Кіріспе

Қаза тауы арқылы бораксты тасымалдау

тазалау өнімі туралы ақпарат
Уоллес Берри жұлдыздық құрамындағы фильм

Жиырма қашыр командасы – 1883 жылдан 1898 жылға дейін Қаза тауынан бораксты тасымалдайтын үлкен вагондарға бекітілген он сегіз қашыр мен екі жылқыдан тұратын командалар еді. Олар Мохаве шөліндегі кендерден ең жақын теміржолға дейін, 266 шақырым қашықтықтағы Мохавеге дейін сапарлады. Бағыттар Гармония және Амаргаса бораксы өндірісінен Даггетке, Калифорнияға, кейін Мохавеге, Калифорнияға дейін созылды. 1888 жылы Гармония мен Амаргаса жабылғаннан кейін, қашыр командасының бағыты Каликодан шығысқа қарай 5 шақырымдағы Борат кеніне, содан кейін Даггетке ауыстырылды. Олар 1891 жылдан 1898 жылға дейін жұмыс істеді, одан кейін Борат және Даггет темір жолымен алмастырылды. Вагонтар – жатақ жануарларымен тартылған ең ірілердің қатарына жатты, бір ретте 10 тонна (9 метрикалық тонна) борак кенін тасымалдауға арналған.

Тарих

1877 жылы, Өлім аңғарына жиырма қаңғыма командасы енгізілмес бұрын алты жылдай бұрын, Scientific American журналы Франсис Марион Смит пен оның інісі өз компанияларының 30 тонна бораксын екі үлкен арбамен, азық-түлік пен су үшін үшінші арбамен, 24 қаңғыма командасымен Колумбус, Невада мен Уодсворт, Невада арасындағы 160 мильдік (257 км) шөлді жерге тартқандарын хабарлады. Жиырма қаңғыма командасы арбалары бір ретте 7 тонна борак рудасын тасымалдауға арналған. Арғы дөңгелектері 2 метр биіктікте болды және темір шиналармен жабдықталған. Қалың еменнен жасалған арба төсектерінің ұзындығы 5 метр, тереңдігі 2 метр болатын, ал бос тұрғанда салмағы 900 келіден аспады. Олардың берік құрылысының арқасында, ешқайсысы да тасымалдау кезінде бұзылмады. Бірінші арба – тіркеме, екіншісі – "тендер" немесе "артқы вагон", ал су танк-арбасы соңынан келе жатты. Қаңғымалармен бірге кербеннің ұзындығы 55 метрден асты, және жол бойында қаңғымаларға сумен қамтамасыз етілді. Арбаларда көлікші мен көмекшісі үшін су бөшкелері болды. Су қоры жол бойындағы бұлақтарда толықтырылды, өйткені бүкіл сапарға жеткілікті суды алып жүру мүмкін болмады. Қайта оралатын командаларға Мохаведен келген командалар жол бойындағы лагерьлерде азық-түлік пен суды таратып, бос борак арбаларын тартты. Бір кезде маршруттың бір бөлігінде құрғақ лагерьге су жеткізу үшін шығып бара жатқан пойызға қосымша арба қосылды, оны қайта оралатын команда пайдаланды және цикл қайталанды. Командалар алты жыл ішінде Өлім аңғарынан 3600 тоннадан астам борак шығарды, ал 1898 жылдан бастап Тынық мұхиты жағалауындағы Борак компаниясы боракты пойызбен тасымалдай бастады.

Команда

Аттар арбаның ең алдыңғы дөңгелектеріне тіркелді. Оларды көлікті басқаруға міндетті екі адамның бірі айдап, әдетте қалыңдықтарынан ірі болып келді. Олар арбаны жылға бастау үшін зор күш-қуатқа ие болды және ауыр арба тізгінінің соққысына төтеп бере алды, бірақ қашырлар ақылдырақ және шөл жағдайында жұмыс істеуге жақсы бейімделген. "Proceedings Fifth Death Valley Conference on History and Prehistory" конференциясының материалдарында Мохаве аймағындағы жүк тасымалы операциялары туралы екі мақала жарияланды, онда қашырлар мен аттардың қолданылуына қатысты егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. "Мифтер мен адамдар: Жиырма қашырлы команданың оқиғасындағы шындық пен қиялдың арасын ажырату" атты мақаласында автор Тед Фаве командалардың қалай құрылғанын, оқытылғанын және пайдаланылғанын баяндады. Реми Надоның шөл аймағында жүк тасымалдаудағы тарихи жетістіктеріне негізделген "Надоның Мохаведегі жүк тасымалдаушы командалары" еңбегі қашырлардың жалпы қолданысқа артықшылығын көрсетеді. Команда басқарушы "жарық сызық" деп аталатын бір ұзын тізгінмен және ұзын қара жыланша қамшының көмегімен команданы басқарды. Команда басқарушы әдетте сол жақ алдыңғы атты айдап, бірақ тік құлпырада тежегішті басқару үшін трейлерден де басқара алатын. Суға түсіруші әдетте трейлерде отырып, бірақ төбелі жерде тежегішті басқару үшін артқы жағына көшетін. Ол кішкентай тастармен қаруланып, трейлерден назарсыз қашырларды лақтырып, жұмысына қайтаруға болатын. Екеуі де команданы дайындауға, қашырларды тамақтандыруға, суаруға, ветеринарлық көмек көрсетуге және қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізуге жауапты болды. Күндіз қашырларды тамақтандыру және суару үшін орталықта аялдама жасалды. Түнгі аялдамаларда қашырларға арналған қоралар мен жем қораптары болды. Күндізгі сапардың орташа ұзақтығы шамамен 27 шақырымды құрады, бұл қадамдар арасында аздап өзгерді. Бір бағытқа сапар жасауға шамамен он күн уақыт кетті. Компания түнгі аялдамаларда жүргізушілер мен суға түсірушілерге арналған кабиналар салды.

Бастығы мен атақ-даңқы

Франсис Марион Смит, кейін "Боракс Смит" деп танылған, "Pacific Borax" компаниясын құрды. Кора Кигл оның тарихын 1939 жылдың қыркүйегінде "Desert Magazine" журналында жарияланған "Бораттағы букборд күндері" атты мақаласында баяндады. Смит – керемет насихагер болды және компанияның кір жуу өнімдерін тегін үлгілермен жарнамалау үшін АҚШ-тың ірі қалаларына джик-лайн командаларымен жүргізушілерді жіберді. Көрме командалары көбінесе жарнамалық құндылығы үшін қашырлардан құралған, бірақ Смит нақты қолдануда дөңгелекті аттардың қалыпты тәжірибе екенін түсіндірді. Компания үшін тасымалдаумен айналысатын сыртқы мердігерлер әдетте аралас командаларды пайдаланды. Джо Зентнер жарнамалық кампанияның бастауын "Desert USA" веб-сайтында "Өлім сахарасындағы жиырма қашыр командасының қозғалысы" деген мақаласында жазды. Бұрын компанияның түнгі күзетшісі болған Билл Паркинсонға "Боракс Билл" рөлі берілгенде, команданы жүргізуді тез үйренуге тура келді. Ол осы атпен танылған бірінші, бірақ соңғы жүргізуші емес. 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесі команданың тұңғыш ресми пайда болуы болды және Паркинсонның гастрольдік сапарына себепкер болды. Команда ақыры Бродвей көшесімен шеру өткізіп, Нью-Йорк қаласына жетті. Осы көрсетістен кейін қашырлар сатылып, арбалар Калифорнияға қайтарылды. "Соңғы саяхат, Боракс жиырма қашыр командасы 1883–1999" еңбегінде айтылғандай, қашырлар Алтын қақпа көпірінің ашылуында да пайда болды. 1940 жылғы маусымда шыққан "Desert Magazine" журналында алғашқы екі боракс вагонының Нью-Йорк әлемдік көрмесіне жол тартқаны туралы қысқа хабарлама жарияланды. 1958 жылы жиырма қашыр командасы U.S. Borax компаниясының жаңа карьерінен символдық түрде шығарылды, бұл жер астынан ашық карьерге өтуді еске салды. Жиырма қашыр командасының басқа да қатысуларының бірі – 1917 жылы президент Уилсонның инаугурациясы. Жарнамалық команданың көрсетілімдері 1999 жылдың 1 қаңтарындағы Роуз парадындағы (Rose Parade) саяхатпен аяқталды. Команда 1998 жылы Калифорния штатындағы Борон қаласындағы парадта сынақтан өтті. Компания 115 жылдық арбаларды жөндеуге, сондай-ақ аттар мен қашырларға арқандар алуға 100 000 доллар жұмсады. Компанияның бұдан былай бөлшек сауда тауарын өнімдері болмағандықтан, жарнамалық мақсаттар үшін қосымша іс-шаралар жоспарланбады. Нью-Йорктегі Бродвей көшесімен команданы жүргізіп бара жатқан Боракс Биллдің суреті сақталған. Көбінесе тек жетекші аттарда ғана қоңыраулар ілінген. Тағы бір суретте 1917 жылы Сан-Францискодағы команда бейнеленген. Бұл суретте жүк таситын адамның аты бар екені анық көрінеді. Тағы бір тарихи суретте аттар мен қашырлардың қосылған жұмыс істеп тұрған боракс тасымалдау командасы көрсетілген.