera, and the Opéra du Québec. He
sang his last Rigoletto at the Opéra de Montréal in 1991. Throughout the 1970s he performed in various centres in the United States, including San Francisco (Luisa Miller), Philadelphia (I puritani), New Orleans (Manon), Baltimore (Tosca). He participated in concert version of rare operas with the American Opera Company with Eve Queler at Carnegie Hall, notably Gemma di Vergy and Parisina d'Este opposite Montserrat Caballé. In 1972 he sang the title role in the Opera Orchestra of New York's concert performance of Gioachino Rossini's William Tell with Klara Barlow as Mathilde. Quilico reached the Metropolitan Opera in February 1972 when he replaced at short notice the scheduled Golaud (Thomas Stewart) in Pelléas et Mélisande. His official debut there took place on January 1, 1973, as Germont. In 1987, Quilico appeared in Manon opposite his son Gino Quilico, also a baritone, a performance notable for being the first of a father and son in the same opera at the Met. During the Met's 1976 season, he debuted the role of the Bishop of Blois in their premiere of Massenet's Esclarmonde, repeating his earlier commercial recording of the same role from a year earlier. Quilico was also active as a teacher. He taught at the Faculty of Music of the University of Toronto, 1970–1987, at the McGill University in Montréal, 1987–1990, at Philadelphia's prestigious Academy of Vocal Arts, 1995–2000, and the Glenn Gould School, Toronto. In 2000 his widow Christina Petrowska Quilico created the Christina & Louis Awards Fund at the Ontario Arts Council which gives awards to emerging young singers. One of his pupils was bass John Dodington. With his wife, pianist Christina Petrowska Quilico, , he embarked on a new phase of his career. The couple toured extensively in duo concerts and collaborated on his biography, Mr. Rigoletto: In Conversation with Louis Quilico and filmed a teaching video for York University. Quilico also continued his solo operatic career, performing Rigoletto for the last time in Ottawa in September 1994 with Opera Lyra (his 510th performance of the role). Quilico's appearances at the Metropolitan Opera during the 1990s included several of Pagliacci as well as Rigoletto, Tosca and Adriana Lecouvreur. He celebrated his 25th year at the Metropolitan Opera in 1996–97, and retired from that company in 1998. Analekta issued the Compact Disc entitled Mr. Rigoletto: My Life in Music (with pianist Christina Quilico) to commemorate the baritone's 75th birthday, and Captus Press released the 2nd edition of Mr. Rigoletto: In Conversation with Louis Quilico in 1998.
Жеке өмір
Луи Килико Кристина Петровска Киликоға үйленген, ол концерттік пианист және фортепиано орындау және музыкатану профессоры, автор және суретші, сондай-ақ Доминика мен Дельфин есімді екі қыздың әкесі болған. Лина Пиццолонго (1925-1991), пианист және вокалдық жаттықтырушы, оның бірінші әйелі болды. Ол оның ұлы Джинно Килико мен қызы Донна Киликоның анасы болды. Луис Килико 2000 жылдың 15 шілдесінде Торонтода, Онтарио штатында қайтыс болды.