Кіріспе

Шотландиядағы Корольдік теңіз флотының операциялық базасы – «Корольдік теңіз базасы, Клайд» (HMNB Clyde; сондай-ақ HMS Neptune) негізінен Гар-Лохтағы Фаслайнде орналасқан. Бұл Ұлыбританиядағы Корольдік теңіз флотының үш операциялық базасының бірі (қалғандары – HMNB Devonport және HMNB Portsmouth). Бұл Шотландиядағы теңіз күштерінің штаб-пәтері және Ұлыбританияның ядролық қаруларының, атап айтқанда, «Трайдент» зымырандарымен жабдықталған ядролық су асты кемелерінің орналасқан жері ретінде белгілі.

Тарих

Фаслане алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыста база ретінде салынды және пайдаланылды. 1960 жылдары британ үкіметі АҚШ-пен Polaris зымыран жүйесін сатып алу туралы Polaris сату келісімін келіссөздерге түсті, бұл жүйе британдық құрастырылған ядролық қаруларды атқылауға арналған бес арнайы салынған су асты кемесінен тұруға тиіс болды. Нәтижесінде, тек төрт кеме салынды: , , және . Осы төрт су асты кемесі Фаслане базасында тұрақты түрде орналасқан. Фаслане өзінің географиялық орналасуының арқасында осы кемелерді қабылдау үшін таңдалды. Ол Шотландияның батыс жағалауындағы салыстырмалы түрде тыныш, бірақ терең және оңай жүзуге болатын Gare Loch және Firth of Clyde шығанағындағы бекініс болып табылады. Бұл орналасу Солтүстік Атлантикадағы су асты кемелерінің патрульдеу аймақтарына Солтүстік канал арқылы, GIUK аймағы арқылы Норвегия теңізіне жылдам және жасырын өтуге мүмкіндік береді. Орын таңдалған кезде, ол 1961–1992 жылдар аралығында жұмыс істеген Холи-Лохтағы американдық SSBN базасына да жақын болды. Кез келген уақытта бір кеме қарауылда болды. 1971 жылы базада ядролық флот пен дизельді патрульді су асты кемелерінің 3-ші су асты кемелер эскадрильясы, "жауынгерлер", және төрт Polaris су асты кемесінен тұратын 10-шы су асты кемелер эскадрильясы, "бомбалаушылар" орналасқан.

Негізделген кемелер мен бірліктер

Төмендегі ерекше кемелер мен құрамалар Фасланда орналасқан.

Фасландағы қауіпсіздік және апаттар

"Күнгі жұлдыз" жаттығуы – Фасланедегі ядролық қару апатына төтенше жағдайларға жауап беру процедураларын жыл сайынғы тексеру. Оны Ядролық реттеу басқармасы жүргізеді. 2011 жылы тексеру сәтсіз аяқталды, себебі "жағдайды басқарудың бірқатар аспектілері жеткілікті дәрежеде көрсетілмеген" деп танылды. 2013–14 жылдары ядролық реакторларға қатысты 99 радиациялық оқиға, ал ядролық қаруға қатысты 6 оқиға тіркелді. Бұл соңғы алты жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Қорғаныс министрлігі олардың көпшілігі ұсақ оқиғалар болғандықтан, халыққа ешқандай қауіп болмағанын мәлімдеді. SNP қорғаныс өкілі Ангус Робертсон бұл көрсеткіштерді "толыққанды ошақтың" деп сипаттады. Алайда Қорғаныс министрлігі оқиғалардың санына ғана назар аударудың "толыққанды жаңылыс" екенін айтты, өйткені оларға "бояу жұмыстарына кіріспес бұрын дұрыс нысанды толтырмау сияқты өте ұсақ мәселелер де кіреді". Шындығында, Қорғаныс министрлігі бұл "қатаң жүйенің Қорғаныс министрлігінің ядролық қауіпсіздіктің барлық саласына қаншалықты мән беретінін көрсететінін, сабақтарды алуды қамтамасыз ететінін және есепте көрсетілген оқиғалардың ешқайсысы біздің қызметкерлердің денсаулығына немесе халықтың кез келген мүшесіне қауіп төндірмегенін анық айтуға болатынын" мәлімдеді. Расында, тіркелген оқиғалардың бірі – бос паллетті дұрыс таңбаламау болды. Ұсақ оқиғалар туралы хабарланып, тергеу жүргізілді, осылайша үнемі өнімділікті жақсартуға мүмкіндік болды. Ұлыбритания Қорғаныс министрі Филип Данн парламент депутаттарына: "Бұл жан-жақты, тәуелсіз тіркеу процесі Клайдқа сенімді хабарлау мәдениетін сақтауға, тәжірибеден сабақ алуға және ертерек түзету шараларын қабылдауға мүмкіндік береді" деді.

Ядролық қаруға қарсы демонстрациялар

Осы ядролық қабілеті бар зымырандардың болуына байланысты, Фаслейн ядролық қаруды жою науқаны және басқа да шотландтық үн қосу топтары, соның ішінде Trident Ploughshares тарапынан наразылық акцияларына ұшырады. 1982 жылдан бері база қақпасының сыртында тұрақты бейбітшілік лагері құрылған, онда жиі демонстрациялар мен әдеттегі сәрсенбі күнгі наразылықтар өтеді. Фаслейннің болуы шотланд саясатында да маңызды мәселе болып табылады. Шотландия Ұлттық партиясы (SNP), Шотландия Социалистік партиясы (SSP) және Шотландия Жасыл партиясы ядролық қарудың орналастырылуына қарсы, алайда SNP базаны дәстүрлі қаруланған және дәстүрлі қуатпен жұмыс істейтін теңіз күштерін қамтамасыз ету үшін сақтап қалатынын мәлімдеді. Осы партиялардың мүшелері, тіпті Лейборист партиясының өкілдері де жиналатын митингтерге қатысады. Сонымен қатар, Джордж Галлоуэй сияқты бұрынғы тәуелсіз саяхатшылар да Фаслейн маңындағы митингтерге қатысады.

Фаслана 365

"Фаслан 365" науқаны базада бір жылға созған наразылық болды. Бұл Ұлыбританияның ядролық қаруын тарату үшін күшті қоғамдық қысым жасау мақсатындағы азаматтық қарсылыққа негіделген бастама еді. Науқан 2006 жылдың қыркүйегінде басталды, алғашқы наразылық шарасы 1 қазан күні Гринхэм Коммондағы наразылықтарға қатысқан әйелдер тобы тарапынан жүзеге асырылды. Ол 2007 жылдың 1 қазанында өткен "Үлкен блокада" арқылы ресми түрде аяқталды. "Фаслан 365" науқанына 131 блокадалық топ қатысты және 1150 адам қамауға алынды.