Пласидо Доминго: Опера жұлдызының өмірі мен мансабы

Пласидо Доминго – әйгілі испандық опера әншісі, дирижер. 100-ден астам опера жазбалары, жанрлық әртүрлілігімен танымал. 151 рөлде өнер көрсеткен!

36 мин оқу

100%

Дереккөз: Plácido Domingo — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Испан теноры және дирижері (1941 жылы туған)

Хосе Пласидо Доминго Эмбил (21 қаңтар 1941 жылы туған) – испан опера әншісі, дирижері және өнер әкімшісі. Ол жүзден астам толық опера жазды және өзінің жан-жақтылығымен танымал, әлемдегі ең беделді опера театрларында итальян, француз, неміс, испан, ағылшын және орыс тілдерінде тұрақты өнер көрсетеді. Карьерасының көп бөлігінде лирико-спинто тенор болғанымен, әсіресе Каварадосси, Гоффман, Дон Хосе және Канио рөлдерімен танымал болған ол, тез арада драмалық рөлдерге көшті және өз буынының ең танымал Отеллосы болды. 2010 жылдардың басында ол тенор репертуарынан баритон рөлдеріне ауысты, ең бастысы – Симон Бокканегра. 2020 жылға дейін ол 151 түрлі рөлді сомдады. Доминго сонымен қатар кроссовер әртісі ретінде де үлкен жетістікке қол жеткізді, әсіресе латын және эстрадалық музыка жанрларында. Ол он төрт Грэмми және Латын Грэмми сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ оның көптеген пластинкалары күміс, алтын, платина және мультиплатина дәрежесіне ие болды. Оның алғашқы поп-альбомы «Бәлкім, махаббат» (1981) опера әлемінен тысқары да оның атағын кеңейтті. Атау әнін кантри және фолк әншісі Джон Денвермен дуэт ретінде орындаған, ол шамамен төрт миллион дана сатылды және тенордың көптеген телешоуларға қатысуына мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ көптеген кинотеатрларда көрсетілген және теледидарда трансляцияланған опера фильмдерінде ойнады, әсіресе Франко Зеффиреллидің режиссерлігімен түсірілген фильмдерде. 1990 жылы ол Лучано Паваротти және Хосе Каррераспен бірге «Үш тенор» тобының құрамында ән айта бастады. «Үш тенордың» алғашқы альбомы барлық уақыттағы ең көп сатылған классикалық альбомға айналды. Мексикадағы ата-анасының сарсуэла труппасында жұмыс істеп өскен Доминго содан бері испан операсының осы түрін үнемі насихаттап келеді. Ол сондай-ақ опералар мен концерттерде дирижерлік етеді және 2017 жылдан 2019 жылға дейін Калифорниядағы Лос-Анджелес операсының бас директоры болды. 1996 жылдан 2011 жылға дейін Вашингтон ұлттық операсының көркемдік директоры және кейіннен бас директоры қызметін атқарды. Ол көптеген гуманитарлық жобаларға қатысты, сондай-ақ жас опера әншілеріне көмектесуге, оның ішінде Operalia халықаралық ән байқауын ұйымдастыруға және өткізуге белсенділік танытты. 2019-2021 жылдары ол Берлинде, Будапештте, Кельнде, Грацта, Мадридте, Меридада, Миланда, Монте-Карлода, Мәскеуде, Мюнхенде, Палермода, Римде, Зальцбургте, Софияда, Веронада, Версальде, Венада және Цюрихте сахнада өнер көрсетті.

José Plácido Domingo Embil (born 21 January 1941) is a Spanish opera singer, conductor, and arts administrator. He has recorded over a hundred complete operas and is well known for his versatility, regularly performing in Italian, French, German, Spanish, English and Russian in the most prestigious opera houses in the world. Although primarily a lirico spinto tenor for most of his career, especially popular for his Cavaradossi, Hoffmann, Don José and Canio, he quickly moved into more dramatic roles, becoming the most acclaimed Otello of his generation. In the early 2010s, he transitioned from the tenor repertory into exclusively baritone parts, most notably Simon Boccanegra. As of 2020, he has performed 151 different roles. Domingo has also achieved significant success as a crossover artist, especially in the genres of Latin and popular music. In addition to winning fourteen Grammy and Latin Grammy Awards, several of his records have gone silver, gold, platinum and multi platinum. His first pop album, Perhaps Love (1981), spread his fame beyond the opera world. The title song, performed as a duet with country and folk singer John Denver, has sold almost four million copies and helped lead to numerous television appearances for the tenor. He also starred in many cinematically released and televised opera movies, particularly under the direction of Franco Zeffirelli. In 1990, he began singing with fellow tenors Luciano Pavarotti and José Carreras as part of The Three Tenors. The first Three Tenors recording became the best selling classical album of all time. Growing up working in his parents' zarzuela company in Mexico, Domingo has since regularly promoted this form of Spanish opera. He also increasingly conducts operas and concerts and was the general director of the Los Angeles Opera in California from 2017 to 2019. He was initially the artistic director and later general director of the Washington National Opera from 1996 to 2011. He has been involved in numerous humanitarian works, as well as efforts to help young opera singers, including starting and running the international singing competition, Operalia. In the years 2019 2021 he has performed continuously on stages in Berlin, Budapest, Cologne, Graz, Madrid, Mérida, Milan, Monte Carlo, Moscow, Munich, Palermo, Rome, Salzburg, Sofia, Verona, Versailles, Vienna and Zurich.

Ерте өмір

Пласидо Доминго 1941 жылғы 21 қаңтарда Испанияның Мадрид қаласындағы Ретиро ауданында дүниеге келді. Оның анасы күйеуінің және өзінің бес жасынан бастап ол музыкант болатынын білгенін еске алды, себебі ол сарсуэла қойылымын көргеннен кейін күрделі музыканы ырғақтауға қабілетті болған. 1949 жылы сегіз жасқа толуға бірнеше күн қалғанда, ол отбасымен бірге Мексикаға көшіп келді. Оның ата-анасы, екеуі де әнші болғандықтан, Латын Америкасы бойынша сәтті гастрольдік сапардан кейін сол жерде сарсуэла труппасын құруға шешім қабылдады. Мексикаға келгеннен кейін көп ұзамай Доминго ұлдар арасындағы ән байқауында жеңіске жетті, ал ата-анасы оны және оның әпкесін балалар рөліне өз сарсуэла қойылымдарына шақырып тұрды. Доминго жас кезінен бастап жеке және кейіннен Мехикодағы Ұлттық музыка консерваториясында фортепиано сабақтарын алды, онда 14 жасында түсті. Консерваторияда ол Игорь Маркевичтен дирижерлік сабақтар алды және Ренато Занеллидің інісі Карло Мореллиден вокал өнерін үйренді. Екі бауыр да баритон және тенор рөлінде танымал болды. Домингоның вокалдық білімінің барлығы консерваторияда алынған; ол ешқашан жеке ән оқытушысымен сабақ алмаған. 1957 жылы, 16 жасында Доминго өзінің алғашқы кәсіби өнерін көрсетті, Юкатан штатының Мерида қаласындағы концертте анасына пианинода сүйемелдеді. Сол жылы ол Мануэль Фернандес Кабальероның "Gigantes y cabezudos" (зарсуэла) операсында баритон рөлінде үлкен сарсуэла дебютін жасады. Ол сол кезде ата-анасының сарсуэла труппасында жұмыс істеді, біртіндеп бірнеше баритон рөлін орындап, басқа әншілерге сүйемелдеді. Келесі жылы Луиза Фернанданың тағы бір труппасының гастрольдік қойылымында тенор ауырып қалды. Тенор ретінде алғашқы өнерінде Доминго ауырып жатқан әншінің орнын басты, бірақ ол бұл рөлдің тесситурасы өзіне тым жоғары екенінен қорқыды. Содан кейін сол жылы ол испан операсында Рафаэльдің тенор рөлін орындады, өзін әлі де баритон санай тұра, тенор диапазонын сынауға дайын екенін көрсетті. 1959 жылғы 12 мамырда Гвадалахарадағы Театро Деголладода ол Эмилио Арриеттаның "Marina" (зарсуэла және опера) операсында Паскуалдың баритон рөлін (кейде баспен орындалатын) орындады. "El gato montés" сияқты, "Marina" да сарсуэла емес, сарсуэла музыкалық стилінде жазылған опера, бірақ екеуі де әдетте сарсуэла труппаларымен қойылады. Сарсуэламен жұмыс істеуден басқа, оның алғашқы өнерлерінің бірі - "My Fair Lady" мюзиклінің алғашқы латын Америкалық қойылымындағы шағын рөл болды, онда ол сонымен қатар дирижердің көмекшісі және жаттықтырушының көмекшісі болды. Компания Мексиканың әртүрлі қалаларында мюзиклдің 185 қойылымын көрсетті. 1959 жылы Доминго Palacio de Bellas Artes-тегі Мексика Ұлттық операсына баритон ретінде қатысты, бірақ одан кейін "Fedora" операсынан "Amor ti vieta" тенорлық ариясын оқып беруді сұрады. Ол Ұлттық операда тенор компримарио және басқа әншілердің тәлімгері ретінде қабылданды. Өзінің опералық дебюті деп санайтын Доминго 23 қыркүйекте Palacio de Bellas Artes-те американдық баритон Корнелл МакНейл мен бас баритон Норман Трейглмен бірге Вердидің "Риголетто" операсында Борсаның шағын рөлін орындады. Кейін ол Кармелиттер диалогтарында, Альтум мен Пангтың "Турандот" операсында, Норманно мен Артуроның "Люция ди Ламмермур" операсында Padre Confessor ретінде пайда болды. Ұлттық операда жүргенде ол Лехардың "Күлкілі жесір" опереттасының қойылымында да өнер көрсетті, онда ол Камилла мен Данило рөлін алмастырды (екеуі де бастапқыда тенор рөлі ретінде жазылған, бірақ соңғысы көбінесе баритондармен орындалады). Доминго Вердидің "Отелло" операсында Белас Артесте 21 жасында 1962 жылдың жазында өзінің алғашқы туындысын жасады, бірақ ондаған жылдар бойы халықалық деңгейде танымал болған титулдық рөлде емес, Кассионың шағын компримарио рөлінде ойнады. Кірісін толықтыру үшін жас Доминго балет труппасына пианинода сүйемелдеді, сондай-ақ Мексиканың жаңадан құрылған мәдени телеарнасындағы бағдарламаға қатысты. Бағдарламада сарсуэла, оперетта, опера және музыкалық комедиялардан үзінділер ойнатылды. Театрда жүргенде Федерико Гарсия Лорка, Луиджи Пиранделло және Антон Чеховтың пьесаларында шағын рөлдерде ойнады. Сондай-ақ, ол 1950 жылдардың соңында Сесар Коста басқарған рок-н-ролл тобы Los Camisas Negras үшін әндерді баптаумен және қосалқы вокалмен айналысты. Доминго өзінің өмірбаянында жасөспірім кезіндегі көп түрлі жұмысты қалай атқарғаны туралы былай деді: "Қазір адамдар маған жұмыс жүктемесінің ауырлығын қалай жеңіп жатқанымды сұрағанда, мен өмірдің алғашқы жылдарынан бері қарқынды жұмыс істеуге дағдыланғанымды және қазір де оны сол кездегідей жақсы көретінімді айтамын".

Plácido Domingo was born on 21 January 1941 in the Retiro district of Madrid, Spain. His mother recalled that she and her husband knew he would be a musician from the age of five, due to his ability to hum complex music from a zarzuela after seeing a performance of it. In 1949, just days before his eighth birthday, he moved to Mexico with his family. His parents, both singers, had decided to start a zarzuela company there after a successful tour of Latin America. Soon after arriving in Mexico, Domingo won a singing contest for boys, and his parents occasionally recruited him and his sister for children's roles in their zarzuela productions. Domingo studied piano from a young age, at first privately and later at the National Conservatory of Music in Mexico City, which he entered when he was fourteen. At the conservatory, he also attended conducting classes taught by Igor Markevitch and studied voice under Carlo Morelli, the brother of Renato Zanelli. The two brothers were famous practitioners of both baritone and tenor roles. Domingo's conservatory classes constituted the entirety of his formal vocal instruction; he never studied privately with a singing teacher. In 1957, at age sixteen, Domingo made his first professional appearance, accompanying his mother on the piano at a concert at Mérida, Yucatán. The same year he made his major zarzuela debut in Manuel Fernández Caballero's Gigantes y cabezudos (zarzuela), singing a baritone role. At that time, he was working with his parents' zarzuela company, eventually taking several baritone roles and acting as an accompanist for other singers. The following year, the tenor in another company's touring production of Luisa Fernanda fell ill. In his first performance as a tenor, Domingo replaced the ailing singer, although he feared the part's tessitura was too high for him. Later that same year, he sang the tenor role of Rafael in the Spanish opera El gato montés, illustrating his willingness to assay the tenor range, even as he still considered himself a baritone. On 12 May 1959 at the Teatro Degollado in Guadalajara, he appeared in the baritone role (sometimes sung by basses) of Pascual in Emilio Arrieta's Marina (zarzuela and opera). Like El gato montés, Marina is an opera composed in the zarzuela musical style rather than a zarzuela proper, although both are usually performed by zarzuela companies. In addition to his work with zarzuelas, among his earliest performances was a minor role in the first Latin American production of the musical My Fair Lady, in which he was also the assistant conductor and assistant coach. While he was a member, the company gave 185 performances of the musical in various cities in Mexico. In 1959, Domingo auditioned for the Mexico National Opera at the Palacio de Béllas Artes as a baritone, but was then asked to sight read the tenor aria "Amor ti vieta" from Fedora. He was accepted at the National Opera as a tenor comprimario and as a tutor for other singers. In what he considered his operatic debut, Domingo sang the minor role of Borsa in Verdi's Rigoletto on 23 September at the Palacio de Bellas Artes in a production with veteran American baritone Cornell MacNeil and bass baritone Norman Treigle. He later appeared as the Padre Confessor in Dialogues of the Carmelites, Altoum and Pang in Turandot, Normanno and Arturo in Lucia di Lammermoor among other small parts. While at the National Opera, he also appeared in a production of Lehár's operetta, The Merry Widow, in which he alternated as Camille and Danilo (both originally created as tenor roles, although the latter is often sung by baritones). Domingo made his debut in Verdi's Otello at Béllas Artes at age 21 in the summer of 1962 not in the title rôle for which he has now been internationally famous for decades as one of its greatest interpreters, but in the small comprimario part of Cassio. To supplement his income, the young Domingo played the piano for a ballet company, as well as for a program on Mexico's newly founded cultural television station. The program consisted of excerpts from zarzuelas, operettas, operas, and musical comedies. He acted in a few small parts while at the theater in plays by Federico García Lorca, Luigi Pirandello, and Anton Chekhov. He also provided song arrangements and backup vocals for Los Camisas Negras in the late 1950s, a rock and roll band led by César Costa. In his autobiography, Domingo reflected on the benefits of his busy and varied career as a teenager: "Today, when people ask me how I manage to hold up under my extremely heavy work load, I answer that I became accustomed to intense activity very early in my life and that I love it now as I loved it then."

Операдағы мансабын құру

1961 жылы Доминго Монтеррейдегі Театр де ла Сиудадта «La traviata» операсында Альфредоның басты рөлін орындады. Сол жылы ол АҚШ-та алғаш рет Даллас азаматтық операсында дебют жасады, онда ол «Лучия ди Ламмермур» операсында Артуро рөлін Джоан Сазерлендпен бірге, ал Этторе Бастианини Энрико рөлін орындады. 1962 жылы Техасқа оралып, Форт-Уорт операсында Лили Понспен бірге Эдгардо рөлін орындады. Бұл сопраноның соңғы опералық өнері болды. Сол қарашада Доминго Коннектикут штатының Хартфорд қаласында Марио дель Монаконың әйгілі «Отелло» операсында Кассионың екінші тенор рөлін орындады. 1962 жылдың соңында ол Тель-Авивтегі Израиль Ұлттық операсымен алты айлық келісімшартқа қол қойды, бірақ кейін келісімшартты ұзартып, екі жарым жыл бойы 12 түрлі рөлде 280 қойылымға қатысты. 1965 жылғы маусымда Тель-Авивтегі келісімшарты аяқталғаннан кейін Доминго Нью-Йорк опера театрында кастингке қатысты. Ол Нью-Йорктегі дебютіне қабылданды, Бизенің «Кармен» операсында Дон Хосе рөлін ойнады, бірақ оның дебюті күткеннен ертерек болды. 1966 жылғы ақпанда Нью-Йорк опера театрында Джинастераның «Дон Родриго» операсының АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімінде басты рөлді орындап, зор ықыласқа бөенді. «Нью-Йорк Таймс» газеті: «Мырза Доминго бұрынғыдай әсерлі болды – ол ірі, күшті, дауысы зор әнші, ол готикалық Испанияның батырындай көрінеді», – деп жазды. Бұл қойылым қалалық операның Линкольн орталығындағы жаңа үйінің ашылуын да белгіледі. Нью-Йорктегі Метрополитен операсындағы ресми дебюті 1968 жылғы 28 қыркүйекте болды, онда ол Рената Тебалдимен бірге Силеаның «Адриана Лекуврер» операсында Франко Кореллиді аз хабарлап алмастырды. Осы «Адриана Лекуврерден» екі жыл бұрын ол Метрополитен операсымен бірге Льюисон стадионында Масканьидің «Кавальерия рустикана» және Леонкаваллоның «Пальяччи» операларында өнер көрсеткен болатын. Содан бері ол Метрополитен операсында маусымды 21 рет ашып, Энрико Карузоның бұрынғы рекордын төрт есеге асып түсті. Ол 1968–1969 жылдардан бері әр маусымда компаниямен бірге өнер көрсетіп келеді. Ол 1967 жылы Вена мемлекеттік операсында, 1968 жылы Чикаго лирикалық операсында, 1969 жылы Ла Скала және Сан-Франциско операсында, 1969 жылғы 16 шілдеде Арена ди Веронада Биргит Нильсонмен бірге «Турандот» операсында Калаф (оның алғашқы) рөлінде, 1970 жылы Филадельфия лирикалық опера компаниясында және 1971 жылы Ковент-Гарденде дебют жасады. 1975 жылы Доминго беделді Зальцбург фестивалінде тұңғыш рет өнер көрсетті, Герберт фон Караянның дирижерлігімен Николай Гьяуров, Пьеро Каппуччилли, Мирелла Френи және Криста Людвигпен бірге «Дон Карло» операсында басты рөлді орындады. Содан кейін Доминго бірнеше опералар мен концерттік қойылымдар үшін Зальцбургке жиі оралды. Ол әлемдегі барлық маңызды опера театрларында және фестивальдарда ән шырқады. Доминго алғаш рет 1961 жылы Мехико қаласында Пуччинидің «Тоска» операсында Марио Каварадосси рөлін орындады. Ол 1969 жылғы 15 ақпанда Метте Нильсонмен бірге Каварадосси әнін шырқады (эфирде). 1971 жылы ол осы рөлде Ковент-Гарденде дебют жасады. Ол бұл рөлді көптеген жылдар бойы, әсіресе Метте және Венада орындады, соңында оны басқа рөлдерге қарағанда көбірек орындады. 1975 жылғы қыркүйекте Доминго Гамбург мемлекеттік операсында Вердидің «Отелло» операсының басты рөлінде дебют жасады. Бұл көп ұзамай оның визиттік карточкасына айналды және ол ең көп орындалатын опералардың бірі болды (200-ден астам рет). Ол бұл рөлді студияда үш рет жазды және операның төрт ресми түсірілген фильміне қатысты. Оскар сыйлығын алған Шекспир актері Лоренс Оливье ролдегі тенорды көргеннен кейін: «Доминго мен сияқты Отеллоны ойнайды және оның да дауысы бар», – деп мәлімдеді. Доминго операларды, кейде симфониялық оркестрлерді де дирижерлік етіп келеді. 1973 жылғы 7 қазанда Нью-Йорк опера театрында Патрисия Брукс ойнаған «Травиата» операсын алғаш рет дирижерлік етті. Сол жылы ол өзінің алғашқы дирижерлік альбомын шығарды, «Доминго Conducts Milnes / Milnes Conducts Domingo», баритон Шеррилл Милнестің қатысуымен. Доминго әлемнің ірі опера театрларында дирижер ретінде жиі өнер көрсетіп келеді. 1983 жылдың соңында Ковент-Гарденде Иоганн Штраустың «Жарқанат» операсын дирижерлік етті, ол теледидардан көрсетілді. Үш жылдан кейін ол опереттаны студияда жазды, онда ол Альфред рөлін де орындады, сонымен қатар ән де шырқады.

In 1961, Domingo made his operatic debut in a leading role as Alfredo in La traviata at the Teatro de la Ciudad in Monterrey. Later the same year, he made his debut in the United States with the Dallas Civic Opera, where he sang the role of Arturo in Lucia di Lammermoor opposite Joan Sutherland in the title role and Ettore Bastianini as Enrico. In 1962, he returned to Texas to sing the role of Edgardo in the same opera with Lily Pons at the Fort Worth Opera. It would be the soprano's final operatic performance. That November Domingo sang the second tenor role of Cassio to Mario del Monaco's celebrated Otello in Hartford, Connecticut. At the end of 1962, he signed a six month contract with the Israel National Opera in Tel Aviv, but later extended the contract and stayed for two and a half years, singing 280 performances of 12 different roles. In June 1965, after finishing his contract in Tel Aviv, Domingo auditioned at the New York City Opera. He was hired to make his New York debut as Don José in Bizet's Carmen with the company, but his debut came earlier than expected on 17 June 1965 when he filled in for an ailing tenor at the last minute in Puccini's Madama Butterfly. In February 1966, he sang the title role in the U. S. premiere of Ginastera's Don Rodrigo at the New York City Opera, to much acclaim. The New York Times review noted: "Mr. Domingo was as impressive as ever—a big, burly, large voiced singer who looks exactly as one would visualize a hero from Gothic Spain." The performance also marked the opening of the City Opera's new home at Lincoln Center. His official debut at the Metropolitan Opera in New York occurred on 28 September 1968, when he substituted with little notice for Franco Corelli in Cilea's Adriana Lecouvreur with Renata Tebaldi. Two years before this Adriana Lecouvreur, he had already performed with the Metropolitan Opera at Lewisohn Stadium in Mascagni's Cavalleria rusticana and Leoncavallo's Pagliacci. Since then, he has opened the season at the Metropolitan Opera 21 times, more than any other singer, surpassing the previous record of Enrico Caruso by four. He has appeared with the company every season since 1968–1969. He made his debut at the Vienna State Opera in 1967; at the Lyric Opera of Chicago in 1968; at both La Scala and San Francisco Opera in 1969; at Arena di Verona on 16 July 1969 as Calaf (his first) in Turandot with Birgit Nilsson; at the Philadelphia Lyric Opera Company in 1970; and at Covent Garden in 1971. In 1975, Domingo debuted at the prestigious Salzburg Festival, singing the title role in Don Carlo in an all star cast with Nicolai Ghiaurov, Piero Cappuccilli, Mirella Freni and Christa Ludwig with Herbert von Karajan conducting. Thereafter Domingo frequently returned to Salzburg for a number of operas, as well as for several concert performances. He has now sung at practically every important opera house and festival worldwide. Domingo first sang Mario Cavaradossi in Puccini's Tosca in a 1961 performance in Mexico City. He sang Cavaradossi at the Met on 15 February 1969 with Nilsson (broadcast). 1971 he made his Covent Garden debut in the role. He continued to sing the part for many years, especially at the Met and in Vienna, eventually performing it more than any other of his roles. In September 1975, Domingo debuted in the title role of Verdi's Otello at the Hamburg State Opera. It soon became his signature role and one of operas he performed most frequently (over 200 times). He recorded the part three times in the studio and appeared in four officially released filmed versions of the opera. Oscar winning Shakespearean actor, Laurence Olivier, declared after seeing the tenor in the role: "Domingo plays Othello as well as I do and he has that voice." Domingo has also conducted operas and occasionally symphony orchestras as well. On 7 October 1973 he conducted his first opera performance, La traviata starring Patricia Brooks at the New York City Opera. The same year he released his debut album as a conductor, Domingo Conducts Milnes/Milnes Conducts Domingo, with baritone Sherrill Milnes. Domingo increasingly began to appear as a conductor at major opera houses around the world. In late 1983, he led a performance of Johan Strauss's Die Fledermaus at Covent Garden, which was televised. Three years later, he made a studio recording of the operetta, in which he both conducted and sang the role of Alfred.

Танымалдықтың өсуі

1980 жылдар Домингоның табысы мен атақ-даңқының арту кезеңі болды. 1981 жылы ол опера әлемінен тыс жерлерде де танымал болды, ол американдық кантри/фолк әншісі Джон Денвермен "Perhaps Love" әнін дуэт ретінде жазды. Ол бұл жетістікті көптеген халықтық және латын музыкасының альбомдарымен жалғастырды. Доминго өзінің танымал альбомдары арқылы жанкүйерлер қатарын кеңейтіп, соңынан операны көбірек адамға таныстырады деген үмітін білдірді. Опера әлемінен тыс жасаған бұл қадамдары тенордың теледидарда жиі пайда болуына әкелді, енді оны тек классикалық музыканы жақсы көретіндер ғана емес, көпшілік білді. 1987 жылы ол мен Денвер Джули Эндрюспен бірге Эмми сыйлығын жеңіп алған "Рождествоның дыбысы" атты мерекелік телеарнауға қатысты, ол Австрияның Зальцбург қаласында түсірілді. Ол "The Tonight Show with Johnny Carson" және "60 Minutes" сияқты көптеген ток-шоулар мен жаңалықтар бағдарламаларында сұхбат берді. 1980 жылдары оның опералық қойылымдарының көптеген көрсетілімдері де теледидардан трансляцияланды. Көптеген телеопераларда камера алдында актерлік тәжірибе жинағаннан кейін Доминго 1982 жылы өзінің алғашқы опералық фильмі – "La Traviata" фильміне түсті. Ол бұрын "Оскар" сыйлығына ұсынылған Франко Зеффиреллимен сахналық опералық қойылымдарда жұмыс істеген болатын. Римде түсірілім жалғасып жатқанда, ол Вена, Буэнос-Айрес, Барселона және Мадрид қалаларында концерт беру үшін оралып-қайтып жүрді. 1984 жылы Доминго Франческо Розидің "Кармен" фильміндегі Дон Хосе рөлін туған Испаниясында түсірді. Екі жылдан кейін Зеффирелли тенормен бірге "Отелло" операсының тағы бір нұсқасын жасады, ол әлемнің кинотеатрларында көрсетілді. Доминго "Карменді" үшеуінің ішіндегі ең жақсысы деп санады, бірақ ол режиссердің өзінің кейіпкері туралы "төмен бағалауымен" келіспеді. Ол "Травиатаны" "әсерлі" деп тапты, бірақ Зеффиреллидің "Отелло" операсынан музыканы қысқартуына наразылық білдірді. Мансабын әртараптандырғанның өзінде де ол көбінесе жақсы қабылданған опералық қойылымдарда жиі өнер көрсетті. 1982 жылы Newsweek журналы өзінің мұқабасында Домингоны "Операның патшасы" деп жариялады. Журналдың басты мақаласында оның мансабы туралы айтылып, оның "қаһармандық дауысы, керемет музыкалық шеберлігі, тамаша актерлік дағдысы және латынша сұлулығы" мақталды. Сол жылы Доминго Метрополитен операсының ашылу кешінде Беллинидің "Норма" операсын орындады. Бұл тенордың сахнада алғаш рет Поллионе рөлін орындауы, оның белканто репертуарына сирек кіруінің бірі болды. Ол сондай-ақ Меттің 1983-1984 жылдардағы жүз жылдық мерейтойының дебюті ретінде Берлиоздың "Les Troyens" жақсы танымал жаңа өндірісінде Эне рөлінде де өнер көрсетті, бірақ бірнеше ай бұрын рөлдің жоғары тесситурасын дауысына зиян келтірмей орындай алатынына күмәнданатынын білдірді. Ол келісімшарттан босатуды сұрады, бірақ ақырында досы Джеймс Левиннің дирижерлігімен алты қойылымның төртеуін орындауды шешті. "Троян" операсының репетициясы кезінде Доминго Сан-Франциско операсының маусымның алғашқы кешін құтқарып қалды. Отеллоны орындайтын тенор Карло Коссутта спектакльдің күні тоқтатылды. Компания Домингоға кешкі сағат 4-те оның орнына жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Ол тез арада Нью-Йорктен Сан-Францискоға ұшып барып, опера театрына асығып барып, кешкі сағат 10:30-да рөлге шықты. Сан-Франциско хроникасының бір жазушысы, басқа журналистермен бірге, бұл оқиға туралы кеңінен баяндады. Ол сахнаның есігінің айналасына тенордың келуін күтіп тұрған көпшіліктің қалай "Пласидо Домингоны көруге мүмкіндік беріп, дем алмай қалғанын" айтты. Келесі Мет маусымның ашылу кешінде Доминго Вагнердің "Лохенгрин" рөлін қайталады, ол соңғы рет 1968 жылдың басында орындаған болатын. Ол бастапқыда өзінің дауысын қиын операны үйренгеннен кейін уақытша зақымдалған деп сезінгеннен кейін, рөлін репертуарынан алып тастаған болатын. "Нью-Йорк таймс" газетінде қазіргі кезде жетілген артист "неміс тенорларымен байланыстыратын жылтыр, терең дауысқа ие емес" деп жазылған, бірақ оны "қалай әдемі әнделетін рөлге ерекше легатолық сұлулық әкелгені үшін" мақтаған. Ол 1985 және 1990 жылдары Вена мемлекеттік операсында да сол рөлді орындады. Операның соңғы қойылымы 1990 жылы 28 қаңтарда теледидарда көрсетіліп, кейіннен VHS және DVD-де шығарылды. Ол кезде ол тұмаудан жаңа ғана айыққан болатын. 1985 жылдың 19 қыркүйегінде Мексика тарихындағы ең үлкен жер сілкінісі Мексика астанасының бір бөлігін қиратты. Домингоның әпкесі, ағасы, немересі және оның немересінің кішкентай ұлы Тлателолько тұрғын үй кешеніндегі Nuevo León пәтер үйінің құлауынан қаза тапты. Көптеген қойылымдарды тоқтатқан Доминго өзі құтқару жұмыстарына қатысты. Келесі жыл ішінде ол құрбандар үшін қайырымдылық концерттері берді және оқиға туралы альбом шығарды. Сондай-ақ 1986 жылы ол королева Елизавета II үшін арнайы гала-концертте өнер көрсетті және Джан Карло Менотти оны үшін арнайы жазған "Гойя" операсының әлемдік премьерасында қатысты. Доминго Меноттиді испан суретшісі Франсиско Гойя туралы опера жасауға ынталандырды, өйткені Гойяның өмірі әншіге қызығушылық тудырды.

The 1980s were a time of growing success and fame for Domingo. In 1981 he gained considerable recognition outside of the opera world when he recorded the song "Perhaps Love" as a duet with the American country/folk music singer John Denver. He followed this success with many more albums of popular and Latin music. Domingo expressed the hope that his popular albums would expand his fan base in a way that would eventually lead more people to discover opera. These forays outside of the opera world led to numerous television appearances for the tenor, who was no longer known only by classical music lovers. In 1987, he and Denver joined Julie Andrews for an Emmy Award winning holiday television special, The Sound of Christmas, filmed in Salzburg, Austria. He was interviewed on many talk shows and news programs, including The Tonight Show with Johnny Carson and 60 Minutes. Increasingly substantial numbers of his operatic performances were also shown on television during the 1980s. After gaining experience acting for the cameras in numerous televised operas, Domingo performed in his first cinematically released opera movie, La Traviata, in 1982. He had worked with the film's director, former Academy Award nominee Franco Zeffirelli, previously in staged opera productions. Even as filming continued in Rome, he commuted back and forth to perform live in Vienna, Buenos Aires, Barcelona, and Madrid. In 1984, Domingo filmed the role of Don José in Francesco Rosi's movie version of Carmen in his native Spain. Zeffirelli reunited with the tenor two years later for another version of an opera, Otello, that ran in movie theaters worldwide. Domingo considered Carmen the best of the three, although he disagreed with the director's "low conception" of his character. He found La traviata to be "impressive", but expressed displeasure over cuts to the music in Zeffirelli's Otello. Even while diversifying his career, he continued to appear with great frequency in largely well received operatic performances. By 1982 Newsweek declared Domingo "King Of The Opera" on its cover. The magazine's featured article, which recounted and analyzed his career, praised the singer for his "heroic voice, superb musicianship, fine acting skills and dashing Latin good looks". That same year, Domingo appeared at the Metropolitan Opera's opening night performance of Bellini's Norma. It was the first time onstage that the tenor sang the part of Pollione, one of his rare excursions into the bel canto repertory. He was also set to open the Met's 1983 1984 centennial season debuting as Enée in a well publicized new production of Berlioz' Les Troyens, but a couple months in advance expressed uncertainty whether he could successful sing the role's high tessitura without harming his voice. He asked to be released from his contract, but eventually decided to sing four of the six performances in the run with his friend James Levine conducting, He never sang the part again. During rehearsals for Les Troyens, Domingo rescued the opening night of the San Francisco Opera's season. The tenor scheduled to sing Otello, Carlo Cossutta, cancelled on the day of the performance. The company asked Domingo to replace him at 4 p. m. He quickly flew from New York to San Francisco, rushed to the opera house, and appeared in the role at 10:30 in the evening. A writer for the San Francisco Chronicle, among other journalists, reported extensively on the event. He observed the crowds gathering around the stage door for the tenor's arrival and remarked on how most of the waiting audience members "were breathless over the chance to see Placido Domingo, a star who draws the kind of rapt devotion that Mick Jagger inspires among rock fans." For the opening night of the following Met season, Domingo returned to the role of Wagner's Lohengrin, which he had last sung in early 1968. He had originally dropped the role from his repertoire after he felt his voice had been temporarily damaged by learning the challenging opera. The New York Times noted that the now more mature artist "lacked the chrome plated, penetrating quality that one associates with German tenors", but praised him for bringing "an unusual legato grace to a role that is seldom sung so beautifully". He also performed the role at the Vienna State Opera in 1985 and 1990. A performance during his last run of the opera was televised on 28 January 1990 and later released on VHS and DVD. He had just recovered from the flu at the time. On 19 September 1985 the biggest earthquake in Mexico's history devastated part of the Mexican capital. Domingo's aunt, uncle, nephew and his nephew's young son were killed in the collapse of the Nuevo León apartment block in the Tlatelolco housing complex. Cancelling several performances, Domingo himself labored to rescue survivors. During the next year, he performed benefit concerts for the victims and released an album of one of the events. Also in 1986 he appeared in a special gala concert for Queen Elizabeth II and in the world premiere of Goya, an opera that Gian Carlo Menotti composed specifically for him. Domingo had encouraged Menotti to make the opera about the Spanish painter Francisco Goya, whose life fascinated the singer.

Репертуарды өзгерту

1990 жылдан бастап Доминго өзінің кеңейіп келе жатқан репертуарына жаңа рөлдер қосуын жалғастырды, ал ескі рөлдерден бас тарты. 1990 жылдар тенордың орындаған рөлдерінің түрлерінің күрт өзгеруінің бастауы болды. Осы онжылдықта ол соңғы рет Каварадосси, Дон Карлос, Дон Хосе, Густаво/Рикардо, Хоффман және Альваро рөлдерін орындады, сондай-ақ стандартты итальяндық және француз репертуарынан тысқары рөлдерін кеңейте бастады (Берлиоздің 1979 жылғы Реквиемы). Әсіресе, Вагнер операларына қатысуын арттырды. Ол бұрын Лоэнгринды орындаған және композитордың бірнеше операсын жазған болса да, 1991 жылы Парсифаль және 1992 жылы Зигмунд рөлдерін орындағанға дейін Вагнердің ешбір туындысын сахнада жиі орындамады. Ол осы рөлдерді шамамен екі онжылдық бойы, соның ішінде Байройт фестивалінде де орындады. 1994 жылы Доминго Метрополитен Операсында Моцарттың «Идоменео» операсында алғаш рет сахнаға шықты. 1990-шы жылдардың басында ол Вердидің ерте операсы «Стиффелио», бразилиялық «Иль Гуарани» және француздық «Геродиада» мен «Пайғамбар» операларында ойнады, бірақ олардың барлығы сирек қойылады. Онжылдықтың соңында ол өзінің алғашқы орыс тіліндегі операсын, Чайковскийдің «Пиковая дамасын» қосты (бірақ мансабының басында Израильде жүргенде «Евгений Онегин» операсын аудармада орындаған). 2000-шы жылдары ол мансабының басындағы ең сәтті опералардың кейбіреулерін соңғы рет орындады: «Андреа Шенье», «Самсон мен Далила», «Отелло», «Ла Фанчиулла дель Вест», «Федора», «Пальяччи» және «Адриана Лекувр». Алайда, XXI ғасырда ол көбінесе жаңа рөлдерге назар аударды. 2000-шы жылдардың басында ол Вердидің сирек кездесетін «Ла батталья ди Легнано» операсының екі концерттік қойылымында Арриго рөлін орындады және өзінің «Үш тенор» әріптесі Хосе Каррерас жақында ұмытылғаннан қайта жаңғыртқан «Вольф Ферраридің Слай» операсында дебют жасады. Доминго кейін бірнеше жылдан соң Франко Альфаноның сирек қойылатын «Сирано де Бержерак» операсын танымал етуге тырысты. Музыкалық стильдерді тағы да өзгертіп, он сегізінші ғасырдың соңында «Ифигения в Тавриде» және «Тамерлан» операларында ойнады. Сонымен қатар, Доминго қазіргі заманғы операларда бірнеше жаңа рөлдерді жасады, мысалы, 2006 жылы Метрополитен Операсындағы Тан Дунның «Бірінші Император» операсындағы бас рөл, ол «Met Live in HD» сериясының бөлігі ретінде бүкіл әлем бойынша кинотеатрларға таратылды. 2010 жылдың қыркүйегінде Лос-Анджелес Операсында Даниэль Катанның «Il Postino» операсының әлемдік премьерасында ақын Пабло Неруда рөлін ойнады. 2011–2012 жылдар маусымында Доминго Метрополитен Операсының Джереми Самстың «Қараңғы арал» операсының әлемдік премьерасында Нептун рөлін орындады. Шекспирдің «Жұмақтың дауылы» және «Жазғы түнгі түсі» пьесаларынан алынған оқиғалар мен кейіпкерлері бар барокко операсының пастиші, қойылым PBS-тің «Ұлы қойылымдар» бағдарламасында көрсетілді.

Since the 1990s Domingo has continued adding new roles to his growing repertoire, while dropping earlier parts. The 1990s were the start of rapid change in the types of roles the tenor performed. During this decade he sang his last Cavaradossi, Don Carlo, Don José, Gustavo/Riccardo, Hoffmann, and Alvaro, among others, and he began instead to expand the breadth of his roles more substantially beyond the standard Italian and French repertory (Berlioz's Requiem in 1979). In particular, he increased his involvement in Wagnerian operas. Although he had already sung Lohengrin and recorded a few operas by the composer, he did not perform any of Wagner's works frequently onstage until he debuted as Parsifal in 1991 and Siegmund in 1992. He continued to sing these roles for almost two decades, including at the Bayreuth Festival. For the first time in over three decades, Domingo debuted in a Mozart opera, Idomeneo, in 1994 at the Met. During the nineties, he also appeared in the early Verdi opera, Stiffelio, the Brazilian Il Guarany, and the French grand operas, Hérodiade and Le prophète, all of which are rarely performed. Toward the end of the decade, he added his first Russian language opera, Tchaikovsky's The Queen of Spades (although he had performed Eugene Onegin in translation while in Israel early in his career). In the 2000s, he sang his last performances of some of the most successful operas from early in his career: Andrea Chénier, Samson et Dalila, Otello, La fanciulla del West, Fedora, Pagliacci, and Adriana Lecouvreur. In the twenty first century, however, he has focused mostly on new roles. Early in the 2000s he sang the role of Arrigo in two concert performances of Verdi's rare La battaglia di Legnano and debuted in Wolf Ferrari's Sly, an opera that his Three Tenors colleague José Carreras had recently revived from obscurity. Domingo himself worked to popularize Franco Alfano's infrequently performed Cyrano de Bergerac a few years later. Shifting musical styles again, he appeared in the eighteenth century operas Iphigénie en Tauride and Tamerlano late in the decade. Additionally, Domingo created several new roles in modern operas, such as the title role in Tan Dun's 2006 opera The First Emperor at the Metropolitan Opera, which was broadcast worldwide into movie theaters as part of the Met Live in HD series. In September 2010, he created the role of the poet Pablo Neruda in the world première of Daniel Catán's opera Il Postino at the Los Angeles Opera. During the 2011–2012 season, Domingo sang Neptune in the Metropolitan Opera's world premiere performance of Jeremy Sams' The Enchanted Island. A pastiche of Baroque opera with story and characters drawn from Shakespeare's The Tempest and A Midsummer Night's Dream, a performance of the production was telecast on PBS' Great Performances at the Met.

Жоғары деңгейдегі кездесулер

Доминго опера әлемінен тыс жерлерде халықаралық танымалдылыққа ие болды. 1990 жылы Римде өткен ФИФА әлем чемпионатының финалы қарсаңында ол Хосе Каррерас пен Лучано Павароттимен бірге "Үш тенор" концертіне қатысты. Бұл шара бастапқыда Хосе Каррерас халықаралық лейкемия қоры үшін қаражат жинау мақсатымен ұйымдастырылған, кейін бірнеше рет қайталанды, соның ішінде келесі үш әлем чемпионатының финалында (1994 жылы Лос-Анджелесте, 1998 жылы Парижде және 2002 жылы Йокогамада). Олардың алғашқы бірлескен "Carreras Domingo Pavarotti in Concert" альбомы АҚШ-та үш миллионнан астам дана сатылып, мультиплатиналық мәртебеге ие болды және әлемдік классикалық музыка нарығындағы барлық бұрынғы альбомдарды озып кетті. Бұл оқиғаның жазбасы, "The Three Tenors in Concert 1994", көптеген елдерде платиналық және мультиплатиналық мәртебеге ие болды, тіпті Ұлыбританияның альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты. Паваротти мен Каррерассыз Доминго 2006 жылы Берлинде өткен ФИФА әлем чемпионатының финалында өнер көрсетті, ол кезде Анна Нетребко мен Роландо Вильязон да қатысты. 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалы алдында ол Рио-де-Жанейрода пианист Ланг Ланг пен сопрано Ана Мария Мартинеспен бірге өнер көрсетті. Мартинес – Домингоның "Operalia" конкурсының жеңімпазы және оның жиі серігі. Бұл ірі концерттерден басқа, Доминго 1982 жылы Испанияда өткен ФИФА әлем чемпионатының ресми әнін – "El Mundial" әнін жазды. Өмір бойы футболға құмар Доминго өзінің туған қаласының – "Реал Мадрид" клубының жанкүйері болды. 2002 жылы ол клубтың жаңа мерейтойлық әнұранын – "Реал Мадридтің жүз жылдық әнұраны" орындады. Әнның авторы – Жозе Мария Кано, ол бұрын Домингомен "Luna" операсы бойынша жұмыс істеген. Доминго футбол клубының 100 жылдығына арналған салтанатты шарада әнді тікелей эфирде "Бернабеу" стадионында орындады. 2012 жылдың 13 мамырында Доминго "Реал Мадридтің" маусымды аяқтаған салтанатында өнер көрсетті, команда 32-ші испан лигасының титулын жеңіп алды. 2016 жылы ол "Hala Madrid y nada más" әнінің жаңа нұсқасын "Y Nada Mas" қосымшасымен орындады. 2008 жылдың 24 тамызында Доминго Пекинде өткен 2008 жылғы жазғы Олимпиаданың жабылу салтанатында Сонг Цюйингпен дуэт орындап, "Ài de Huǒyàn" (Сүйіспеншіліктің жалыны) әнін шырқады. Пекин Олимпиадасы – оның қатысқан екінші Олимпиадасы, себебі ол 1992 жылы Барселона Олимпиадасының жабылу салтанатында Олимпиадалық әнұранды орындаған. 2002 жылы ол Сантананың "Shaman" альбомының соңғы трегі "Novus" әніне қонақ ретінде қатысты. Доминго 2008 жылдың 16 және 17 сәуірінде Вашингтон қаласындағы Италия елшілігі мен Ұлттық саябаққа келген кезде Бенедикт XVI алдында ән орындады. 2009 жылдың 15 наурызында Метрополитен операсы Домингоның 40 жылдық және компанияның 125 жылдық мерейтойларын гала-концерт және сахнадағы кешкі аспен атап өтті. 2009 жылдың 29 тамызында ол Массачусетс штатының Бостон қаласындағы Мәңгілік көмекші әйел бауырласымыздың базиликасында сенатор Тед Кеннедидің жерлеу рәсімінде "Panis angelicus" әнін орындады. 2011 жылдың наурыз айында Доминго Буэнос-Айрестегі Театро Колон театрындағы өнер көрсетуін театрдың ереуілдегі музыканттарын қолдау мақсатымен тоқтатты.

Giving him greater international recognition outside of the world of opera, Domingo participated in The Three Tenors concert on the eve of the 1990 FIFA World Cup final in Rome with José Carreras and Luciano Pavarotti. The event was originally conceived to raise money for the José Carreras International Leukemia Foundation and was later repeated a number of times, including at the three subsequent World Cup finals (1994 in Los Angeles, 1998 in Paris, and 2002 in Yokohama). The recording of their first appearance together, Carreras Domingo Pavarotti in Concert, went multi platinum with sales in excess of three million in the United States alone, eventually outselling every previous classical album worldwide. The recording of that event, The Three Tenors in Concert 1994, went platinum and multi platinum in many countries, even reaching the number one spot on the UK Albums Chart. Without Pavarotti and Carreras, Domingo made an appearance at the 2006 FIFA World Cup Final in Berlin, along with rising stars Anna Netrebko and Rolando Villazón. Before the 2014 FIFA World Cup final, he performed in Rio de Janeiro with pianist Lang Lang and soprano Ana María Martínez, a winner of his Operalia competition and a frequent singing partner of his. In addition to these large scale concerts, Domingo recorded the official song for the 1982 FIFA World Cup in Spain, "El Mundial". A lifelong football fan, Domingo has been a vocal supporter of Real Madrid C. F., his home town team. In 2002, he performed the club's new commemorative anthem, "Himno del Centenario del Real Madrid". It was written by José María Cano, with whom he had previously collaborated on the opera, Luna. Domingo presented the song live at the Bernabeu Stadium during celebrations of the football club's 100 year anniversary. On 13 May 2012, Domingo performed during Real Madrid's season ending celebrations, when the team won their 32nd Spanish league title. In 2016 he sang the new version of Real Madrid's "Hala Madrid y nada más" with " Y Nada Mas." On 24 August 2008, Domingo performed a duet with Song Zuying, singing Ài de Huǒyàn (The Flame of Love) at the 2008 Summer Olympics closing ceremony in Beijing. The Beijing Olympics was the second Olympics at which he performed; he also sang the Olympic Hymn at the closing ceremonies of the Barcelona Olympics in 1992. In 2002, he made a guest appearance on the song "Novus", the closing track on Santana's album Shaman. Domingo sang before Benedict XVI, during the pope's visit to Nationals Park and the Italian embassy in Washington, D. C., on 16 and 17 April 2008. On 15 March 2009, the Metropolitan Opera paid tribute to Domingo's 40th and the company's 125th anniversaries with a gala performance and onstage dinner. On 29 August 2009, he sang "Panis angelicus" at the funeral mass of Senator Ted Kennedy in the Basilica of Our Lady of Perpetual Help in Boston, Massachusetts. In March 2011, Domingo cancelled an engagement in Buenos Aires at the Teatro Colón in support of the theatre's musicians, who were on strike.

Опералық топтың директоры ретінде

Доминго 1986 жылы Вашингтон ұлттық операсымен байланыс орнатты, ол Меноттидің «Гойя» операсының әлемдік премьерасында өнер көрсетті. Одан кейін 1988/89 маусымында «Тоска» қойылымында өнер танытты. 1996/97 маусымынан бастап ол көркемдік директор лауазымын қабылдады, әлемдегі әншілермен байланыстарының арқасында және әр маусымдағы бір рөлде өзінің қатысуымен компанияның қойылымдарына жаңа леп әкелді. Оның жаңа әншілерді сахнаға шығару қабілетінің бір мысалы – 1999/2000 маусымында Риголеттодағы Гилда рөлінде сол кездегі жас келе жатқан Анна Нетребконың өнері болды. 2003 жылы Доминго бас директор болды және оның келісімшарты 2010–2011 жылдарға дейін ұзартылды. Доминго Вашингтон компаниясын басқарғанмен қатар, 2000 жылдан бері Лос-Анджелес операсының көркемдік директоры болып жұмыс істеді. 2003 жылы компанияның бас директоры лауазымына ие болды. 2010 жылдың 20 қыркүйегінде ол 2013 жылға дейін бас директор ретінде келісімшартын ұзартатынын мәлімдеді. Бір аптадан кейін ол Вашингтон ұлттық операсының бас директоры лауазымындағы келісімшартын 2011 жылдың маусымында аяқтайтынын хабарлады. Бұл жайтқа қатысты The Washington Post газеті мына пікірді білдірді: Домингоның мақсаты WNO-ны халықаралық деңгейде танымал компанияға айналдыру еді. Ол қызмет еткен кезеңде операны жаңа биікке көтеріп, халықаралық жұлдыздар мен атақты қойылымдарды ұсынды, соның ішінде Хосе Каррерас Вольф Ферраридің «Слай» операсында, Мирелла Френи Домингомен бірге «Федорада» және Рене Флеминг «Лукреция Борджияда» өнер көрсетті. Оның американдық операға деген құлшынысы WNO компаниясының бірқатар маңызды туындыларды екінші немесе үшінші рет сахнаға қоюына мүмкіндік берді: Маудың «Софидің таңдауы», Болкомның «Көпірден көрініс», Превиннің «Қалау есімді трамвай». Доминго Шығыс жағалауындағы газеттердегі сын-ескертпелерге жауап ретінде, Лос-Анджелес Таймс газетіне берген сұхбатында өзінің ұзақ жылдар бойы ұстанатын қағидасын қайталады: «Мен демалсам, тот басады». 2019 жылдың қазан айында жыныстық қысым көрсету айыптарына байланысты Доминго Лос-Анджелес операсының бас директоры лауазымынан кетті. «Бокканегра» операсының сәтті өтуінен кейін Доминго басқа да баритон рөлдерін орындады, соның ішінде 2010 жылдың тамызында Пекиндегі Рейнгвуд театрында Вердидің «Риголетто» операсындағы Риголетто рөлін сомдады. 2012 жылдың наурыз айында ол алғаш рет Массене операсының «Тайс» операсындағы Атанаэль рөлін ойнады, бұл оның 139-шы рөлі болды. Тағы да 2011 жылы ол Еуропадағы тікелей эфирде «Риголетто» рөлін орындады, ол Мантуядағы нақты орындарда түсірілді. Ол 2012 жылдың қыркүйегінде Лос-Анджелес операсы үшін Таддеус Страсбергердің қоюымен Вердидің «I due Foscari» операсында Дож Франческо Фоскари рөлінде, 2013 жылдың басында Валенсияда және 2014 жылдың соңында Ковент-Гарденде өнер көрсетті. 2013 жылдың наурыз айында Метрополитен операсында ол алғаш рет Вердидің «Травиата» операсында Джорджио Гермонт рөлінде өнер танытты. Келесі жылы ол Зальцбургте Вердидің «Джованна д'Арко» операсында Джакомо рөлін орындады. Кейін 2014 жылы ол Берлиндегі «Il trovatore» операсында Конте ди Луна рөлінде дебют жасады. Келесі маусымда ол Салцбург фестивалінде Анна Нетребко Леонора, Мари Николь Лемио Азусена және Франческо Мели Манрико рөлінде ән шырқады. Ол алғаш рет 2013 жылдың наурыз-сәуір айларында Ковент-Гарденде Вердидің «Набукко» операсының басты рөлін орындады және содан бері оны Санкт-Петербургте, Пекинде, Веронада және Венада қайталады. 2015 жылы ол Берлинде Вердидің «Макбет» операсының басты рөлінде дебют жасады, сондай-ақ Нью-Йорктегі «Эрнани» операсындағы Дон Карло және Лос-Анджелестегі Джанни Шиччи рөлінде де өнер көрсетті. 2018 жылдың 13 маусымында Пласидо Доминго 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының ашылу салтанатты концертінде Мәскеудегі Қызыл алаңда Анна Нетребко, Хуан Диего Флорез және Аида Гарифуллинамен бірге, Валери Гергиев жетекшілік еткен Мариинский театрының оркестрімен бірге өнер көрсетті.

Domingo began an affiliation with the Washington National Opera in 1986, when he appeared in its world premiere production of Menotti's Goya. This was followed by performances in a production of Tosca in the 1988/89 season. Beginning in the 1996/97 season, he took on the role of Artistic Director, bringing new life to the company's productions through his many connections to singers throughout the world and his own annual appearances in one role each season. One example of his ability to bring new singers to the stage were those by the then up and coming Anna Netrebko as Gilda in Rigoletto during the 1999/2000 season. In 2003 Domingo became General Director and his contract was extended through the 2010–2011 season. Parallel to Domingo's management of the Washington company, he had been Artistic Director of the Los Angeles Opera since 2000. He assumed the position of General Director of the company in 2003. On 20 September 2010, he announced that he would renew his contract as General Director through 2013. A week later he announced that he would not renew his contract as General Director of the Washington National Opera beyond its June 2011 expiration date. Reaction to this included The Washington Posts comments on his accomplishments:
Domingo's goal was to make the WNO an internationally regarded company. At the beginning of his tenure, he lifted the opera to a new level, bringing in more international stars and big name productions – including José Carreras in Wolf Ferrari's Sly, Mirella Freni singing opposite Domingo in Fedora, and Renée Fleming in Lucrezia Borgia. And his commitment to American opera meant that the WNO presented the second or third productions of a number of important works: Maw's Sophie's Choice, Bolcom's A View From the Bridge, Previn's A Streetcar Named Desire. Domingo attempted to quash criticism in East Coast newspapers that he was taking on too much when the singer gave an interview in the Los Angeles Times in which he restated his long time motto, "When I rest, I rust". In October 2019, Domingo resigned as general director of the Los Angeles Opera amid accusations of sexual harassment. After the success of Boccanegra, Domingo has performed other baritone roles including the character of Rigoletto in Verdi's Rigoletto in August 2010 at Reignwood Theatre in Beijing. In March 2012, for the first time he sang the baritone role of the Cenobite monk Athanaël in Massenet's Thaïs, his 139th role. Again, in 2011 he undertook the role of Rigoletto in a live television broadcast in Europe which was shot in real locations in Mantua. He appeared as Doge Francesco Foscari in Verdi's I due Foscari in a production directed by Thaddeus Strassberger for the Los Angeles Opera in September 2012, in Valencia in early 2013, and at Covent Garden in late 2014. In March 2013, at the Metropolitan Opera, he appeared for the first time as Giorgio Germont in Verdi's La Traviata. The following year, he sang Giacomo in Verdi's Giovanna d'Arco in Salzburg. Later in 2014, he debuted as the Conte di Luna in Il trovatore in Berlin. The following season, he sang di Luna again at the Salzburg Festival with Anna Netrebko as Leonora, Marie Nicole Lemieux as Azucena and Francesco Meli as Manrico. He first sang the title role of Verdi's Nabucco at Covent Garden in March–April 2013 and has since reprised it in Saint Petersburg, Beijing, Verona, and Vienna. In 2015, he made his debut in the title role of Verdi's Macbeth in Berlin, as well as Don Carlo in Ernani in New York and the title role of Gianni Schicchi in Los Angeles. On 13 June 2018, Plácido Domingo performed at the 2018 FIFA World Cup opening gala concert in Moscow held at the Red Square in Moscow, with Anna Netrebko, Juan Diego Florez and Aida Garifullina and the Mariinsky Theatre Orchestra conducted by Valery Gergiev.

Отбасылық және жеке өмірі

Доминго Пласидо Франсиско Доминго Феррердің (8 наурыз 1907 – 22 қараша 1987) және Жозефа "Пепита" Эмбил Эханиздің (28 ақпан 1918 – 28 тамыз 1994) отбасында дүниеге келді. Домингоның әкесі жартылай арагондық, жартылай каталондық, ал анасы Гипускоядан шыққан баск. Әкесі опера және сарсуэла оркестрлерінде скрипкашы болған, кейіннен сарсуэлаларда баритон рөлдерін де орындады. Бірақ суық тигенде ән айту арқылы даусы зардап шеккенімен, ол 1970 жылдарға дейін ән айтуын жалғастырды. Домингоның анасы – Барселонадағы Гран-Театр-дель-Лисеу сахнасында дебют жасаған белгілі сопрано. Ол күйеуімен 21 жасында Федерико Морено Торробаның "Сор Наварра" операсында өнер көрсеткен кезде танысқан. Кейін Доминго сарапшылардың әкесіне Вагнерлік гелдентенор рөлдерін орындауға кеңес бергенін, ал Лицеу анасына опера әншісі болуға шарт ұсынғанын еске алды. 1946 жылы Морено Торроба мен Домингоның ата-анасы сарсуэла труппасын құрып, Латын Америкасы бойынша гастрольдік сапарға шықты. Кейіннен олар Мексикада тұрақты қоныс тепті және өздерінің "Доминго Эмбил" сарсуэла труппасын құрды. Ұлдарынан басқа, олардың Мария Хосе "Мари Пепа" Доминго де Фернандес (1942–2015) атты қызы да болды. 29 тамыз 1957 жылы, 16 жасында Доминго пианиномен бірге оқыған Ана Мария Гера Куэге (1938–2006) үйленді. Олардың ұлы Хосе Пласидо Доминго Гера ("Пепе" деп лақапталған, кейін "Джо" аталған) 16 маусым 1958 жылы дүниеге келді. Алайда, бұл неке ұзаққа созылмады, жақын арада олар ажырасып кетті. 1 тамыз 1962 жылы Доминго Веракрус, Мексикадан шыққан лирикалық сопрано Марта Орнеласқа (1935 жылы туған) үйленді. Сол жылы Марта "Мексиканың жыл әншісі" атағын алды. Олар үйленгеннен кейін Израиль Ұлттық операсында жиі бірге өнер көрсетті. Бірақ Марта алғашқы баласынан жүкті болғаннан кейін, отбасына көбірек уақыт арнау үшін өзінің жарқын мансабынан бас тартты. Олардың екі ұлы бар: Пласидо Франсиско (Пласидо Доминго кішісі деп танылады), 21 қазан 1965 жылы туған, және Альваро Маурицио, 11 қазан 1968 жылы туған. Израильде тұрғаннан кейін Доминго мен оның отбасы 1960 жылдары Нью-Джерси штатының Тинек қаласына көшіп барды. Кейіннен Манхэттен мен Барселонада да үйлер сатып алды. Нью-Йорктегі пәтерін сақтап, қазіргі уақытта туған Мадридте де үйі бар. Жұмыстан демалыс алғанда ол көбінесе Мексикадағы Акапулькодағы демалыс үйінде отбасымен уақыт өткізеді. 2010 жылдың наурыз айында оған ішек қатерлі ісігіне байланысты операция жасалды. 2013 жылдың шілдесінде өкпе эмболиясынан кейін Мадридтегі ауруханаға жатқызылды. 14 шілдеде жазылып шықты және "толыққандай жазылуы күтілуде". 2015 жылдың қазан айында өткір холециститтен ауырғандықтан ауруханаға түсіп, Метрополитен опера театрында қойылатын "Тоска" операсының алғашқы бес қойылымын өткізіп қалды. 2020 жылдың 22 наурызында Доминго Мексикадағы COVID-19 пандемиясы кезінде COVID-19 тестісінің нәтижесі оң болғанын хабарлады. Ол Хуан Доминго Бекманның құрметіне Жалиско штатының Текила қаласында өткен кеште жұқтырған деген хабар бар. Ол аурудың асқынуларын емдеу үшін Акапулькодағы ауруханаға жатқызылды, бірақ оның жағдайы тұрақты болды.

Domingo was born to Plácido Francisco Domingo Ferrer (8 March 1907 – 22 November 1987) and Josefa "Pepita" Embil Echániz (28 February 1918 – 28 August 1994), two Spanish zarzuela stars who nurtured his early musical abilities. Domingo's father was half Aragonese and half Catalan, while his mother was a Basque from Gipuzkoa. His father began as a violinist performing for opera and zarzuela orchestras. He soon also took on baritone roles in zarzuelas. Even though he damaged his voice by performing while suffering from a cold, he continued singing into the 1970s. Domingo's mother was an established soprano who made her stage debut at the Gran Teatre del Liceu in Barcelona. She met her husband at age 21 while performing in Federico Moreno Torroba's Sor Navarra. Domingo later recalled that experts encouraged his father to sing Wagnerian heldentenor roles, while the Liceu offered his mother a contract to sing opera. In 1946 Moreno Torroba and Domingo's parents formed a zarzuela company and toured in Latin America. His parents later stayed permanently in Mexico and established their own zarzuela troupe, the Domingo Embil Company. In addition to their son, they also had a daughter, Maria José "Mari Pepa" Domingo de Fernandez (1942–2015). On 29 August 1957 at age 16, Domingo married a fellow piano student, Ana María Guerra Cué (1938–2006). Their son, José Plácido Domingo Guerra (called "Pepe" as a boy and later "Joe"), now a photographer, was born on 16 June 1958. However, the marriage did not last long, with the couple separating shortly thereafter. On 1 August 1962, Domingo married Marta Ornelas (born 1935), a lyric soprano from Veracruz, Mexico, whom he met during his conservatory days. In the same year, Marta had been voted "Mexican Singer of the Year". After their marriage, the couple performed together frequently at the Israel National Opera. However, after she became pregnant with her first child, she gave up her promising career to devote time to her family. They have two sons, Plácido Francisco (known as Plácido Domingo Jr.), born 21 October 1965, and Alvaro Maurizio, born 11 October 1968. After a period of time living in Israel, Domingo and his growing family moved to Teaneck, New Jersey in the 1960s. He later acquired residences in Manhattan and Barcelona. Keeping his apartment in New York, he currently also has a house in his native Madrid. During breaks in his work schedule, he usually spends time with family at his vacation home in Acapulco, Mexico. In March 2010 he underwent surgery for colon cancer. In July 2013, he was admitted to a hospital in Madrid after suffering a pulmonary embolism. He was released on 14 July, and was "expected to make a full recovery". In October 2015, he was admitted to a hospital for a cholecystectomy and missed the first five performances of Tosca he was supposed to conduct at the Metropolitan Opera. On 22 March 2020, Domingo announced during the COVID 19 pandemic in Mexico that he had tested positive for COVID 19, which he reportedly contracted at a party in Tequila, Jalisco in honor of Juan Domingo Beckmann, who also tested positive. He was admitted to a hospital in Acapulco to treat complications of the disease but his condition was stable.

Жыныстық қатынасқа қатысты шағымдар

2019 жылдың тамызында Домингоға бірнеше әйел әріптестері сексуалдық қанаушылық жасады деген айып тағылды, олардың кейбіреуі 30 жылға дейін сонау уақытқа дейінгі оқиғалар туралы айтты. Алайда, ешқандай ресми айыптама қойылған жоқ, сот отырысы немесе сот үкімі болған да жоқ. Дегенмен, Доминго кейін Лос-Анджелес операсының бас менеджері лауазымынан "көңілі ауыр болғандықтан" кетіп, бірақ оған тағылған соңғы айыптамаларды ескере отырып, бұл қадам опера компаниясының ең жақсы мүддесіне орай жасалғанын айтты. 2020 жылдың ақпан айының соңында Доминго өзінің сөздері немесе әрекеттерінен дискомфорт сезінген немесе қандай да бір жолмен ренжіген әріптестерінен кешірім сұрады. Ол ешкімді ренжіту немесе қорлау ниеті болмағанын қайталады: "Мен ешқашан ешкімге агрессиялық қарым-қатынас жасаған емеспін және ешкімнің мансабына кедергі келтірген немесе зиян келтірген ештеңе істеген емеспін. Керісінше, мен опера әлемінде өткен жарты ғасырымның көп бөлігін индустрияны қолдауға және көптеген әншілердің мансабын дамытуға жұмсадым". Лос-Анджелес операсы жүргізген тергеу, оқиғаларға қатысты айыптамаларды "эсептерін салыстыру арқасында сенімді деп таныды". Тергеу барысында "ол өзінің жоқ деулерінде шынайы болғаны байқалды, бірақ олардың кейбіреулері сенімсіз немесе хабардар емес деп танылды". Тергеу операдағы сексуалдық қанаушылық туралы жеткіліксіз коммуникация мен хабардарлықты сынға алды. COVID-19-дан емделгеннен кейін алғашқы сұхбатында Доминго итальяндық La Repubblica газетіне айыптамалардың жалған екенін айтты. "Мен COVID-қа шалдыққанда, егер аман қалсам, атымды ақтау үшін күресемін деп өзіме уәде бердім", - деді Доминго. "Мен ешқашан ешкімді зорлаған емеспін. Мен өмір бойы осыны қайталап айтамын".

Толық опералар мен концерттік дискілер

Доминго 200-ден астам жазба жасады, олардың көпшілігі толық метражды опералар; ол операның негізгі тенорлық партияларының барлығын жазды, олардың кейбіреулерін бірнеше рет қайта жазды. Жасөспірім шағында ол 1959 жылғы «My Fair Lady» және 1960 жылғы «Redhead» мюзиклдерінің испан тіліндегі түпнұсқалық актерлік құрамында ұсақ рөлдерде алғаш рет пайда болды. 1968 жылы ол өзінің тұңғыш жеке альбомын – «Италия опералық арияларының рециталы» (сонымен қатар «Bel Canto Domingo» деп те белгілі) шығарды. Нелло Санти дирижерлік еткен бұл альбом «Grand Prix du Disque» сыйлығына ие болды. 1969 жылы Домингоның «RCA Red Seal» үшін алғашқы концерттік альбомы жарық көрді, сондай-ақ ол Леонтин Прайс және Шеррилл Милнеспен бірге «RCA» үшін «Il trovatore» операсын студияда жазды, бұл лейбл оның 1970-ші жылдар бойындағы негізгі жазбалар компаниясы болды; «RCA» Доминго, Милнес және Прайсті толық операларда және концерттік дискілерде бірнеше рет бірге жазды. Доминго «Il trovatore» операсын 1970 жылдан бастап келесі ғасырдың басына дейін толық жазылған опералардың үздіксіз ағынымен жалғастырды. 1970 жылы «Il tabarro», 1983 жылы «Les Troyens» және 2006 жылы «Edgar» операларын жазып аяқтаған Доминго Пуччинидің тенорге арналған барлық опералық партияларын жазды. Оның альбомдарының ішінде Вердидің жазған барлық маңызды тенорлық арияларының жинағы бар, соның ішінде түпнұсқа опералардан өзгеше тілдерде жазылған және тек нақты қойылымдар үшін жазылған сирек кездесетін және жақсы танылмаған нұсқалары да бар. Ол сонымен қатар көптеген симфониялық шығармаларда вокалдық партияларды жазды және кейбір альбомдарында дирижерлік етті. 2005 жылдың тамызында «EMI Classics» Рихард Вагнердің «Тристан мен Изольда» операсының студиялық жазбасын шығарды, онда Доминго мен «Operalia» жеңімпазы Нина Стемме басты рөлдерді орындады. «Экономист» журналының 2005 жылғы 8 тамыздағы «Вокалдық кемелдік» деген тақырыптағы мақаласында бұл жазбаны «монументалды» деп атап, «оны жасауға кеткен еңбектің құны ақталған музыкалық лирика мен құштарлық» деп мақтады. Сондай-ақ, Домингоның 2005 жылғы шілдедегі «Ковент-Гарденде» Вагнердің «Die Walküre» операсындағы Зигмунд рөлі «ұмытылмас» және «жарық» деп сипатталды. Соңғы кезде Доминго Анджела Георгиумен бірге «Федора» операсының жазбасында, сондай-ақ Анна Нетребкомен бірге «Джованна д’Арко» операсының тікелей эфирдегі нұсқасында баритон рөлінде көрінді. 2011 жылдың қыркүйегінде 70 жасқа толған Доминго «Sony Classics» компаниясымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды.

Domingo has made over 200 recordings, most of which are full length operas; he has recorded nearly all of opera's leading tenor roles, several of them more than once. As a teenager, he first appeared in very small parts on the Spanish language original cast versions of the musicals My Fair Lady (1959) and Redhead (1960). In 1968, he released his first solo album, Recital of Italian Operatic Arias (also known as Bel Canto Domingo). The album, conducted by Nello Santi, received the Grand Prix du Disque. In 1969, Domingo's first recital album for RCA Red Seal was issued, and he recorded his first complete opera in the studio, Il trovatore, with Leontyne Price and Sherrill Milnes also for RCA, which would be his primary record label throughout the entire 1970s; RCA recorded Domingo, Milnes and Price together several more times, both in complete operas and recital discs. Domingo followed Il trovatore with a steady stream of complete recorded operas from the 1970s through the early years of the next century. Starting with Il tabarro in 1970, Les Troyens 1983 and ending with Edgar in 2006, Domingo has recorded all of Puccini's operatic roles for tenor. Among his albums is a box set of every major tenor aria Verdi composed, including several obscure and rarely performed versions in languages different from the original operas, and written only for specific performances. He has also recorded the vocal parts in many symphonic works and has conducted on some of his albums. In August 2005, EMI Classics released a highly anticipated and publicized studio recording of Richard Wagner's Tristan und Isolde, in which Domingo and Operalia winner Nina Stemme sang the title roles. A review, headlined "Vocal perfections", in the 8 August 2005 issue of The Economist called the recording "monumental" and praised it for having "a musical lyricism and a sexual passion that make the cost and the effort entirely worthwhile". The review also characterized Domingo's July 2005 performance of Siegmund in Wagner's Die Walküre at Covent Garden as "unforgettable" and "luminous". More recently Domingo has appeared with Angela Gheorghiu on a recording of Fedora, an opera in which he often appeared onstage, and as the baritone in a live version of Giovanna d'Arco with Anna Netrebko. In September 2011, aged 70, he signed an exclusive record contract with Sony Classics.

Кроссовер альбомдары

Классикалық жазбаларынан өзге, Доминго көптеген кроссовер альбомдарын шығарды. Оның опера емес жазбаларының шығарылымы 1981 жылғы «Perhaps Love» поп-альбомы алтын, кейін платиналық мәртебеге ие болғаннан кейін үдеді. «My Life for a Song» альбомынан оның «Bésame Mucho» әнінің ағылшын тіліндегі нұсқасы 1984 жылы «Үздік латын поп-орындауы» номинациясында «Грэмми» сыйлығына ие болды. Келесі жылы ол Эрнесто Лекуонаның әндерінен құралған «Always in My Heart (Siempre en mi corazón)» жинағы үшін сол санатта «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. (Ол сол жылы Лорин Маазельдің жетекшілігімен «Кармен» үшін тағы бір «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды.) 2012 жылы ол Джош Гробан, Сьюзан Бойл және джаз әншісі Гарри Конник-младший сияқты әртістермен бірге «Songs» альбомын жазды. 2015 жылы ол Идина Мензел, Джеки Эванчо, Пласидо Доминго-младший, The Piano Guys және тағы басқалармен дуэттерді қамтитын «My Christmas» мерекелік альбомын шығарды. 1980-жылдардың басынан бері Доминго бірнеше латын альбомдарын шығарды, оның ішінде екеуі мексикалық әнші-композитор Агустин Лараның музыкасына арналған. Ол тағы екі альбомын – «Adoro» (1982) және «100 años de Mariachi» (1999) – толығымен мексикалық музыкасына арнады. «100 años de Mariachi» rancheras жинағы АҚШ-та платиналық, ал Мексикада алтын мәртебеге ие болды. Кейін ол бала кезінен мариачи музыкасының жанкүйері болғандықтан, «100 años de Mariachi» үшін алған «Грэмми» сыйлығы өмірінде алған барлық сыйлықтарынан ең қымбаты екенін айтты.

Кино және теледидардағы рөлдері

Доминго бірнеше опера фильмдерінде ойнаған. 1980 жылдары кинотеатрларда көрсетілген оның үш опералық фильмі маңызды наградалар мен танылуға ие болды, соның ішінде "Алтын глобус" және "БАФТА" сыйлықтарының «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациялары. Зеффиреллидің "Травиата" және "Отелло" фильмдері «Оскар» сыйлығына ұсынылды, ал "Травиата" және Розидің "Кармен" фильмдерінің саундтректері "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Доминго теледидар үшін де көптеген опера фильмдерін түсірді, олардың ішінде Жан-Пьер Поннелдің Мирелла Френимен түсірген "Мадама Баттерфляй", Джанфранко де Бозионың Райна Кабаиванскамен түсірген "Тоска", Джузеппе Патрони Гриффидің Кэтрин Малфитаномен түсірген "Тоска" (Эмми сыйлығы), Франко Зеффиреллидің "Кавальерия рустикана" және "Пальяччи", сондай-ақ жақында Марко Беллоккьоның фильмдері бар. Онжылдықтар бойы ол "Метрополитен Операсынан тікелей эфирде" және Met радио хабарларында көптеген ән шырқады. Ол басқа опера театрларының теледидардағы қойылымдарында да жиі көзге түсті. 1978 жылы ол Пуччинидің "Манон Леско" операсының Ла Скала қойылымында ойнады, бұл венгр сопраносы Сильвия Сасс үшін үйдегі дебют болды. Сонымен қатар, оның көптеген концерттері мен сарсуэла кештері теледидарда көрсетілді. Опералық және концерттік өнерлерінен бөлек, ол теледидарда жиі қонақ ретінде пайда болды. Доминго "Косби Шоудың" 5-ші маусымында доктор Клифф Хакстеблдің әріптесі Альберто Сантьяго рөлінде ойнады. 1989 жылы халықаралық телесериал "Қайта оралу сапары" Домингоның туған қаласы Мадридке оралуын және ондағы өмірі туралы ойларын көрсетеді, ол EMI үшін сарсуэла арияларынан тұратын альбомды жазады. 1993 жылы "Оскар" сыйлығының салтанатында ол "Мамбо Корольдері" фильмінен "Маған жаныма сұлу Мария" әнін орындады, ол "Ең үздік түпнұсқа ән" номинациясына ұсынылған болатын. Тенор - "Оскар" салтанатында өнер көрсеткен алғашқы испан. Ол бұрын 1985 жылы 57-ші "Оскар" салтанатында Фэй Дунавеймен бірге "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" сыйлығын табыс еткен. Доминго сыншылар тарапынан жоғары баға алған 1998 жылғы мексикалық "Басқа жаулап алу" фильмінің атқарушы продюсері болды, бұл фильмді оның ұлы Альваро түсірді, ал режиссері Сальвадор Карраско болды. Ол сондай-ақ Кеннет Брананың "Гамлет" (1996) фильмінің соңында Samuel Zyman музыкасына, Carrasco сөзіне жазылған "In Pace" әнін орындады. 2008 жылы Доминго Диснейдің "Беверли-Хиллз Чихуауасы" фильмінде Монтесума есімді ұзын шашты чихуахуаның дауысын берді. Ол сондай-ақ 2014 жылы "Өмір кітабы" анимациялық фильмінде Манолоның атасы рөлінде ойнады.

Domingo has starred in several opera films. His three theatrical released opera movies from the 1980s received significant awards and recognitions, including Golden Globe and BAFTA nominations for Best Foreign Language Film. Zeffirelli's La Traviata and Otello both received Academy Award nominations, and the soundtracks of La Traviata and Rosi's Carmen won Grammy Awards for the Best Opera Recording of the year. Domingo has also made various opera films for television, including Jean Pierre Ponnelle's Madama Butterfly with Mirella Freni, Gianfranco de Bosio's Tosca with Raina Kabaivanska, Giuseppe Patroni Griffi's Tosca with Catherine Malfitano (Emmy Award), Franco Zeffirelli's Cavalleria rusticana and Pagliacci, and more recently, Marco Bellocchio's
Over the course of decades, he has sung in numerous Live from the Metropolitan Opera telecasts and Met radio broadcasts. He has also appeared often in televised performances from other opera houses. In 1978, he starred in the La Scala production of Puccini's Manon Lescaut that marked the house debut of Hungarian soprano Sylvia Sass. In addition, many of his concerts and zarzuela evenings have been televised. Beyond his filmed opera and concert performances, he has frequently made guest appearances on television. Domingo appeared on The Cosby Show Season 5 as Alberto Santiago, a colleague of Dr. Cliff Huxtable. In 1989, the international television series Return Journey featured Domingo returning to his home city of Madrid reflecting on life there whilst recording an album of Zarzuela arias for EMI. On the 1993 Academy Awards telecast, he performed the song, "Beautiful Maria of My Soul," from the movie The Mambo Kings, which had received a nomination for Best Original Song. The tenor was the first Spaniard to perform at an Academy Awards ceremony. He had previously presented the Oscar for Best Foreign Language Film with Faye Dunaway at the 57th Academy Awards in 1985. Domingo was the executive producer of the critically acclaimed 1998 Mexican film The Other Conquest, produced by his son Alvaro and directed by Salvador Carrasco, in which Domingo also sang the original aria "Mater Aeterna", composed by Samuel Zyman with lyrics by Carrasco. He was also heard performing the song "In Pace", during the closing credits of Kenneth Branagh's Hamlet (1996). In 2008, Domingo provided the voice of the long haired Chihuahua named Montezuma in Disney's Beverly Hills Chihuahua. He also appeared as Manolo's great grandfather in the animated film The Book of Life in 2014.

Венадағы Рождество

1992 жылдың желтоқсан айында Доминго опералық тенор әрі досы Хосе Каррераспен және поп-музыканың аңызы Диана Росспен бірге телеарнада Рождество тақырыбындағы концертке қатысты. Вена музыка астанасы ретіндегі беделі мен Австрияның Рождество уақытындағы ерекше сүйкімділігіне байланысты осы шараны қабылдау үшін таңдалды. Маэстро Вьёкослав Шутей басқаратын Вена симфониялық оркестрі оркестрлік музыканы орындады, ал Гумпольдскирхен балалар хоры хорлық ән салуға жауапты болды. 1992 жылдың 23 желтоқсанында көрсетілген «Венадағы Рождество» концертінің біріншісін әлем бойынша жүз миллиондаған адам тамашалады. Пласидо Доминго көптеген «Венадағы Рождество» концерттері үшін Венаға қайта оралды, онда поп және классикалық музыканың жұлдыздарымен, сондай-ақ Дион Уорвик, Чарльз Азнавур, Сиссель Киркьебо, Майкл Болтон, Сара Брайтман, Шарлотта Черч, Натали Коул, Риккардо Кокчанте, Патрисия Каас, Лучано Паваротти, Тони Беннет және тағы басқалармен бірге өнер көрсетті.

Мәдени сілтемелер

1980 және 1990 жылдары танымал мәдени формалар, әсіресе теледидар бағдарламалары, Домингоға жиі сілтеме жасады – көбінесе оны үлгілі опера әншісі ретінде немесе ықпалды Үш тенордың құрамында еске алатын. 1987 жылы АҚШ-тың балалар телешоуы «Сезам көшесі», 1969 жылдан бері эфирде, Доминго есімді қуыршақ кейіпкерін ұсынды. Сериалда Пласидо Фламинго – «Тірі ұядан» (Nestropolitan Opera) телехабарында тұрақты түрде пайда болатын қызғылт түсті әнші құс. 1989 жылғы «Сезам көшесі: 20 жыл және санау жалғасуда» атты арнайы бағдарламасында Доминго өзінің есімдік қуыршағымен бірге «Терезеден қара» әнін орындады. Шоу 1992 жылдың басында Пласидо Фламингоға дауыс берген қуыршақ шебері Ричард Хант қайтыс болғаннан кейін бұл кейіпкерді қайта жандандырмады. Сол сияқты, 2009 жылғы австралиялық-канадтық мультсериал «Pearlie» комедиясында опера әншілігімен айналысатын блохалар отбасының әкесі Пласидо деп аталды. Операмен тікелей байланысы болмаса да, аниме сериясы «Yu Gi Oh! 5D's» (2008–2011) жапондық түпнұсқа нұсқасындағы Үш императордың (Үш тенордың пародиі) бірі де әншінің атымен аталады. 2007 жылы Доминго «Симпсондарда» эпизодтық рөлде ойнады – бұл американдық сценарийлі телесериалдардың арасында ең ұзақ тарихы бар және 30-дан астам «Эмми» сыйлығының иегері. Ол «Севильяның Гомері» атты эпизодта Гомер Симпсон опера әншісіне айналу оқиғасында өзінің анимациялық бейнесіне дауыс берді. Опералық қойылымнан кейін Гомер Домингомен әңгімелеседі, ол оған «П. Динго» деп атауды (P. Diddy-ге ойын) және ән айту бойынша кеңес сұрайды. Ол үнсіз болғанымен, 1995 жылғы «Animaniacs» («Үш тенор және сіз шығып кеттіңіз») атты «Warner Brothers» балалар мультфильмінде және 1999 жылғы «MTV»-ның «Celebrity Deathmatch» комедиясындағы («Цензуралық мәселелер: Үш марионетка Үш тенорға қарсы») кейіпкер болды. Доминго, Лучано Паваротти және Хосе Каррерас 2001 жылы испан режиссері Мануэль Гомес Перейраның «Off Key» атты ағылшын тіліндегі өткір фильміне шабыттандырды. Бұл фильм Испания кино тарихындағы ең қымбат жоба болды. Америкалық жазушы Элизабет Джордж өзінің «This Body of Death» (2010) атты инспектор Линли туралы детективтік романында Домингоға сілтеме жасайды. Кітапта Мередиттің кішкентай қызы Пласидо Домингоның жанкүйері және детективтен әншінің рұқсатсыз өмірбаянын оқып беруін сұрайды. Шын Доминго 1996 жылғы «Seinfeld» эпизодындағы «Құбыжық» атты оқиғаның бір бөлігі ретінде еске алынды. Ол кезде «Seinfeld» АҚШ теледидарындағы екінші ең жоғары рейтингті сериал болды. Ол сондай-ақ «Everybody Loves Raymond» ситкомында Реймондтың анасы Маридің сүйікті опера әншісі ретінде бірнеше рет еске алынды. Сонымен қатар, тенор операға қатысты бірнеше кітаптың мұқабасында музыкалық жанрдың көрнекті өкілі ретінде бейнеленді. Домингоға жасалған мұндай кең сілтемелер опера әншісі ретінде оның ерекше танымалдығы мен мәдени ықпалын көрсетеді. 2011 жылға қарай оның нақты орындаушы ретінде де, «бейне» ретінде де танымал және жоғары мәдениетке енуі соншалықты маңызды болды, испан жазушысы Рубен Амон «Plácido Domingo: Un coloso en el teatro del mundo» атты кітап жазды, онда әншіні мәдени және әлеуметтану құбылысы ретінде талдады.

By the 1980s and 1990s, popular cultural forms, especially television programs, began to reference Domingo, often as a prototypical opera singer or as part of the influential Three Tenors. In 1987 Sesame Street, a U. S. children's television show that has been on the air since 1969, introduced a puppet character named after Domingo. In the series, Placido Flamingo was a pink singing bird who appeared regularly on "Live from the Nest" (a play on "Live from the Met") telecasts from the Nestropolitan Opera. In the 1989 special "Sesame Street 20 Years & Still Counting", Domingo appeared with his namesake puppet, singing "Look through the Window" together. The show never revived the character after the puppeteer, Richard Hunt, who provided the voice for Placido Flamingo, died in early 1992. Similarly, in the 2009 Australian Canadian cartoon comedy Pearlie, the father of a family of opera singing fleas is named Placido. Although not opera related, one of the Three Emperors (a take off on the Three Tenors) in the original Japanese version of the anime series, Yu Gi Oh! 5D's (2008 2011), is also named after the singer. In 2007, Domingo had a cameo role on The Simpsons, the longest running American scripted prime time television series and winner of over thirty Emmy Awards. He provided the voice for an animated version of himself in the episode "The Homer of Seville", which revolves around Homer Simpson becoming an opera singer. After an opera performance, Homer chats with Domingo, who tells him to call him "P. Dingo" (a play on "P. Diddy") and asks him for singing advice. Although not providing voice overs, he was also an animated character in a 1995 episode ("Three Tenors and You're Out") of the Warner Brothers children's cartoon, Animaniacs, and a 1999 episode ("Censoring Problems: The Three Stooges vs. The Three Tenors") of MTV's violent comedy, Celebrity Deathmatch. Domingo, along with Luciano Pavarotti and José Carreras, loosely inspired the 2001 biting English language film, Off Key, by Spanish director Manuel Gómez Pereira. The movie was the most expensive production in Spain's cinematic history to that point. American author Elizabeth George references Domingo in one of her series of mystery novels about the fictional Inspector Lynley, This Body of Death (2010). In the book, Meredith's young daughter is an enthusiastic fan of Plácido Domingo and has the detective read to her from an unauthorized biography of the singer. The real life Domingo was also mentioned as part of a running gag on the 1996 Seinfeld episode, "The Doll". Seinfeld was the second highest rated series on U. S. television at the time. He was also referenced several times throughout the sitcom series Everybody Loves Raymond as Raymond's mother, Marie's, favorite opera singer. In addition, the tenor has appeared on the cover of several opera related books, as a key representative of the musical genre. Such mainstream allusions to Domingo illustrate his atypically widespread fame and cultural influence as an opera singer. His integration both as an actual performer and as an "image" into popular as well as high culture was so significant by 2011, Spanish author Rubén Amón wrote a book, Plácido Domingo: Un coloso en el teatro del mundo, specifically analyzing the singer as a cultural and sociological phenomenon.

Репертуар

Доминго итальян, француз, неміс, ағылшын, испан және орыс тілдерінде 151 түрлі рөлді орындаған.

Марапаттар мен құрметтер

Пласидо Доминго музыка саласындағы жетістіктері үшін және көптеген қайырымдылық концерттері мен түрлі қайырымдылық ұйымдарына қосқан үлесі үшін көптеген сыйлықтар мен құрметтерге ие болды. 1978 жылы, Доминго 37 жасқа толғанда, Мадрид қаласы оның туған жеріне – Буэн-Ретиро саябағының жанындағы 34 Calle Ibiza мекенжайында ескерткіш тақта орнатты. Вена мемлекеттік операсының камералық әншісі және көптеген құрметті докторлық дәрежелерді алған ол, 2002 жылы Ұлыбритания империясының құрметті кавалер-командоры атанды, сондай-ақ тағы да бірнеше маңызды сыйлықтарға ие болды. 2006 жылы ол музыкаға ерекше үлес қосқаны үшін Brit Award сыйлығын алды. Ол сонымен қатар Австрияның ғылым және өнер саласындағы 1-дәрежелі Құрмет крестімен (1992); Австрия Республикасына көрсеткен қызметтері үшін күміс Құрмет орденімен (2007); Францияның Легион құрметінің қолбасшысымен; Мексиканың Ацтек қыраны орденімен; Испанияның Астурия принцінің өнер сыйлығымен (1991); АҚШ Президентінің бостандық медалімен және 2011 жылы Оман сұлтаны Қабус бин Саидтан Құрмет медалімен марапатталды. Бірінші Біргит Нильсон сыйлығы оған 2009 жылы табысталды. 2012 жылы Доминго Gramophone журналының Атақ залына енгізілді. 2014 жылдың сәуір айында Доминго Испанияның Валенсия қаласындағы Беркли музыка колледжінен музыка бойынша құрметті докторлық дәреже алды. Марапатты қабылдаған сөзінде Доминго: «Бостон мен Валенсияның арасында байланыс орнатуына қуаныштымын, себебі екеуі де менің мансабымда маңызды рөл атқарды» деді. Доминго мансабының басында Бостон симфониялық оркестрімен Гендельдің «Мессиясын» орындады және Палау де лес Артста өзінің алғашқы «Богемасын» сахналады. 2018 жылдың маусым айында Iberia Airlines әуекомпаниясы Домингоның есімін алғашқы Airbus A350 ұшағына беріп, оған құрмет көрсетті.

Гуманитарлық жұмыстар мен бастамалар

Доминго гуманитарлық көмек пен еріктік қызметпен тығыз айналысады. Ол апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету, қайырымдылық және музыкалық ұйымдар үшін көптеген қайырымдылық концерттерін өткізді, сондай-ақ өнер және спорт әлемінде түрлі ерікті қызметтер атқарды. 1986 жылы Доминго 1985 жылы Мексика қаласында болған жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету үшін бірнеше қайырымдылық концерттерінде өнер көрсетті. Сонымен қатар, ол қайырымдылық шараларының бірінің альбомын шығарды. 2007 жылы 21 тамызда оның жер сілкінісі құрбандарына көрсеткен қолдауы мен көркем шығармашылығы үшін құрметіне мүсін ашылды. Ол Мексика қаласында, адамдар берген кілттерден жасалған. Алехандра Зуниганың қолынан шыққан мүсіннің биіктігі екі метр, салмағы 300 кг шамасында және ол "Grandes valores" (Ұлы құндылықтар) бағдарламасының бөлігі болып табылады. Жер сілкінісінен кейін Доминго Мексика мен басқа да елдерде қайырымдылық жұмыстарын жалғастырды. 1997 жылы Паулин дауыл Мексиканың оңтүстігіндегі Тынық мұхит жағалауын қиратып кеткеннен кейін, ол Акапулькода дауылдан баспанасыз қалғандарға 150 жаңа үй салу үшін ақша жинау үшін екі қайырымдылық концерті берді. 2003 жылдың желтоқсан айында ол Канкунда Ciudad de la Alegria Foundation-ге көмек көрсетті, бұл қор мұқтаж адамдарға, соның ішінде төмен табысты азаматтарға, жетімдерге, жүкті аналарға, иммигранттарға, оңалтылған қылмыскерлерге және өлім аузында жатқандарға көмек пен баспана ұсынады. Мексикадан тыс жерлерде Доминго мен Кэтрин Дженкинс 2007 жылдың 27 маусымында Дарфурдағы қақтығыстан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін Афинада қайырымдылық концертте өнер көрсетті. Концертті Médecins Sans Frontières (Дәрігерлер шекарасыз) ұйымдастырды. 2006 жылдың 4 наурызында Доминго Нью-Орлеан опера қауымдастығының гала-концерті "Нью-Орлеан үшін бір түн" кезінде ән шырқады, ол қаланың Hurricane Katrina дауылдан кейін қалпына келтіруіне көмектесу мақсатында өткізілді. Галадан бұрын ол: "МУЗЫКА – ҮМІТТІҢ ДАУЫСЫ!" – деп жігерлендіретін сөз айтты. Опералия жеңімпазы Элизабет Футрал және тағы бірнеше танымал опера әншілері тенормен бірге өнер көрсетті. Галадан қала қалпына келтіру қорына 700 мың доллар жиналды. 2008 жылдың 23 наурызында Нью-Орлеан қалалық кеңесі Луи Армстронг паркіндегі Махалия Джексон театрындағы қалалық театр сахнасын Гала-Бенефит концертіне қосқан үлесі үшін "Пласидо Доминго сахнасы" деп атады. 2010 жылдың маусым айында Доминго Europa Nostra президенті болды, бұл ұйым Еуропаның мәдени мұрасын қорғау және Еуропаның жоғары мәдениетін насихаттауға көмектеседі. Келесі жылы ФИФА президенті Сепп Блаттер Домингоны футбол басшылығындағы тәртіпсіздіктерді жою мақсатындағы кеңеске шақырды, себебі ұйым әлем чемпионатын өткізуге ниетті елдерден пара алған деген айып тағылған болатын. Доминго сондай-ақ қоршаған ортаны қорғауға қолдау көрсетіп келеді. 2007 жылы ол ойын-сауық, үкімет, қоршаған орта және басқа да салалардағы бірнеше көрнекті тұлғалармен бірге BMW Hydrogen 7 көлігін пайдаланушылардың бірі болды, бұл сутегін дәстүрлі отынға тиімді балама ретінде қолдау мақсатында жасалған. Доминго "Hear the World" бастамасын да қолдайды, ол есту және есту қабілетінің төмендеуі туралы хабардарлықты арттыру үшін елші ретінде жұмыс істейді.

Domingo has been heavily involved in humanitarian efforts and volunteerism. He has given many benefit concerts for disaster relief, charities, and musical organizations, as well as served in various voluntary positions in the artistic and sports worlds. In 1986, Domingo performed at several benefit concerts to raise funds for the victims of the 1985 Mexico City earthquake. He also released an album of one of the events for charity. On 21 August 2007, in recognition of his support of the earthquake victims, as well as his artistic works, a statue in his honor was unveiled. It was made in Mexico City from keys donated by the people. The statue, the work of Alejandra Zúñiga, is two meters tall, weighs about 300 kg (660 lbs) and is part of the "Grandes valores" (Great values) program. Since the earthquake, Domingo has continued to do charitable work in Mexico and other countries. After Hurricane Pauline ravaged the Pacific coast of Southern Mexico in 1997, he gave two charity concerts in Acapulco to raise money to build 150 new houses for those made homeless by the storm. In December 2003, he performed in Cancún to benefit the Ciudad de la Alegria Foundation, which provides assistance and lodging to people in need, including low income individuals, orphans, expectant mothers, immigrants, rehabilitated legal offenders, and the terminally ill. Outside of Mexico, Domingo and Katherine Jenkins performed in a charity concert in Athens on 27 June 2007 to raise funds to aid victims of the conflict in Darfur. The concert was organized by Médecins Sans Frontières (Doctors Without Borders). On 4 March 2006, Domingo sang at the New Orleans Opera Association's Gala Benefit Concert, "A Night For New Orleans", to help rebuild the city after it was partially destroyed by Hurricane Katrina. Before the gala, he made the encouraging statement: "MUSIC IS THE VOICE OF HOPE!". Operalia winner Elizabeth Futral and several other popular opera singers appeared with the tenor. The Gala collected $700,000 for the city recovery fund. On 23 March 2008, the New Orleans City Council named the city theatre's stage in the Mahalia Jackson Theatre in Louis Armstrong Park the "Plácido Domingo stage", in honour of his contribution at the Gala Benefits Concert. In June 2010 Domingo became President of Europa Nostra, the Voice of Cultural Heritage in Europe, which helps to promote European high culture. The following year, FIFA president Sepp Blatter invited Domingo to join a council intended to clean up the football governing body, which had been accused of taking bribes from countries that wanted to stage the World Cup. Domingo has also supported environmental efforts. In 2007, he joined several other preeminent figures in entertainment, government, the environment and more, as one of the users of the BMW Hydrogen 7, designed to build support for hydrogen as a viable alternative to fossil fuels. Domingo also supports the Hear the World initiative as an ambassador to raise awareness for the topic of hearing and hearing loss.

Опералия және жас суретшілер бағдарламалары

Доминго әсіресе жас опера әншілерінің мансабын дамытуға көмектесуге тырысты. 1993 жылы ол талантты жас әншілер үшін халықаралық опера конкурсы Operalia, The World Opera Competition-ті құрды. Жеңімпаздар әлемнің әр жерінде опера ансамбльдерінде жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Соңғы жылдары бірнеше жетекші опера әншілері бұл байқауда жүлделі орындарға ие болды, олардың ішінде Джозеф Каллеха, Джойс ДиДонато, Эрвин Шротт, Джузеппе Филианоти және Хосе Кура бар. Атап айтқанда, Доминго мексикалық тенор Роландо Вильязонмен жиі бірге өнер көрсетті, ол 1999 жылы Operalia конкурсында үш жүлде жеңіп алды. Operalia-дан басқа, Доминго көптеген жас суретшілерге қолдау көрсетіп, ерекше назар бөлді, мысалы, 2001 жылы ол «Жырлайтын полицей» деп аталған Нью-Йорк теноры Дэниел Родригесті Вилар Доминго жас суретшілер бағдарламасына шақырып, оның опералық шеберлігін жетілдіруге көмектесті. Вашингтондағы Вилар Доминго жас суретшілер бағдарламасына қоса, Доминго Лос-Анджелес операсында және Испанияның Валенсия қаласындағы Палау де лес Артс Рейна Софияда жас опера әншілерін даярлау бағдарламаларын іске қосты. 2016 жылдың қыркүйегінде ол Лос-Анджелестегі Esperanza Azteca Los Angeles Youth Orchestra-ның пайдасына өткен қайырымдылық концертінде өнер көрсетті, бұл оркестр Лос-Анджелес аймағының жас музыканттарын қолдайды.

Жазбалар

Күн/ай/жылАтауыБаспагерISBNБеттерАвтор(лар)1983 жылдың қыркүйегіМенің алғашқы қырық жылымАльфред А. Кнопф256Пласидо Доминго1983Жакилин ду Пре: ӘсерлерАвангард Пресс141Уильям ВордсвортПласидо Доминго1994 жылдың желтоқсаныОпера 101: Операны үйрену және жазу үшін толық нұсқаулықHyperion494Фред ПлоткинПласидо Доминго1997 жылдың шілдесіПласидо Домингомен Рождество: Трубалар тартылып, періштелер ән саладыAlfred Publishing Company80Пласидо ДомингоМилтон Окун1997 жылдың шілдесіБажо эль Сиело Эспаньол (Испан аспаны астында)Warner Brothers Publications84Пласидо ДомингоКарол Куэлар1999 жылдың наурызыПласидо Доминго: Махаббат үшінHal Leonard Corporation104Пласидо Доминго2003 жылдың қаңтарыЗарсуэла туралы анықтамаScarecrow Press352Кристофер ВебберПласидо Доминго2003 жылдың наурызыПласидо Доминго: Менің опералық рөлдерімBaskerville Publishers, Incorporated319Хелена МатеопулосПласидо Доминго2007 жылдың наурызыЛеонкавалло: Өмір және туындыларыRowman & Littlefield Publishers, Inc349351Конрад ДрайденПласидо Доминго2007 жылдың желтоқсаныСо қашан семіз әйел ән салады?Hal Leonard Corporation173Майкл УолшПласидо Доминго

Басқа дереккөздер

Гудноу, Дэвид (1997). Пласидо Доминго: Опера жұлдызы (испандық өмірбаяндар). "Энслоу" баспасы.