Кіріспе

Эстондық саясаткер Андрус Ансип (; 1956 жылдың 1 қазанында туған) – эстондық саясаткер, Еуропалық парламент мүшесі, бұрынғы Еуропалық цифрлық нарық комиссары және 2014 жылдан 2019 жылға дейін Еуропалық комиссияның вице-президенті қызметін атқарды. Одан бұрын ол 2005 жылдан 2014 жылға дейін Эстонияның премьер-министрі және 2004 жылдан 2014 жылға дейін либералды Эстондық реформа партиясының төрағасы болды. Саясатқа кірмес бұрын Ансип химия мамандығын алған, кейін банк және бизнес салаларында жұмыс істеген. 2004 жылы парламентке өтіп, тез арада Экономикалық істер министрі болып, содан кейін 2005 жылдың сәуірінде премьер-министр болды. 2014 жылдың 1 қарашасында Еуропалық комиссияға тағайындалды.

Ерте өмір және бизнес мансабы

Тартуда туған Ансип 1979 жылы Тарту университетін химия мамандығы бойынша бітірген. 1979-1983 жылдары университетте инженер болып жұмыс істеді (міндетті әскери қызметке байланысты екі жыл үзіліспен). 1986-1988 жылдары Кеңес Одағы Коммунистік партиясы Эстония филиалының Тарту аудандық комитетінде индустрия бөлімінің оқытушысы және ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі болды. Ансип бірнеше банк және инвестициялық кәсіпорындарда жұмыс істеген. Ол Тарту Халық банкі директорлар кеңесінің мүшесі, Livonia жекешелендіру ИФ басқарма төрағасы, және Инвестициялық қор брокері ЖШҚ бас директоры болып қызмет атқарды. Сонымен қатар, ол Radio Tartu басқарма төрағасы лауазымында болды. 1989 жылдан 1993 жылға дейін Андрус Ансип AS Estkompexim компаниясының Тартудағы филиалын басқарды.

Тарту қаласының әкімі

1998 жылы Ансип оңшыл-орталық «Реформиерәкконд» (Реформа партиясы) партиясынан кандидат ретінде Тарту қаласының мэрі болып сайланды. Ол 2004 жылға дейін осы лауазымды атқарып, халықтың зор қолдауын және жоғары рейтингтерге ие болды. Бұрын ол Эстония Парламенті – Рийгикогуға сайлауға түскен, бірақ мэр қызметінде қалу үшін әрқашан мандатын бас тартқан. Оның орнын партияласы Лэйн Йенес басты.

Реформа партиясының төрағасы және экономика министрі

2004 жылдың 21 қарашасында Ансип Эстония реформа партиясының төрағасы болды, себебі партияның негізін қалаушы және осы уақытқа дейін төраға болған, бұрынғы премьер-министр Сиим Каллас Еуропалық Одақ комиссары және вице-президент болып тағайындалып, Брюссельге көшіп кетуге тиіс болды. Ансиптің Таллинге көшуі белгілі болды, ал Юхан Партстың коалициялық үкіметіндегі Экономика және коммуникация министрі, партиялас Мелис Атонен отставкаға кеткен кезде оған мүмкіндік туды. Ансип 13 қыркүйекте оның орнын басты. Министр ретіндегі қызметінің қысқа мерзіміне байланысты оның жетістіктерін бағалау қиын.

Премьер-министр

2005 жылдың 31 наурызында Ансип президент Арнольд Рютельдің 2005 жылдың 24 наурызында премьер-министр Юхан Партстың отставкасынан кейін үкімет құруды тапсырды. Ансип Орталық партиясымен және Эстония Халық одағымен коалиция құрды, ол 2005 жылдың 12 сәуірінде Рийгикогуда мақұлданды. Осылайша Ансип Эстонияның премьер-министрі болды. Оған Рийгикогудың 101 депутатының 53-і қолдау көрсетті, 40-ы қарсы дауыс берді. Ол және министрлер келесі күні, 13 сәуірде, қызметке кірісті. 2007 жылдың 4 наурызында Ансиптің Реформа партиясы Эстония парламенттік сайлауында 27 пайыз дауыс алып, Рийгикогудағы мандатын 19 орыннан 31 орынға көтерді. Ансиптің өзі 22 500-ден астам дауыс жинады. Президент Тоомас Хендрик Ильвес оны үкімет құруға тағайындады. Бұл жолы Реформа партиясы «Про Патрия» және «Рес Публика» одағы (IRL) және Социал-демократиялық партиямен коалиция құрды. Оның премьер-министрлік екінші өкілеттігі 2007 жылдың 5 сәуірінде басталды. 2009 жылдың мамырында Социал-демократтар үкіметтен шығып, Эстония Халық одағымен коалициялық келіссөздер сәтсіз аяқталғандықтан, Реформа партиясы мен IRL азшылық үкіметін жалғастыру туралы шешім қабылданды. 2011 жылдың наурызында Реформа партиясы Рийгикогуда 33 орын жеңіп алды, тіпті 2009 жылы елдің экономикалық өнімі жаһандық қаржылық дағдарыс пен солтүстік елдерінің банктерінен арзан және оңай несиелердің арқасында туындаған жылжымайтын мүлік бағасының күрт құлауына байланысты 14 пайызға төмендегеніне қарамастан, ең ірі партия болып қала берді. Ансипке президент Тоомас Хендрик Ильвес үкімет құруды тапсырды. Реформа партиясы «Про Патрия» және «Рес Публика» одағымен коалицияда жалғасты. Ансиптің премьер-министр ретінде үшінші өкілеттігі 2011 жылдың 6 сәуірінде Рийгикогу оның үшінші кабинетін бекіткен кезде басталды. Бірақ Ансиптің оңшыл-орталық коалициясы көп ұзамай сайлаушылардың бірнеше жылдық фискалдық үнемдеу саясатына және бірнеше жоғары беделді партия қаржыландыру оқиғаларына байланысты шаршағанын көрсеткен сауалнамаларда қиындыққа тап болды. Орта-солшыл оппозиция да үлкен танымаллыққа ие болды.

Еуропалық Комиссияның вице-президенті

2014 жылғы Еуропалық сайлауда Ансип Эстонияда ең көп дауыс жинаған Еуропарламент депутаты болып сайланды. Одан кейін премьер-министр Таави Рõйвас оны елдің келесі Еуропалық комиссары етіп ұсынды. 2014 жылғы 10 қыркүйекте Еуропалық комиссияның жаңадан сайланған президенті Юнкер Андрус Ансипті Еуропалық комиссияның вице-президенті және Цифрлық бірыңғай нарық жөніндегі комиссары қызметіне ұсынғанын хабарлады. Ол Еуропалық парламенттің келісімімен Еуропалық Кеңес тарапынан вице-президент қызметіне ресми түрде тағайындалды.

Еуропалық парламент мүшесі, 2019 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Ансип 2019 жылы қайта сайланды. Ұзақ өтпей ол Еуропалық комиссиядан кету туралы өтінішін берді және ол жеңіп алған Еуропалық парламенттегі мандатын иеленді. Парламентте ол Ішкі нарық және тұтынушылардың қорғалуы комитетінде қызмет етеді. 2020 жылы ол Петициялар комитетіне және Цифрлық дәуірдегі жасанды интеллект жөніндегі арнайы комитетке қосылды. Комитеттердегі жұмысынан бөлек, Ансип Парламенттің Панафрикалық парламентпен байланыс делегациясының құрамында. Ол сондай-ақ Еуропалық Интернет форумының, Еуропалық парламенттегі Жасанды интеллект және цифрлық технологиялар жөніндегі және Теңіздер, өзендер, аралдар мен жағалау аймақтары жөніндегі топтарының мүшесі.

Таллиннің қола сарбазының көшірілуі

Ансип үкіметінің ең даулы әрекеттерінің бірі Таллиннің қола сарбазын Таллиннің ортасындағы маңызды жерден қала орталығына жақын орналасқан Таллиннің Қорғаныс күштері зиратына көшіру болды. 2007 жылғы 27 сәуірде ескерткіштің және соғыс қабірлерінің алынып тасталуы кең ауқымды наразылықтарға және Эстония тәуелсіздік алғаннан бергі жылдардағы ең қатты қырқыстан екі түнге әкеп соқты.

Жеке өмір

Андрус Ансип гинеколог Ану Ансипке үйленген (1956 ж.т.), және үш қызы бар: Реет (1977 ж.т.), стоматолог; Тийна (1981 ж.т.), журналист; және Лииза (1997 ж.т.). Андрус Ансип 2009 жылдың 10 қарашасынан бастап Эстонияның ерікті қорғаныс ұйымы Kaitseliit (Қорғаныс лигасы) мүшесі.

Марапаттар

2007 жылдың 31 шілдесінде Ансип Канададағы Эстония Орталық Кеңесі тарапынан «эстон азаттығы мен эстон ұлттық идеясы үшін күрестегі еңбегі үшін» марапатталды. Эстон газеттер қауымдастығы Ансипті 2007 жылғы «Пресса жауы» деп атады. 2010 жылдың 5 сәуірінде Албанияға жасаған мемлекеттік сапары барысында Тирана қаласының кілтінің көшірмесін алды.