Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы (1876–1925)
German historian (1876–1925)
Артур Вильгельм Эрнст Виктор Молер ван ден Брук (23 сәуір 1876 – 30 мамыр 1925) – неміс мәдени тарихшысы, философ және жазушы, ең белгілісі 1923 жылы жарық көрген «Үшінші рейх» кітабымен танымал. Ол неміс ұлтшылдығын жақтады және консервативтік-революциялық қозғалысқа, кейіннен нацистік партияға күшті ықпал етті, тіпті ол Адольф Гитлерге ашық қарсылық көрсеткенімен және оны көп сынағанмен. 1906 жылдан 1922 жылға дейін ол Елизавета Керрик жасаған Достоевскийдің жазбаларының тұңғыш толық неміс тіліне аудармасын жариялады.
Arthur Wilhelm Ernst Victor Moeller van den Bruck (23 April 1876 – 30 May 1925) was a German cultural historian, philosopher and writer best known for his controversial 1923 book Das Dritte Reich ("The Third Reich"), which promoted German nationalism and strongly influenced the Conservative Revolutionary movement and then the Nazi Party, despite his open opposition and numerous criticisms of Adolf Hitler. From 1906 to 1922, he also published Elisabeth Kaerrick's first full German translation of Dostoyevsky's written works.
Өмірбаян
Моеллер ван ден Брук 1876 жылғы 23 сәуірде Вестфалияның Солинген қаласында буржуазиялық отбасындағы жалғыз бала ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – неміс мемлекеттік сәулетшісі Оттомар Виктор Моеллер, ал анасы – голланд сәулетшісі ван ден Броктың қызы Элис ван ден Брук, сондай-ақ (дегенге қарағанда) испандық анасы. Моеллер ван ден Брук алғашқыда Артур Шопенгауэрдің құрметіне "Артур" деп аталған, бірақ кейіннен ол атын өзгертіп, тек Моеллер ван ден Брук деп қалдырды. Оқуға немқұрайлы қарағаны үшін неміс гимназиясынан қуылды. Жас Моеллер ван ден Брук неміс әдебиеті мен философиясын, әсіресе Ницшенің еңбектерін маңызды білім деп санады. Кейін ол Берлин, Париж және Италияда өздігінен оқуын жалғастырды. 1897 жылы Хеда Маазеге (кейіннен Эйленбергке) үйленді. 1904 жылы олар ажырасты. Моеллер ван ден Бруктың сегіз томдық "Немістер, біздің халық тарихы" атты мәдени тарихы 1905 жылы жарық көрді. 1907 жылы Германияға оралып, 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда әскерге шақырылды. Біраз уақыттан кейін ол Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметіне қабылданып, Германия Жоғарғы Бас қолбасшылығының сыртқы істер бөліміне бекітілді. Оның 1916 жылы жарық көрген "Пруссия стилі" атты эссесі Пруссияның мәнін "мемлекетке деген ерік" ретінде жұртқа паш етіп, ұлтшылдыққа бет бұрғанын көрсетті. Ол парламенттік демократия мен либерализмге қарсы оппозициялық күш ретінде танылды және "жас консерваторлар қозғалысына" (Jungkonservativen) зор ықпал етті. Жүйкелік аурудан кейін 1925 жылғы 30 мамырда Берлинде өз-өзіне қол жұмсады. Моеллер ван ден Брук "Маусым клубының" (Juniklub) құрылуына бірлесіп қатысты, ол Версаль келісіміне қарсы күресте жас консерваторларға ықпал етуді мақсат еткен. Кейін ол "Германия азаматтар клубы" (Deutscher Herrenklub) деп аталды, зор күшке ие болды және 1932 жылы Франц фон Папеннің Рейхсканцлер болуына көмектесті.
Moeller van den Bruck was born on 23 April 1876 in Solingen, Westphalia, as the only child of bourgeois parents. His father was Ottomar Victor Moeller, a German state architect, and his mother was Elise van den Bruck, the daughter of Dutch architect van den Broeck and (allegedly) a Spanish mother. Moeller van den Bruck's given name was "Arthur" in honour of Arthur Schopenhauer, but he would later drop that part from his name. He was expelled from a gymnasium, a German secondary school, for his indifference towards his studies. The young Moeller van den Bruck believed German literature and philosophy, particularly the works of Nietzsche, to be a more vital education. He later continued his studies on his own in Berlin, Paris and Italy. In 1897 he married Hedda Maase (later Eulenberg). She divorced him in 1904. Moeller van den Bruck's eight volume cultural history Die Deutschen, unsere Menschengeschichte ("The Germans, Our People's History") appeared in 1905. In 1907, he returned to Germany, and in 1914, he enlisted in the army at the start of World War I. Soon, he joined the press office of the Foreign Ministry and was attached to the foreign affairs section of the German Supreme Army Command. His essay Der Preußische Stil ("The Prussian Style") in which he celebrated the essence of Prussia as "the will to the state" appeared in 1916 and marked his embrace of nationalism. It showed him as an opponent of parliamentary democracy and liberalism, and it exerted a strong influence on the Jungkonservativen ("young conservative movement"). After a nervous breakdown, he committed suicide in Berlin on 30 May 1925. Moeller van den Bruck was the joint founder of the "June Club" (Juniklub), which sought to influence young conservatives in the fight against the Treaty of Versailles. Later, it was renamed Deutscher Herrenklub ("German Gentlemen's Club"), became very powerful and helped Franz von Papen to become Reichskanzler in 1932.
Нацизмге әсер ету
1918 жылы жазған "Жас ұлттардың құқығы" ("The Right of Young Nations") атты кітабында Моеллер ван ден Брук Sonderweg теориясының бір нұсқасын ұсынады, онда ол Ресейді коммунистік өркениеттің, ал АҚШ-ты капиталистік өркениеттің бейнесі ретінде дамытты, екеуі де теріске шығарылады. Германия осы екі шектің арасындағы үлгі ретінде көрсетіледі. Осы кітапта Моеллер ван ден Брук батысқа және империализмге қарсы мемлекеттік теорияны (Staatstheorie) жақтады, ол ұлтшылдық пен әлеуметтік әділеттілік идеялары арасындағы қақтығысты азайтуға бағытталған. Ол Веймар Республикасына қарсы шыққан жас консерваторларға (Jungkonservativen) зор ықпал етті. Ол нацистердің қозғалысының негізі болған кейбір идеяларын ұсынған болуы мүмкін, бірақ 1922 жылы Гитлермен кездескенде, Брук оны "пролетарлық қарапайымдылығы" үшін қабылдамады. Нацистер оның идеяларын пайдаланды, соның ішінде 1923 жылы жарық көрген "Das Dritte Reich" ("Үшінші рейх") атты кітабының атауын саяси ұран ретінде және германдық Übermensch идеясын қабылдады.
In his 1918 book Das Recht der jungen Völker ("The Right Of Young Nations"), Moeller van den Bruck presents a version of the Sonderweg theory in which he developed the theme of Russia as representing communist civilization and the United States representing capitalist civilization, both of which are rejected. Germany is held up as the model between the two extremes. In the same book, Moeller van den Bruck advocated an expressly anti Western and anti imperialist philosophy of the state (Staatstheorie), which attempted to bridge the gap between nationalism and concepts of social justice. He had a major influence on the Jungkonservativen (Young Conservatives) in their opposition to the Weimar Republic. He may have also supplied the Nazis with some of the concepts underpinning their movement, but upon meeting Hitler in 1922, Bruck rejected him for his "proletarian primitiveness". The Nazis still made use of his ideas where they could, including appropriating the title of his 1923 book Das Dritte Reich (meaning "The Third Reich") as a political slogan and the Germanic Übermensch idea.