Кіріспе

АҚШ-тағы социалистік қозғалыстың тарихы түрлі бағыттарды қамтиды, оның ішінде анархистер, коммунистер, демократиялық социалистер, социал-демократтар, марксистер, марксистік-лениншілдер, троцкистер және утопиялық социалистер. Ол 19 ғасырдың басында Шейкерлер сияқты утопиялық қауымдастықтармен, белсенді ойшыл Жосия Уорренмен және Шарль Фурьеден шабыт алған қасақана қауымдастықтармен басталды. Көбінесе еврей, неміс немесе фин иммигранттары болған еңбек белсенділері 1877 жылы Американың Социалистік Еңбек партиясын құрды. Америка Социалистік партиясы 1901 жылы құрылды. Сол кезде анархизм де ел бойынша маңызға ие болды. Американың еңбек ұйымдары мен күресінің алғашқы кезеңдерінде әртүрлі бағыттардағы социалистер қатысты. Бұл Чикагодағы Хеймаркет оқиғасындағы қырғынмен ең жоғары нүктеге жетті, ол бүкіл әлемде Халықаралық жұмысшылар күнін еңбек мерекесі ретінде, ал Еңбек күнін және сегіз сағаттық жұмыс күнін жұмысшылар ұйымдары мен социалистік партиялардың әлемдік мақсаты ретінде белгіледі. Америка Социалистік партиясының президенттікке үміткері Юджин В. Дебс кезінде Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы социалистік оппозиция кеңінен тарады, бұл үкіметтік репрессияға әкелді. Социалистік партия 1920 жылдары әлсіреді, бірақ партия Норман Томасты президенттікке жиі ұсынды. 1930 жылдары АҚШ Коммунистік партиясы еңбек және нәсілдік күресте маңызға ие болды, бірақ ол Троцкишіл Социалистік Жұмысшылар партиясына біріккен бөлінуге ұшырады. 1950 жылдары социализмге маккартизм әсер етті, ал 1960 жылдары Жаңа солшылдық және басқа да әлеуметтік күрес пен бүлік әкелген жалпы радикализация оны қайта жандандырды. 1960 жылдары Майкл Харрингтон және басқа да социалистер Кеннеди әкімшілігіне, содан кейін Джонсон әкімшілігінің кедейлікке қарсы күресіне және «Ұлы қоғам» бағдарламасына көмектесуге шақырылды, сонымен қатар социалистер азаматтық құқық қозғалысында маңызды рөл атқарды. Батыс Еуропа, Австралия және Жаңа Зеландиядан айырмашылығы, АҚШ-та ірі социалистік партия пайда болған жоқ және АҚШ-тағы социалистік қозғалыс салыстырмалы түрде әлсіз болды. АҚШ-та социализм стигматизациялануы мүмкін, өйткені ол көбінесе авторитарлық социализммен, Кеңес Одағымен және басқа авторитарлық марксистік-лениндік режимдермен байланысты. «Economist» журналына жазған Сэмюэл Джексон консерваторлар мен оң либертариандардың либералдық және прогрессивтік саясатты, ұсыныстарды және қоғам қайраткерлерін қаралау үшін ешқандай нақты анықтамасыз социализмді қорлаушы термин ретінде қолданғанын айтты. Әлеуметтендіру термині мемлекеттік немесе үкіметтік басқарудағы кез келген өнеркәсіп немесе қызметті сипаттау үшін қате қолданылды (мұндай жағдайларда дұрыс терминдер – муниципализация немесе ұлттандыру). Бұл термин сондай-ақ жекеменшік немесе мемлекеттік басқарудағы кез келген салық қаржыландырылатын бағдарламаларды білдіру үшін қолданылды. Социализм термині экономикалық араласуға, Федералдық сақтандыру корпорациясына, Medicare, «Жаңа мәміле», әлеуметтік қамсыздандыру және жалпы бірыңғай төлемді медициналық көмекке қарсы аргументтер келтіру үшін пайдаланылды. Милуокиде Эмиль Зайдель, Даниэль Хоан және Франк Зейдлер сияқты бірнеше социалистік мэрлер болды, ал Социалистік партияның президенттік үміткері Юджин В. Дебс 1920 жылғы президенттік сайлауда шамамен бір миллион дауыс жинады. Өзін демократиялық социалист деп жариялаған Берни Сандерс 2016 жылы Демократиялық партияның президенттік праймеризінде 13 миллион дауыс жинап, әсіресе жас ұрпақ пен жұмысшы табы арасында үлкен қолдауға ие болды. 2022 жылдың қыркүйек айында жүргізілген сауалнамада американдық ересектердің 36% социализмге оңтайлы көзқарас білдіргенін, ал 57% капитализмге оңтайлы көзқарас білдіргенін көрсетті.

Ерте марксизм

1848 жылы Еуропадағы төңкерістерден кейін АҚШ-қа келген неміс марксистік иммигранттары өздерімен бірге социалистік идеяларды әкелді. 1848 жылғы төңкерістерден кейін 1851 жылы Нью-Йоркте баспана іздеген Карл Маркстың неміс әріптесі Джозеф Вайдемейер Америка Құрама Штаттарында алғашқы марксистік журнал – «Die Revolution» журналын құрды, бірақ ол екі нөмірден кейін жабылды. 1852 жылы ол «Proletarierbund» ұйымын құрды, ол кейіннен Америка жұмысшылар лигасына айналды – АҚШ-тағы алғашқы марксистік ұйым. Бірақ ол да туған тілі ағылшын тілі емес, неміс тілінде сөйлейтін мүшелерді тарта алмағандықтан, қысқа ғұмырлы болды. 1866 жылы Уильям Х. Сильвис Ұлттық еңбек одағын (NLU) құрды. 1848 жылғы төңкерістен кейін Нью-Йоркте пана тапқан неміс Фредерик Альберт Сорге NLU-дың No 5 тобын АҚШ-тағы бірінші бөлім ретінде Бірінші Интернационалға қосты. 1872 жылы Нью-Йоркте конгресс өткізілген 22 бөлімше болды. Интернационалдың Бас кеңесі Соргені Бас хатшы етіп тағайындап, Нью-Йоркке көшті, бірақ ішкі қайшылықтардан кейін 1876 жылы таратылды. 1870 және 1880 жылдары неміс иммигранттарының үлкен толқыны келді, оның ішінде Фердинанд Ласаллдың әлеуметтік-демократиялық жақтастары да болды. Ласалл саяси әрекеттер арқылы мемлекеттік көмек революцияға жол ашады деп есептеді және кәсіподақтарды пайдасыз деп санай отырып, оларға қарсы болды, себебі ол жалақының темір заңына сәйкес жұмыс берушілер жұмыскерлерге тек күнкөріске жететіндей жалақы төлейтініне сенді. Ласальдықтар 1874 жылы Солтүстік Американың Социал-демократиялық партиясын құрды, ал марксистер мен ласальдықтар 1876 жылы АҚШ жұмысшы партиясын құрды. 1877 жылы ласальдықтар билікті басып алғанда, олар партияның атын Американың Социалистік Еңбек партиясына (СЕП) өзгертті. Алайда, көптеген социалистер саяси әрекеттен толығымен бас тартып, кәсіподақтарға бет бұрды. Екі бұрынғы социалист – Адольф Штрассер мен Сэмюэл Гомперс 1886 жылы Америка Еңбек Федерациясын (АЕФ) құрды. Социалистік қозғалыс Дебс кезінде бірікті және күш алды. Оның құрамында «бұрынғы популистер, белсенді шахтерлер және қара тізімге алынған теміржол жұмыскерлері бар еді, олар Евгений В. Дебс сияқты ұлттық тұлғалардың сирек сапарларынан шабыт алды». АҚШ-та мемлекеттік лауазымға алғаш рет сайланған социалист – Висконсин штатының Шебойган қаласындағы аяқ киім дүкенінің иесі Фред С. Хаак болды. Хаак 1897 жылы қалалық кеңеске популистік партияның мүшесі ретінде сайланды, бірақ Шебойгандағы социал-демократтар ұйымы құрылғаннан кейін тез арада социалист болып кетті. Ол 1898 жылы жергілікті бейсбол менеджері Август Л. Мормен бірге социалистік тізім бойынша қайта сайланды. Хаак он алты жыл бойы қалалық кеңесте қызмет етті, мектептер салу және коммуналдық қызметтерді мемлекеттік меншікке беруді қолдады. Ол 1932 жылы Милуокиде өткен Социалистік партияның ұлттық съезінде АҚШ-тағы алғашқы социалистік лауазым иегері ретінде танылды. АҚШ-тағы алғашқы жалпы ереуілдердің бірі – 1877 жылғы Сент-Луис жалпы ереуілі 1877 жылғы Ұлы теміржол ереуілінен туындады. Жалпы ереуілді негізінен «Еңбек ер азаматтары» және марксистік бағыттағы Жұмысшы партиясы, сол кездегі негізгі радикалды саяси партия ұйымдастырды. Теміржол ереуілі 1877 жылдың шілдесінде Иллинойс штатының Шығыс Сент-Луисіне жеткенде, Сент-Луис жұмысшы партиясы шамамен 500 адамнан тұратын топты ереуілдегі 1000-ға жуық жұмысшыға қолдау көрсету үшін өзеннен өткізді.

Еңбекпен байланысты

Социалистік партия көптеген еңбек ұйымдарымен ортақ мақсаттары болғандықтан берік одақтар құрды. Корпорациялардың зәбірлігіне қарсы шығу үшін жұмысшылар ұжымдық келіссөздерді – өздері солай ойлаған – шешім ретінде қарастырды. «Кәсіподақтар» құрып, жұмыс істеуден бас тарту арқылы немесе «ереуілге шығу» арқылы жұмысшылар зауыттар мен кендерде өндірісті тоқтатып, басшылықты талаптарын қабылдауға мәжбүрлейтін еді. Дэниел Де Леонның социалистік мақсатта кәсіподақтарды ұйымдастыру туралы алғашқы ұсынысынан бастап екі қозғалыс тығыз байланысты болды. Екеуі де коллективизм рухын – социалистік платформада да, ұжымдық келіссөздер идеясында да – ортақ идеал ретінде бөлісті. Сол кездегі ең танымал американдық кәсіподақтардың қатарында Америка Еңбек Федерациясы, Еңбекшілер Ордені және Әлемдік Еңбекшілер Конгресі (IWW) болды. 1869 жылы Урия С. Стивенс «бірлік сезімін қалыптастыру» үшін құпиялылықты пайдаланып, жартылай діни атмосфераны дамыта отырып, Еңбекшілер Орденін құрды. Орденнің мәні – «барлық жұмысшылардың біріккен үлкен кәсіподағы» болуы еді. 1886 жылы жиырма түрлі кәсіподақтың делегаттары Америка Еңбек Федерациясын құрды, оның төрағасы Сэмюэл Гомперс болды. Оның мүшелерінің саны 4 миллионға жетті. 1905 жылы IWW (немесе «Wobblies») Орден сияқты бір үлкен кәсіподақ болып құрылды. IWW-ге Де Леон мен Дебс алғашқы қолдау көрсетті. Социалистік қозғалыс еңбек қозғалысымен байланыс арқылы күш алды. «1907 жылғы [экономикалық] дағдарыс, сондай-ақ социалистердің, Wobblies-тің және кәсіподақтардың күшінің артуы реформалар процесін жеделдетті». Дегенмен, корпорациялар өз пайдаларын қорғауға тырысып, кәсіподақтар мен ереуілшілерге қарсы шаралар қолданды. Олар ереуілді бұзушыларды жалдап, жұмысшылар жұмыстан бас тартқанда мемлекеттік милицияны шақыру үшін үкіметке қысым жасады. Көптеген ереуілдер зорлық-зомбылыққа ұласты. 1886 жылдың мамыр айында Чикагодағы Хеймаркет алаңында Еңбекшілер Ордені барлық салада сегіз сағаттық жұмыс күнін талап етіп демонстрация өткізді. Полиция келген кезде белгісіз біреу жиналғандарға бомба лақтырып, бір адамды өлтіріп, бірнешеуін жарақаттады. «Кінәшілік пен гистерияге толы сотта» жеті анархист, олардың алтауы неміс тілінде сөйлейтін, өлім жазасына кесілді – олардың бомбаға қатысы ешқандай дәлелмен расталмады. Сол айда (мамыр 1886) басқа қалаларда да, соның ішінде Милуокиде де ереуілдер болды, онда Висконсин губернаторы Еремия М. Раск штаттық милиция әскерлеріне Милуокидің оңтүстігіндегі Бей-Вьюдегі Милуоки темір зауытының дөңгелек фабрикасына шеру жасаған мыңдаған ереуілшілерге оқ атуды бұйырғанда жеті адам қаза тапты. 1894 жылдың басында Джордж Пуллман мен оның қызметкерлері арасында дау туды. Сол кезде Америка теміржол одағының жетекшісі Дебс ереуіл ұйымдастырды. АҚШ Бас прокуроры Олни мен президент Гровер Кливленд бұл мәселені сотқа алып барды және теміржолшыларды «мемлекеттер аралық саудаға және поштаға кедергі келтірмеуге» тыйым салатын бірнеше бұйрықтар алды. Сол кездегі сот жүйесі ереуілшілердің құқығын мойындамады. Бір судья: «Көтерілісшінің қаруы да, от пен қылышқа шақыратын адамның жалынды тілі де реформалар жасау құралы бола алмайды», – деді. Ереуілшілер қарсылық көрсетіп, төрт шахта күзетшісін өлтіріп, ереуілді бұзушылар тұрған басқа лагерьге оқ атты. Жақын жерде ереуілді бұзушының денесі табылғаннан кейін Ұлттық гвардияның генерал Чейз жаза ретінде шатырлар лагерін жоюға бұйрық берді. Кәсіподақ мүшелері енді ереуілге шығудан қорқып қалды. Әскерилер ереуілшілерді қауіпті бүлікшілер деп қарап, оларды қорқытып, үркітті. Бұл көзқарас анархистер мен радикалдарға қарсы қоғамдық наразылықпен күшейді. Халықтың ереуілдерге және кәсіподақтарға деген көзқарасы нашарлағандықтан, социалистер көбінесе олармен байланысты деп айыпталды. Олар ереуілшілер мен анархистермен бірге қоғамдық сенімсіздіктің астында қалды.

1930-1940 жылдар: халықтық майдан және Жаңа келісім

Үшінші кезеңнің (1928 жылдан бастап) идеологиялық қатаңдығы екі оқиғамен бұзыла бастады: 1932 жылы Франклин Д. Рузвельттің АҚШ президенті болып сайлануы және 1933 жылы нацистік Германияда Адольф Гитлердің билікке келуі. Рузвельттің сайлануы және 1933 жылы Ұлттық өнеркәсіптік жаңғырту актісінің қабылдануы 1933 және 1934 жылдары кәсіподақтарды ұйымдастыруда күрт өрлеуге алып келді. Көптеген консерваторлар «Жаңа саясатты» социализммен немесе Кеңес Одағындағы коммунизммен теңестіріп, оның саясатын үкіметке Рузвельт әкімшілігіндегі коммунистік саясаткерлердің күшті ықпалы тигенінің дәлелі деп қарады. Марксистік экономист Ричард Д. Вольф социалистік және коммунистік партиялар, сондай-ақ ұйымдасқан еңбек ұжымдары «Жаңа саясат» заңдарын қабылдауда бірлесіп жұмыс істеді, ал «Жаңа саясатқа» қарсы консерваторлар оларды жою үшін күш біріктірді деп санайды. 1948 жылғы АҚШ Прогрессивтік партиясы – бұрынғы вице-президент Генри А. Уоллестің 1948 жылғы президенттік науқаны үшін платформа болған солшыл саяси партия. Партия сегрегацияны жоюды, ұлттық денсаулықты сақтау жүйесін құруды, әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесін кеңейтуді және энергетикалық өнеркәсіпті мемлекеттік меншікке алуды талап етті. Партия сонымен қатар «суық соғыстың» басында Кеңес Одағымен келісімге келуге ұмтылды. Коммунистік ықпалға қатысты айыптамалар және Уоллестің даулы теософ Николас Рерихпен байланысы оның науқанын әлсіретті, нәтижесінде ол бүкіл ел бойынша өткен сайлауда дауыстардың 2,4 пайызын ғана алды. 1935 жылы Коминтерннің жетінші съезі фашизмге қарсы барлық күштердің халықтық фронтын құру қажеттігін жариялап, бағытын өзгертті. CPUSA «Жаңа саясатқа» қарсылығын тоқтатып, Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің көптеген ұйымдастырушыларын ұсынды және афроамерикандықтардың азаматтық құқықтарын қолдауға кірісті. Партия оң жақтағы күштермен де бірігуге тырысты. 1936 жылғы президенттік сайлауда Эрл Рассел Браудер Норман Томасқа бірлескен Социалистік партия – Коммунистік партия тізімі бойынша кандидат болуды ұсынды, бірақ Томас бұл ұсыныстан бас тартты. Бұл әрекеттің маңызы болмады, себебі 1936 жылға қарай CPUSA Рузвельттің көптеген кәсіподақ жұмыстарында белсенді түрде қолдады. Өз кандидаттарын тікелей сайлауға ұсынуды жалғастыра отырып, CPUSA сайлауда Демократиялық партияны жамандықтардың азғыны ретінде көрсету саясатын ұстанды. Партия мүшелері де 1931-1939 жылдар аралығында Испания Республикасын қорғауға бірікті, ұлтшыл әскерилердің төңкерілісі оны құлатуға әрекеттенгеннен кейін, нәтижесінде Испания Азамат соғысы (1936-1939) басталды. CPUSA, әлемдегі солшылдармен бірге, медициналық көмек үшін қаражат жинады, ал оның көптеген мүшелері партияның көмегімен Испанияға барып, Халықаралық бригадалардың бірі – Линкольн бригадасына қосылды. Басқа жетістіктерінің қатарында Линкольн бригадасы қара және ақ нәсілділерді тең құқықтармен біріктірген алғашқы американдық әскери күші болды. Интеллектуалдық жағынан алғанда, Халықтық фронт кезеңінде интеллектуалдық және көркем өмірде коммунистік ықпал күшейді. Бұл көбінесе партияның ықпалындағы немесе бақылауындағы түрлі ұйымдар арқылы, немесе оларды жағымсыз сипаттағанда «фронттар» арқылы жүзеге асырылды. Браудер басшылығымен CPUSA Кеңес Одағындағы Сталиннің «сот процестерін» қолдады. 1936 жылдың тамызынан 1938 жылдың ортасына дейін Кеңес үкіметі қалған барлық ескі большевиктерді айыптады, соттады және атып өлтірді. Ол «сот процесіндегі» айыпталушыларды отанға сатқандармен (Бенедикт Арнольд, Аарон Берр, 1812 жылғы соғыста адал болмаған федералистер және Конфедерация сепаратистерімен) теңестірді, ал Сталиннің атын «жамандағандарды» Авраам Линкольн мен Франклин Д. Рузвельтті жамандағандармен салыстырды. 1930 жылдардың басында елдегі алғашқы өнеркәсіптік кәсіподақтардың көпшілігін құрды (кейіннен олар 1950 жылғы МакКарран ішкі қауіпсіздік туралы заңын коммунистік мүшелерін қуу үшін пайдаланды), сонымен қатар Jim Crow кезеңінің расизмнің ең жоғары деңгейінде расизмге қарсы күресті және жұмыс орындарында және қоғамдастықта интеграцияны қолдады. Тарихшы Эллен Шреккер соңғы онжылдықтардағы зерттеулер «партияны бір жағынан қатал режиммен байланысты Сталиндік секта ретінде, екінші жағынан 1930 және 1940 жылдары американдық солшылдардың ең сергекті ұйымы ретінде бейнелейтінін» көрсетеді. АҚШ Коммунистік партиясы 1930 және 1940 жылдары өркендеген кезеңінде афроамерикандықтардың құқықтарын қорғауда маңызды рөл атқарды. Тарихы бойы партияның көптеген жетекшілері мен саяси ойшылдары афроамерикандықтар болды: Джеймс Форд, Шарлен Митчелл, Анджела Дэвис және Джарвис Тайнер (қазіргі партияның атқарушы вице-төрағасы) партия тізімі бойынша президенттік немесе вице-президенттік кандидаттар ретінде сайлауға түсті. Бенджамин Дж. Дэвис, Уильям Л. Паттерсон, Гарри Хейвуд, Джеймс Джексон, Генри Уинстон, Клод Лайтфут, Альфеус Хантон, Докси Уилкерсон, Клаудия Джонс және Джон Питтман сияқты басқалар да адам және азаматтық құқықтар, бейбітшілік, әйелдер теңдігі, ұлттық мәселе, жұмысшы табының біртүтастығы, социалистік ой-пікір, мәдени күрес және т.б. сияқты маңызды мәселелерге партияның ұстанымдарын қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Клод Маккей, Ричард Райт, Энн Петри, У. Э. Б. Дюбуа, Ширли Грэм Дюбуа, Ллойд Браун, Чарльз Уайт, Элизабет Каттлетт, Пол Робесон, Гвендолин Брукс және тағы да көптеген афроамерикандық ойшылдар, суретшілер мен жазушылар партияның бір кезгі мүшелері немесе жақтастары болды, ал коммунистер Гарлемдегі конгрессмен Адам Клейтон Пауэллдің жақын одақтастары болды. 1931 жылы NAACP мен CPUSA арасында бәсеке пайда болды, CPUSA 1931 жылы Алабама штатында зорлау қылмысы бойынша ұсталған тоғыз афроамерикандық жас жігіт – Скоттсборо жігіттерін қолдауға жылдам және тиімді жауап берді. Дюбуа және NAACP бұл істің олардың мақсатына пайдалы болмайтынын сезінді, сондықтан қорғау жұмыстарын ұйымдастыруды CPUSA-ға тапсырды. 1929 жылы пастор А. Дж. Мусте Американдық еңбек федерациясының президенті Уильям Гриннің пассивті саясатына қарсы радикалды кәсіподақтарды біріктіруге тырысты (қызмет еткен жылдар: 1924-1952) «Прогрессивті еңбек әрекеті» (CPLA) атты ұйымның туымен. 1933 жылы Мустенің CPLA жаңа саяси ұйым – Американдық жұмысшы партиясын (AWP) құру үшін негізгі ядро ретінде қадам жасады. 1934 жылы AWP Троцкишіл Америка коммунистік лигасымен бірігіп, АҚШ жұмысшы партиясын құрды. Осының барлығында Мусте еңбек белсендісі ретінде жұмыс істеуін жалғастырды, 1934 жылы Толедо Авто Лите ереуіліне жеңіс алып келді. АҚШ Коммунистік партиясы (Оппозиция) – 1930 жылдардың оң қанатты оппозициялық қозғалысы. Ұйым 1929 жылы CPUSA-дағы фракциялық күрестен туындады және бірнеше жыл бойы осы ұйымға қайта қосылуға сәтсіз тырысты.

Норман Томас 1936 жылғы президенттік сайлауда Социалистік партиядан 188 мыңға жуық дауыс жинады, бірақ партияның тарихи бекіністерінде нашар өнер көрсетті. Сонымен қатар, Америка Социалистік партиясының мүше саны төмендеді. Ұйым терең фракцияланған, «Милитант» фракциясы оң («Альтманит»), орталық («Clarity») және сол («Appeal») фракцияларына бөлінген, сонымен қатар Томас басшылығындағы радикалды пацифистер болды. Партияның болашақ саясатын белгілеу үшін наурыз айының соңғы аптасында арнайы съезд жоспарланған, бастапқыда бұл беспрецедентті «жасырын» жиын болуы керек еді. Констанс Майерс Троцкишілдердің 1937 жылы Социалистік партиядан қуылғанына үш фактор себеп болғанын көрсетеді: ресми социалистер мен троцкишілдердің арасындағы пікір алмасу, Джек Альтманның «Милитанттар» қанатының троцкишілдерді қууға бейілділігі және Троцкийдің партиямен үзіліске қарай ұмтылуы. «Clarity» фракциясы Альтмандықтар мен Томас тобымен бірге тұрғанын ескере отырып, Троцкий «Appeal» тобына келіспеушілікке назар аударуды ұсынды...

1950 жылдар: Екінші қызыл қорқыныш

Monthly Review, 1949 жылы құрылған, Нью-Йоркте ай сайын шығатын тәуелсіз социалистік журнал. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, бұл басылым АҚШ-та үздіксіз жарық көріп келе жатқан ең ұзақ өмір сүрген социалистік журнал болып табылады. Оны христиан социалисі Ф.О. "Мэтти" Маттиессен және марксистік экономист Пол Суизи, бұрын Гарвард университетіндегі әріптестері құрған. Әлемге әйгілі физик және АҚШ-та тұратын Альберт Эйнштейн "Monthly Review" журналының алғашқы санында (1949 жылдың мамыры) "Неге социализм?" деген мақала жариялап, социализмді қолдады. Бұл мақала 1998 жылдың мамырында, "Monthly Review" журналының құрылғанына 50 жыл толуына орай қайта басылды. Редакторлар Хуберман мен Суизи 1952 жылы үлкен және кеңейіп келе жатқан әскери шығындар капиталистік тұрақтандыру процесінің ажырамас бөлігі екенін, олар корпоративтік пайданы арттыратынын, жұмыспен қамту деңгейін көтеретінін және артық өндірісті сіңіретінін атап көрсетті. Олардың пікірінше, осы басымдықтар жүйесін сақтау үшін сыртқы әскери қауіп-қатердің иллюзиясы қажет болды. Сондықтан редакторлар "Демократия мен коммунизм" суық соғыс парадигмасына қарсы материалдар жариялады. Джонсон-Форест тенденциясы, кейде Джонсониттер деп те аталады, АҚШ-тағы радикалды солшыл бағытқа жатады. Ол марксистік теоретиктер С.Л.Р. Джеймс және Рая Дунаевскаямен байланысты, олар тиісінше Дж.Р. Джонсон және Фредди Форест псевдонимдерін қолданды. Оларға үшінші негізін қалаушы саналған қытай-американдық Грейс Ли Боггс қосылды. Троцкишіл Социалистік Жұмысшылар партиясынан шыққаннан кейін Джонсон-Форест алғаш рет "Correspondence" деп аталған өз ұйымын құрды. 1956 жылы Джеймс 1956 жылғы Мажарстан революциясын осының растауы деп қарады. Джеймстің саясатын қолдағандар 1958 жылы Грейс Ли Боггс пен Пьер Шолиеумен бірлесіп жазған "1956 жылғы венгр жұмысшыларының көтерілісі" кітабынан кейін "Шындыққа бетпе-бет келу" деген ат алды. Анархизм сол кездегі маңызды американдық әдебиет және зиялы тұлғаларға, мысалы Пол Гудман, Дуайт Макдональд, Аллен Гинзберг, Леопольд Кохр, Джулиан Бек және Джон Кейджке әсерін тигізе берді. Гудман – американдық социолог, ақын, жазушы, анархист және қоғамдық зиялы. Гудман қазір көбінесе "Абсурдты өсу" (1960) кітабының авторы және 1960-шы жылдардағы пацифистік солшыл қозғалыстың белсендісі ретінде еске алынады, сондай-ақ сол дәуірдегі студенттік қозғалысқа шабыт берген. Ол 1940-1950 жылдары гештальт-терапияның негізін қалаушылардың бірі ретінде де танымал. 1940 жылдардың ортасында ол С. Райт Миллспен бірге Дуайт Макдональд редакциялаған "Politics" журналына материалдар жариялады. Осы кезеңде американдық анархо-пацифистік және оған байланысты христиандық анархистік ағымдар да пайда болды. Анархопацифизм – анархистік қозғалыстың әлеуметтік өзгерістер үшін күрес кезінде зорлық-зомбылықты қолданудан бас тартатын бағыты. Оның негізгі ерте ықпал етушілері Генри Дэвид Тороның ойлары болды. Дороти Дей – американдық журналист, әлеуметтік белсенді және католиктік экономикалық теорияны қолдаған католикке айналған адам. Ол өзін анархист деп санады және осы терминді қолданудан тартынбады. 1930 жылдары Дей Питер Моринмен бірлесіп Католик жұмысшы қозғалысын құрды. Бұл бейбітшілік қозғалысы кедейлер мен үйсіздерге тікелей көмек көрсетуді бейбітшілікпен тікелей әрекет етумен біріктірді. Католик шіркеуінде Дейді қасиетті деп жариялау мәселесі ашық. Аммон Хеннаси – американдық пацифист, христиандық анархист, вегетарианшы, әлеуметтік белсенді, Католик жұмысшы қозғалысының мүшесі және "Wobbly". Ол Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында Джо Хилл қонақжай үйін құрып, салық төлеуден бас тартты. Социал-демократиялық федерациямен (СДФ) қайта бірігу Норман Томас пен оның жақтастарының Социалистік партияда қалуының басты мақсаты болды. 1938 жылы Томас бәсекелес СДФ құрылуына себеп болған бірқатар мәселелер болғанын мойындады, соның ішінде "ұйымдастыру саясаты, партияны коммунистік тәртіпке бағынбайтын барлық социалистік элементтерді қамтитын ету; Германияда сәтсіз аяқталған социал-демократиялық тактикаға қанағаттанбау сезімі", сондай-ақ "Ресейге қатысты социалистік бағалау және коммунистермен белгілі бір нақты мәселелер бойынша ынтымақтастық мүмкіндігі". Дегенмен, ол "біз, барлықты қамтитын социалистік партияның болуы қажет және мүмкін деп санайтындар, социалистік топтардың достығының артуы тек бірлескен іс-қимылға ғана емес, сонымен қатар социалистік бағдарламаны үйлесімді қолдау үшін жеткілікті келісімге негізделген қанағаттанарлық қайта бірігуге әкеледі деп үміттенеміз" деді. КСРО-дан келген нұсқауларға сәйкес, АҚШ Коммунистік партиясы (АКП) және оның мүшелері афроамерикандықтардың азаматтық құқықтары үшін күресте белсенділік танытты. Сталиннің "ұлтшылдық теориясына" сәйкес, АКП негрлер үшін жеке "ұлт" құруды ұсынды, ол Американың Оңтүстік-Шығысында орналасуы керек еді. 1941 жылы Германия КСРО-ға шабуыл жасағаннан кейін Сталин АКП-ге азаматтық құқықтар жөніндегі жұмысты тоқтатып, Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуын қолдауға бұрды. Көңілі қалған Баярд Растин Норман Томас басқаратын АҚШ Социалистік партиясының (АСП) мүшелерімен, әсіресе Түйешілердің бауырластығының төрағасы А. Филип Рэндольфпен жұмыс істеуге кірісті. 1957 жылы Социалистік партия мен СДФ бірігіп, Социалистік партия – Социал-демократиялық федерацияны (СП–СДФ) құрды. Бірқатар адамдар қайта бірігуден бас тартып, Демократиялық социалистік федерацияны (ДСФ) құрды. 1956 жылы КСРО Мажарстанға басып кірген кезде коммунистік партиялардың әлемдегі жартысы мүшеліктен шығып, АҚШ-та жартысы шығып, көптегені Социалистік партияға қосылды. Фрэнк Зейдлер – американдық социалистік саясаткер және Милуоки қаласының мэрі, 1948 жылдың 20 сәуірінен 1960 жылдың 18 сәуіріне дейін үш мерзім қызмет етті. Ол АҚШ-тың кез келген ірі қаласының ең соңғы социалистік мэрі болды. Зейдлер Милуокидің үшінші социалистік мэрі болды, оның алдында Эмиль Зейдель (1910–1912) және Дэниел Хоан (1916–1940) болды, бұл Милуокиді үш социалистік мэрін сайлаған ең ірі американдық қала етті. 1958 жылы АСП Тәуелсіз социалистік лиганың (ТСЛ) бұрынғы мүшелерін қабылдады, оның 1956 жылы таратылуына дейін Макс Шахтман басшылық еткен. Шахтман кеңестік коммунизмді "бюрократиялық коллективизм" деп сынға алып, оны капитализмнің кез келген түрінен де зорлықпен ұстайтын жаңа кластық қоғам түрі деп сипаттады. Шахтманның теориясы коммунизмнен қашқан көптеген диссиденттер мен қашқынның теориясына ұқсас болды, мысалы юговославиялық диссидент Милован Джилас ұсынған "жаңа класс" теориясы. Шахтманның ТСЛ-і Ирвинг Хоу, Майкл Харрингтон, Том Кан және Рашель Горовиц сияқты жастарды тартты. Жастар социалистік лигасы таратылды, бірақ партия сол атпен жаңа жастар тобын құрды. Екінші қызыл үрей – шамамен 1950 жылдан 1956 жылға дейінгі кезең, ол американдық институттарға коммунистік ықпал мен кеңес агенттерінің тыңшылығына қатысты үлкен қорқынышпен сипатталады. Маккарти дәуірінде мыңдаған американдықтар коммунист немесе коммунизмге жақтас деп айыпталды және үкіметтік немесе жеке кәсіпкерлік комиссиялар, комитеттер және агенттіктер алдында агрессивті тергеулерге және сұрақтарға ұшырады. Мұндай күдіктің басты нысандары үкімет қызметкерлері, ойын-сауық индустриясының қызметкерлері, педагогтар және кәсіби одақ белсенділері болды. Күдіктер көбінесе нақты дәлелдердің жетіспеуіне қарамастан, немесе күмәнді болуына қарамастан, адамның нақты немесе болжамды солшыл қарым-қатынастарының немесе сенімдерінің тудырған қаупі шамадан тыс үлкейтілді. Көптеген адамдар жұмыстан шығып, немесе мансаптары жойылды, ал кейбіреулері тіпті түрмеге жабылды. Бұл жазалардың көпшілігі кейінірек күшін жойған сот шешімдері арқылы келді, конституцияға қайшы келетін заңдар...

1960-1970 жылдар: Жаңа солшылдық және әлеуметтік тәртіпсіздіктер

Жаңа солшылдық термині АҚШ-та 1960 жылы социолог К. Райт Миллс (1916–1962) жазған ашық хатта танымал болды, ол «Жаңа солшылдыққа хат» деп аталды. Миллс жаңа солшыл идеологияны жақтады, ол еңбек мәселелеріне (Ескі солшылдық) дәстүрлі назардан аулақ болып, шеттету, аномия және авторитаризмге қарсы тұру сияқты мәселелерге назар аударды. Миллс дәстүрлі солшылдықтан қарсы мәдениет құндылықтарына қарай өтуді талап етті және қозғалысқа халықаралық көзқараспен қарауды баса назар аударды. Дэвид Бернердің айтуынша, К. Райт Миллс пролетариат енді революциялық күш емес екенін, жаңа революциялық өзгерістердің әгенті әлемдегі жас зиялылар екенін мәлімдеді. Сенатор Маккартидің құлдырауынан кейін (ол ешқашан Палатада қызмет етпеген, HUAC-тің беделі де 1950 жылдардың соңында біртіндеп төмендей бастады. 1959 жылы комитетті бұрынғы президент Гарри С. Трумэн «бүгінгі елдегі ең америкалық емес нәрсе» деп айыптады. Комитет 1960 жылдарда дамыған сайын айтарлықтай беделден айырылып, саяси сатириктердің нысанасына айналды және саяси белсенділердің жаңа буынының қарсылығына айналды. HUAC 1967 жылы Джерри Рубин мен Эбби Хоффманды Yippies-тен шақырды және 1968 жылғы Демократиялық ұлттық конвенциядан кейін қайтадан шақырды. Yippies бұқаралық ақпарат құралдарының назарын сот процесін мазақтау үшін пайдаланды. Рубин бір сеансқа АҚШ төңкерістік соғысы жасағының жауынгері сияқты киініп келіп, қатысушыларға АҚШ тәуелсіздік декларациясының көшірмелерін таратты. Содан кейін Рубин «өзге куәгерлер нацистік салютпен комитетке келеке-шөлеке етіп жатқанда, үлкен-үлкен қимашақ шамды үрледі». Прогрессивті Еңбек партиясы (PLP) 1961 жылдың күзінде CPUSA мүшелері құрды, олар Совет Одағы коммунизмді сатқан және Қытай-Совет даулы кезеңінде ревизионистке айналған деп сезінді. Прогрессивті Еңбек партиясы университет кампусына негізделген 2 мамыр қозғалысын (M2M) құрды, ол 1964 жылы Нью-Йоркте Вьетнам соғысына қарсы алғашқы маңызды жалпы науқанды ұйымдастырды. Алайда, 1965 жылы «Демократиялық қоғам үшін студенттер» (SDS) американдық солшыл белсенді саяси сахнаның алдыңғы шегіне шыққаннан кейін, PLP M2M-ді таратты және SDS-ке кірді, қолдаушылар тарту және кампустарда партия клубтарын құру үшін күш-жігермен жұмыс істеді. Екінші жағынан, троцкистік Социалистік жұмысшылар партиясы (SWP) азаматтық құқық қозғалысын да, 1960 жылдары өскен қара ұлттық қозғалысты да қолдады. Ол, әсіресе, қара нәсілді ұлтшыл көшбасшы Малкольм Х-тің күресшілігін мақтады, ол өз кезегінде SWP-нің қоғамдық форумдарында сөйлеп, «Жас социалистке» сұхбат берді. Барлық солшыл топтар сияқты, SWP де 1960 жылдары өсті және 1970 жылдардың алғашқы жылдары ерекше қарқынды өсімге ие болды. Бұл оның Вьетнамдағы соғысқа қарсы көптеген науқандар мен демонстрацияларға қатысқанынан туындады. Кан мен Хоровиц Норман Хиллмен бірге Баярд Растинге азаматтық құқық қозғалысына көмектесті. Растин азаматтық құқық қозғалысының жетекшілеріне бейбітшілік және зорлық-зомбылықсыздықты таратуға көмектесті, мысалы Мартин Лютер Кинг-младший. Растиннің шеңбері және А. Филип Рэндолф 1963 жылы Вашингтондағы науқанды ұйымдастырды, онда Кинг өзінің «Менің арманым бар» сөзін айтты. Осылайша ол 1968 жылы АҚШ-тағы кедейлер үшін экономикалық әділдікке қол жеткізу үшін өзінің кедейлер науқанын бастады. Ол жауларының коммунизмге байланысты болуын болдырмау үшін көпшілік алдында тілін сақтады, бірақ жеке өмірде ол кейде демократиялық социализмді қолдағанын айтты. 1952 жылы Корретта Скоттке жазған хатында ол былай деді: «Менің экономикалық теориям капиталистік емес, социалистік екенін сіздер білесіздер деп ойлаймын». Бір сөзінде ол «капитализмде бірдеңе дұрыс емес» деп мәлімдеді және «байлық жақсырақ бөлінуі керек, және Америка демократиялық социализмге қарай қозғалуы керек» деп мәлімдеді. Доктор Мартин Лютер Кинг азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі болды, ол әлеуметтік әділдік үшін күрес кезінде зорлық-зомбылықсыздықты және қара американдықтарға заң алдында тең құқықты беруді атап өтті. Дэвид Дж. Гарроудың айтуынша, Кинг жеке әңгімелесуде «жақын достарына экономикалық тұрғыдан айтқанда, ол өзін марксист деп атаған, себебі ол америкалық қоғамға байлық пен экономикалық билікті түбегейлі қайта бөлу қажет деп сенгендіктен, тіпті әлеуметтік әділеттіліктің қатал түріне қол жеткізу үшін». Кинг 1966 жылы «болып жатқан әлеуметтік-экономикалық құрылымдағы бөлшекті реформа идеясын қабылдамады. Тек сол кезде ғана ол капитализмнің нәсілшілдікті, экономикалық қысымды және милитаризмді байланыстыратын ортақ фактор екеніне сенді». Харрингтон мен басқа да социалистер Вашингтонға шақырылды, Кеннеди әкімшілігіне, содан кейін Джонсон әкімшілігінің Кедейлікке қарсы күрес және Ұлы қоғам бағдарламаларына көмектесу үшін. Харрингтон, Кан және Хоровиц Лига үшін өнеркәсіптік демократияның (LID) офицерлері және қызметкерлері болды, ол Жаңа солшылдық студенттер үшін демократиялық қоғамды (SDS) бастауға көмектесті. LID-дің үш офицері SDS-тің тәжірибесі аз белсенділерімен, мысалы Том Хейденмен қақтығысқа түсті, олардың Порт-Хурон мәлімдемесі социалистік және либералдық коммунизмге қарсы оппозицияны сынға алып, еңбек қозғалысын сынға алып, студенттерді әлеуметтік өзгерістердің агенттері ретінде ілгерілетуге тырысты. LID және SDS 1965 жылы бөлінді, SDS конституциясынан коммунистерге мүшелікке тыйым салатын «қанағаттандырмау туралы ережені» алып тастады: SDS қанағаттандырмау туралы ережесі «тоталитаризмді жақтаушылар мен оны қорғаушыларды» тыйым салған. Ережені алып тастау «дисциплиналық кадраларға» SDS-ті «басып алуға немесе парализге түсіруге» тырысуға тиімді мүмкіндік берді, бұл 1930 жылдары жаппай ұйымдарға болғандай. Содан кейін Марксизм-Ленинизм, әсіресе PLP, SDS үшін «өлім жазасын» жазды, ол өзінің ең жақсы кезеңінде 100 мыңнан астам мүшесі болды. «Монополиялық капитал: Американдық экономикалық және әлеуметтік тәртібі туралы эссе» - Пол Свизи мен Пол А. Баранның 1966 жылы Monthly Review Press баспасынан шыққан кітабы. Бұл Маркс теориясына үлкен үлес қосты, бәсекелес экономика туралы болжамнан қазіргі заманғы жинақтау процесін бақылайтын алып корпорациялармен байланысты монополиялық экономикаға назар аудару арқылы. Олардың жұмысы 1960 және 1970 жылдардағы Жаңа солшылдықтың зиялық дамуында жетекші рөл атқарды. American Economic Review журналындағы шолуда айтылғандай, бұл «бәсекелес капитализмнің Маркс моделін монополиялық капитализмнің жаңа жағдайларына кеңейтуге жасалған алғашқы нақты әрекет» болды. Жақында Ұлы дағдарыстан кейін ол қайтадан жаңа назар аударды. 1960 жылдары хиппи қозғалысы анархизмге деген жаңа қызығушылықты тудырды, сонымен қатар кейбір анархистік және басқа солшыл топтар Жаңа солшылдықтан пайда болды және анархистер 1970 жылдардағы студенттер мен жұмысшылардың көтерілісіне белсенді қатысты. Анархистер 1970 жылдардағы ядролық науқандар кезінде тікелей әрекеттерді пайдалана бастады және жақындық топтар арқылы ұйымдастырды. АҚШ-тағы Жаңа солшылдыққа Yippies сияқты анархистік, контрмәдени және хиппиге байланысты радикалдық топтар да кірді, олар Эбби Хоффман басшылығында болды, сондай-ақ Diggers және Black Mask/Up Against the Wall Motherfuckers кірді. 1966 жылдың соңына қарай Diggers тегін дүкендер ашты, олар өз тауарын тегін берді, тегін тамақ ұсынды, тегін есірткі таратты, ақша берді, тегін музыкалық концерттер ұйымдастырды және саяси өнер туындыларын жасады. Diggers өзінің атын Жерард Уинстэнли басқарған түпкілікті ағылшын Diggers-тен алды және ақша мен капитализмнен бос мини-қоғам құруға тырысты. Екінші жағынан, Yippies 1968 жылы президенттікке үміткер ретінде шошқаны («Pigasus the Immortal») ілгерілету сияқты театрлық жесстерді пайдаланды, ол әлеуметтік статус-квоны мазақтап көрсету үшін жасалды. Олар «символдық саясаттың» жоғары театрландырылған, авторитарлыққа қарсы және анархистік жастар қозғалысы ретінде сипатталды. Олар көше театры мен саяси әзілдермен танымал болғандықтан, «ешкімге де» солшыл саясаткерлер оларды елемеді немесе айыптады. ABC News хабарлағандай: «Г...»

1980-1990 жылдар: Жаңа коммунистік қозғалыс және ДСҰ-ға қарсы наразылық

1979–1989 жылдары Том Кан сияқты SDUSA мүшелері AFL–CIO-ның 300 мың доллар жинауын ұйымдастырды, ол Польшаның тәуелсіз еңбек одағы «Солидарлық» сұраған полиграфиялық машиналарын және басқа да жабдықтарды сатып алуға жұмсалды. SDUSA мүшелері Демократиялық және Республикалық партиялардың екіпартиялық коалициясын құруға көмектесті, ол Демократия үшін Ұлттық қордың (NED) құрылуын қолдады, ал оның алғашқы президенті Карл Гершман болды. NED 1989 жылға дейін «Солидарлыққа» 4 миллион АҚШ долларын мемлекеттік көмек ретінде бөлді. Гершман және SDUSA-ның басқа мүшелерін Массинг үкіметтегі қызметтері үшін «Мемлекеттік департамент социалистері» деп атады, ол Рейган әкімшілігінің сыртқы саясатын троцкистер жүргізіп отырғанын жазды, бірақ Липсет бұл аңыз екенін айтты. Бұл троцкистік айыптаманы 2003 жылы журналист Майкл Линд қайталап, тіпті кеңейтіп, Джордж Буш әкімшілігінің сыртқы саясатын бұрынғы троцкистер басып алғанын мәлімдеді. Алайда Линдтің «қорғаныс зиялыларының «көптеген еврей-американдық троцкистік қозғалыстың» дәстүрлері мен теорияларымен бірігуі» (Линдтің сөзімен) 2003 жылы Мичиган университетінің профессоры Алан М. Уолд тарапынан сынға ұшырады. Ол троцкизм мен неоконсерватизмді талқылаған Нью-Йорк зиялыларының тарихын жазған еді. SDUSA және бұрынғы троцкистер Джордж Буштың сыртқы саясатын ықпалға алды деген айыптамалар өзін-өзі палеоконсерваторлар (неоконсерватизмнің дәстүрлі консервативті қарсыластары) деп атап көрсетті. Американың Демократиялық Социалистері (АДС) 1982 жылы Демократиялық Социалистік Ұйымдастыру Комитеті (ДСОК) мен Жаңа Америка қозғалысы (НАМ) біріккеннен кейін құрылды. Осы екі ұйымның бірігуі кезінде DSA шамамен 5000 бұрынғы DSOC мүшесінен және 1000-нан NAM-нан тұрды. Бұрынғы DSOC сияқты, DSA сайлау саясатында Майкл Харрингтонның «реализмнің сол қанаты бүгін Демократиялық партияда кездеседі» деген ұстанымымен тығыз байланысты болды. DSA алғашқы жылдары 1984 жылы Уолтер Мондейл сияқты Демократиялық партияның кандидаттарына сынды қолдау көрсетіп, республикалық президенттікке қарсы болды. 1988 жылы DSA Джесси Джексонның екінші президенттік науқанын ынтамен қолдады. DSA-ның американдық сайлау саясатына қатысты ұстанымында «демократиялық социалистер сайлауалды коалиция құруға жаңа партияны құруға немесе Демократиялық партияның ішінде қайта құруға ғана бағытталған екіталай көзқарасты қабылдамайды» делінген. Анархистер 1980 жылдары баспа, наразылықтар мен конвенциялардың нәтижесінде көріне бастады. 1980 жылы Портлендте (Орегон штаты) Анархизм бойынша бірінші халықаралық симпозиум өтті. 1986 жылы Чикагода әйгілі Хеймаркет оқиғасының жүз жылдығын атап өту үшін Хеймаркет еске алу конференциясы өткізілді. Бұл конференциядан кейін Миннеаполисте (1987), Торонтода (1988) және Сан-Францискода (1989) жыл сайынғы континенттік конвенциялар өтті. 1980 жылдары анархизм Нью-Йорктегі C Squat және ABC No Rio сияқты басып алынған үйлермен/әлеуметтік орталықтармен байланысты болды. 1990 жылдары анархистер тобы «Сүйіспеншілік пен ашу желісі» (Love and Rage Network) деп аталатын ұйым құрды. Американдық анархистер наразылық акцияларында, әсіресе «қара блок» деп аталатын тактика арқылы көріне бастады. Американдық анархистер Сиэтлдегі ДСҰ-ға қарсы наразылықтардың нәтижесінде танымал болды: 1990 жылдары «әр түрлі қалалардағы жүздеген белсенділерді қамтыған Love & Rage газетінің айналасында Солтүстік Америка анархистік федерациясын құруға тырысты». Жалпы Күрес – Либертариандық Коммунистік Федерация немесе Lucha Común – Federación Comunista Libertaria (бұрынғы Анархистік Коммунистердің Солтүстік-Шығыс Федерациясы; NEFAC, немесе Fédération des Communistes Libertaires du Nord Est) – АҚШ-тың солтүстік-шығыс аймағында орналасқан анархистік коммунистік платформалық ұйым. NEFAC ресми түрде Бостон қаласында, Массачусетс штатында, 7–9 сәуірде өткен конгресс кезінде, 2000 жылы, Атлантик анархистік шеңберінің бұрынғы мүшелері мен АҚШ-тағы бұрынғы Love & Rage мүшелері мен Квебек қаласындағы Demanarchie газетінің бұрынғы мүшелері арасында бірнеше ай бойы талқыланғаннан кейін құрылды. АҚШ-тың солтүстік-шығысында, Онтарионың оңтүстігінде және Квебек провинциясында мүшелері мен қолдаушы топтары бар екі тілді француз және ағылшын тілдерінде сөйлейтін федерация ретінде құрылған ұйым кейіннен 2008 жылы бөлінді. Квебекелік мүшелік Union Communiste Libertaire (UCL) болып қайта құрылды, ал американдық мүшелік 2011 жылы Common Struggle деп атауын өзгерткенге дейін NEFAC атауын сақтап, содан кейін Black Rose Anarchist Federation-ке қосылды.

21 ғасыр

Дүниежүзілік Социалистік Интернационалдың жалғыз американдық ұйымдық мүшесі 2017 жылдың ортасына дейін Американың Демократиялық Социалистері (АДС) болды, бірақ соңғысы неолибералды экономикалық саясатты қабылдағаны үшін осы ұйымнан шығу үшін дауыс берді. 2008 жылы АДС Демократиялық партияның президенттікке үміткері Барак Обаманы республикалық партияның үміткері Джон Маккейнге қарсы жарыста қолдады. Обама сайланғаннан кейін оңшылдардың көптеген өкілдері оның әкімшілігінің саясаты социалистік екенін айта бастады, бірақ бұл мәлімдемені АДС және Обама әкімшілігі де жоққа шығарды. Обама үкіметіне қарсы оппозиция тарапынан социализм сөзін саяси айыптау ретінде жиі пайдалану нәтижесінде Ұлттық директор Франк Льюэллиннің «соңғы 12 айда Американың Демократиялық Социалистеріне бұқаралық ақпарат құралдарында соңғы 12 жылдағыдан да көп назар аударылды» деп мәлімдеуіне себеп болды. «Нью-Йорк Таймс» газеті Ноам Чомскиді, АДС және Өнеркәсіптік жұмысшылар әлемі мүшесін, «көзқарасы бойынша, қазіргі замандағы ең маңызды интеллектуал» деп сипаттайды және ол қазіргі тарихта ең көп сілтеме жасалған авторлар тізіміне енген. 2009 жылы социалистік қару қолдаушы ұйым Redneck Revolt құрылды. Бұл ұйым өзін саяси солшыл немесе либералды деп жарияламайды, бірақ 2018 жылы ұқсас социалистік ұйым – Социалистік мылтық қауымдастығы құрылды. Occupy Wall Street қозғалысы анархистер мен социалистерді қамтыған капитализмге қарсы белсенділікке ықпал етті және социалистік ойға жаңа қызығушылықты тудырды. Occupy қозғалысының тамыры Ұлы дағдарысқа дейін жетеді, ол капитализмге қарсы және социал-демократиялық солшылдардың ықпалын күшейтіп, байлықтың теңсіздігіне, ашкөздікке қарсы қозғалысты құрды және корпорацияларды олардың үздіксіз лоббилеуі мен меншік иелері класының жеке байлығын экономикалық қысымға алуы үшін жауапкершілікке тартуға шақырды. Холли Кэмпбелл айтқандай: «Сонымен қатар, Occupy қозғалысы да қарым-қатынас жасау және наразылық білдіру үшін бірнеше кеңістіктер жасады – физикалық кеңістіктер лагерьлер арқылы (олардың ұзақтығы үшін), әлеуметтік желілер арқылы пікір алмасудың виртуалды кеңістігі және тағы да, халықтық жұмыспен қамту және '99%' тілі арқылы интеллектуалды кеңістік. Бұл кеңістіктердің барлығы адамдарға жиналып, әңгімелесуге, білім алуға және неолибералды капитализмнің күштеріне қарсы наразылық білдіру үшін ресурстарды дамытуға мүмкіндік берді». Occupy қозғалысы күшіне жіберілмесе де, ол 1970 жылдардан бері ықпалын жоғалтқан американдық солшылды жандандыруға көмектесті. Солшыл саясат пен социализмге қызығушылық артты. 2009 жылдың сәуір айында Rasmussen Reports жүргізген сауалнама көрсетті, 2007-2010 жылдардағы қаржы дағдарысы (көптеген адамдар қаржы нарықтарында реттеудің болмауынан туындады деп санайды) АҚШ-та социализмке қолдаудың өскенін көрсетті. Сауалнама нәтижесінде американдық ересектердің 53% капитализм социализмнен жақсы деп ойлады және «30 жасқа дейінгі ересектер шамамен тең бөлінген: 37% капитализмді, 33% социализмді және 30% шешімін қабылдамайды». 2011 жылғы Pew сауалнамасында 18 мен 29 жас аралығындағы американдықтар капитализмге қарағанда социализмді 49%-дан 43%-ға дейін жақтырды, бірақ американдықтардың көпшілігі социализмге теріс көзқарас танытты, 60% қарсы болды. 2015 жылғы маусымдағы Gallup сауалнамасына сәйкес, американдық азаматтардың 47%-ы социалистік кандидатқа дауыс береді, ал 50%-ы дауыс бермейді. Демократтар арасында социалистік президентке дауыс беруге дайындық 59%, тәуелсіздер арасында 49% және республикашылар арасында 26% болды. 2015 жылдың қазан айында жүргізілген сауалнамада демократтардың 49%-ы социализмге оң көзқарас танытқан, ал 37%-ы капитализмге оң көзқарас танытқан. 2013 жылдың қарашасында Социалистік Альтернатива (SA) үміткері Кшама Савант Сиэтл қалалық кеңесінің 2-орынға сайланды. Савант кеңестегі соңғы жылдардағы тұңғыш социалист болды. SA ұлттық ұйымдастырушысы Филип Локер бұл «елдегі социалистік қозғалыстың шешуші сәті болды» деді. Occupy қозғалысы АҚШ сенаторы Берни Сандерсті 2016 жылы демократиялық социалист ретінде президенттікке қатысуға көндірді. «Вермонт сенаторы Берни Сандерс 2016 жылғы президенттік науқанында ең көп адам жиналған жерлерге ие болды: Финиксте 11 000, Лос-Анджелесте 25 000 және Портлендте (Орегон штаты) 28 000 адам. Сандерс үш онжылдықтан бері тәуелсіз үміткер ретінде сайланған демократиялық социалист, Демократиялық партияның алғашқы сайлауында қатысты. Ол социализмнің бастапқы мақсатын жақтамайды – «елдің ресурстары мен ірі өнеркәсіптері үкіметке тиесілі болуы керек және барлық халықтың мүддесі үшін жұмыс істеуі керек, жеке тұлғалар мен жеке компаниялардың пайдасы үшін емес», бірақ Сандерс «социализмді» американдық саяси дискурсқа қайта енгізді». Сандерс «саяси революцияның» жетекші тұлғасы болып табылады, ол дауыс берушілер мен белсенділердің наразылық қозғалысы, төңкеріс емес, АҚШ-ты азаматтарының көпшілігі үшін жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, оның 2020 жылғы президенттікке үміткерлігінде одан да көп адам қатысты, 26 000-нан астам қатысушы болды. Сандерс сонымен қатар 2020 жылғы Демократиялық Айова және Невада штатындағы жиналыстарда, Нью-Гэмпширдегі алғашқы сайлауда және Одақтың ең көп халқы бар штаты – Калифорниядағы алғашқы сайлауда ең көп дауыс алды. 21 ғасырда социалистік және солшыл ұйымдастыруға қатысу артып келеді, бұл Occupy қозғалысы және Берни Сандерстің 2016 және 2020 жылғы президенттік науқандарының нәтижесінде болды. Бұл Американың Демократиялық Социалистерінің (АДС) өркендеуіне әкелді, «2018 жылдың желтоқсанында АДС-тің 166 бөлімшесінде және 57 орта және жоғары мектептік топтарында 55 000-нан астам мүшесі болды, бұл оны 1930 және 1940 жылдардағы Коммунистік партияның гүлдену кезеңінен бері АҚШ-тағы ең ірі социалистік ұйымға айналдырды». The New Labor Forum газетімен сұхбатта АДС мүшесі «Мен өмір бойы либерал болдым, бірақ Бернидің алғашқы сайлау науқанында баяу радикалдандым және радикалдандыруға түрткі болдым. Мен Берни социализм туралы айта бастағанға дейін демократиялық социализм терминін білмедім» деп куәлік берді. Дональд Трамп сайланғаннан кейін АДС 25 000 төлем төлейтін мүшеге жетті, ал SA кем дегенде 30 пайызға өсті. Кейбір АДС мүшелері Иллинойс және Джорджия сияқты штаттардағы жергілікті сайлауларда көзге түсті. Социалистік тоқсандық журнал Jacobin Трамп сайланғаннан кейін төрт ай ішінде 30 000-ға дейін өсті. 2017 жылдың қараша айында YouGov жүргізген сауалнама көрсетті, 21-ден 29 жасқа дейінгі американдықтардың көпшілігі социализмді капитализмнен жоғары бағалайды және американдық экономикалық жүйе оларға қарсы жұмыс істейді деп сенеді. Сол айда 2017 жылғы сайлауларда елдің әртүрлі жерлеріндегі жергілікті және штаттық үкіметтік лауазымдарға АДС-тің 15 мүшесі сайланды. Өз тарихын Жаңа солшылдардан Норман Томасқа және Юджин Дебске дейін жегізетін АДС 2017 жылға қарай АҚШ-тағы ең ірі социалистік ұйым болды. 2018 жылдың қыркүйек айына қарай мүше саны 50 000-ға жетті, ал жергілікті бөлімшелердің саны 40-тан 181-ге дейін өсті. 2018 жылдың маусымында АДС мүшесі Александрия Окасио Кортес Нью-Йорктің 14-округтік сайлау округінде Демократиялық партияның үміткері Джо Кроулиді жеңіп, Демократиялық партияның 2018 жылғы аралық сайлау маусымындағы ең үлкен сенсациялық жеңіске ие болды. Ол 2018 жылдың қараша айында Өкілдер палатасына сайланды. Gallup сауалнамасына сәйкес, социализм Демократиялық партия ішінде танымал болып келеді. 2018 жылға қарай Демократиялық партияға жақын жауап берушілердің 57%-ы социализмге оң көзқарас білдірді, 2016 жылғы 53%-мен салыстырғанда. Демократиялық партияға жақын жауап берушілер арасында капитализмге деген көзқарас 2016 жылғы президенттік сайлаудан бері 56%-дан 47%-ға дейін төмендеді. 2018 жылғы сауалнамада республикалық партияға жақын жауап берушілердің 16%-ы және американдық ересектердің 37%-ы социализмге оң көзқарас білдірді, ал тиісінше 71% және 56% капитализмге оң көзқарас білдірді. 2019 жылғы Harris Poll сауалнамасы социализм әйелдерге қарағанда...