Кіріспе
Дублиндегі футбол стадионы, Ирландия
Далимонт паркі (ирланд тілінде: Páirc Chnocán Uí Dhálaigh) – Ирландияның Дублин қаласының Солтүстік жағындағы Фибсборо ауданында орналасқан футбол стадионы. Бұл стадион 20 ғасырдың басынан бері өз алаңы ретінде қолданып келе жатқан «Богемиан» футбол клубының үйі. Жанкүйерлер арасында «Далайер» деп лақапталған бұл стадион тарихи тұрғыдан «ирланд футболының үйі» ретінде танымал, көптеген ирландиялық халықаралық матчтар мен FAI кубогы финалдары осы жерде өткізілген. Сонымен қатар, ол UEFA Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңдері, UEFA кубогы және UEFA кубок иелері кубогы матчтарын қабылдаған. Алайда, 1940 жылдар мен 2000 жылдар аралығында стадион көтеріңкі дамымады және қазіргі таңда «Богемиан» командасының үй матчтарынан басқа, маңызды шаралар өткізілмейді. Бұл стадионды «Шамрок Роверс», «Дублин Сити Ф.К.» және «Спортинг Фингал» сияқты Ирландия лигасының басқа да командалары өз алаңы ретінде пайдаланған. 1907/08 маусымға қарай стадион едәуір кеңейтілді, екі қақпаның артына үлкен ағаш трибуналары орнатылды, «халықтық» сектордың ортасына тағы бір трибуна салынды, ал резервтелген аймақта кіреберістің батыс жағына қосымша ағаш трибуна қосылды. Келесі жылдары резервтелген жақтағы негізгі трибунаға шатыр жабылды және осындай шатыр оңтүстік жақтағы трибунаға да орнатылды. 1915 жылы Далимонт стадионы IFA Intermediate кубогының финалын қабылдады, онда UCD командасы «Портадаунды» 2:1 есебімен жеңді. 1927/28 маусымда стадионда үлкен жақсартулар жасалды: гальвандалған темір қоршау 10 фут биіктіктегі қабырғамен алмастырылды, онда 20 кассалық билет сату орындары және кіру-шығу қақпалары орнатылды, бұл жұмысқа 2,520 фунт стерлинг жұмсалды. Резервтелген аймақта жаңа болат трибуна орнатылды және клуб бөлмелерін, кеңселерді және т.б. жабдықтауға мүмкіндік беру үшін жағдай жасалды, бірақ бұл үшін қосымша қаржы қажет болды. Трибунаға кіру үшін алаңға қарап тұрған баспақыштар орнатылды. Бұл трибунаның құны 5,833 фунт стерлингке бағаланды. Басқа да жақсартулардың ішінде резервтелген жақтағы алаң бойындағы темір қоршау, резервтелген және резервтелмеген жақтардағы жаңа террасалар, спорт залы және тепкілеу алаңы болды. Бірнеше жылдан кейін «Богемиан» футбол клубының комитеті танымал шотланд сәулетшісі Арчибальд Лейчтің (ол Англия мен Шотландиядағы көптеген танымал стадиондарды жобалаған) қызметін пайдаланды, ол «Далайердің» болашақ құрылысының жоспарларын жасады. Резервтелген трибунаға тағы бір бөлім қосылды және артқы жағына жаңа кіреберістер мен шығыстар орнатылды. Алаңның барлық айналасына қосымша террасалар салынды, қауіпсіздік барьерлері орнатылды және жаңа үлгідегі билет сату орындары қосылды (барлығы 28 билет сату орны болды). Бұл жаңа жұмыс 1925/26 және 1932 жылдар аралығында стадионды жаңартуға 17,000 фунт стерлинг жұмсалды дегенді білдірді.
"Ұлы жыл"
Өзінің шарықталу кезінде, Далимоунт паркі, немесе халық арасында "Далиер" деп танылған, маңызды ойындарда 40 000-ға дейін жанкүйерлерді жиі қабылдады. Алайда, стадион осы көлемдегі көрермендерді қауіпсіз жағдайда сыйдыра алды ма деген мәселе күмәнді. Стадион ашық трибуналардың үш бөлігінен тұрды, ал төртінші бөлігі – "Шед Энд" немесе "Школьный конец" деп аталатын, 1945 жылдан бері террасаның жартысына дейін төбесі бар. Төртінші жағында 1500 орындықтан тұратын бас трибуна орналасқан. 1928 жылы темір мен ағаштан салынған трибунада ағаштан жасалған орындықтар және алдыңғы жағында тұрып көруге арналған террасалық алаң болды. Бір кезде "Арсеналдың" ескі стадионында болған деп есептелген, Далимоунт паркін безендірген шамдар шындығында Шотландияда жасалған. Бұл шамдарды қаржыландыру үшін қазіргі кезде "көпшілік қаржы жинау" деп аталатын әдіс қолданылып, ірі командалар шақырылды. Бастапқы хабарламалар шамдар 1961 жылдың қыркүйегіне дейін орнатылатынын көрсеткен, бірақ мерзім қазанға, содан кейін 1962 жылдың ақпанына дейін ұзартылды. Клуб хатшысы Энди Кетлдің сөзінше, Райан Кларк Далимоунтқа арналған жаңа сериясында, бұл Бохс клубына "уақыт-уақыт Дублинге көптеген жетекші клубтарды шақыруға" мүмкіндік береді. Алғашқы шақырылған команда "Арсенал" болды, бірақ олар бірінші таңдау емес еді. Алайда, осы мерейлі матчтарға төлеу үшін Кетлге Бохс мүшелері арасындағы қаржы жұмсау деңгейіне қатысты келіспеушіліктерді шешуге тура келді және қазіргі тілмен айтқанда, "көпшілік қаржы жинау" сияқты шараларға да қатысуға шақырылды. Кетл "Dublin Evening Mail" газетінде клубтың "Мюнстер және Лайнстер банкі, мүшелері, ойыншылары, саудагерлері, FAI және Ирландия лигасына қаржылық көмек сұрағанын" мәлімдеді, содан кейін "Бохс өз қорын ашық ұстайды және кез келген қосымша үлесті қабылдауға қуанышты болады. Ол қаншалықты кішкентай болса да" деді. Алғашқы шамдармен өткен матчте "Арсенал" "Богемияны" 3:8 есебімен жеңді. Далимоунттың рекордтық қатысу көрсеткіші 1957 жылдың 19 мамырында Англияға қарсы өткен Ирландияның халықаралық матчында 48 000 адамды құрады. Осыған ұқсас көпшілік 1957 жылы "Шамрок Роверс" пен "Манчестер Юнайтед" командаларының Еуропа кубогындағы алғашқы кездесуіне де келді. ФАИ кубогының финалындағы рекордтық қатысу көрсеткіші 45 000 адамды құрады, бұл 1945 жылы "Шамрок Роверс" "Бохсты" жеңген кезде тіркелді. Осы алаңда Лиам Брэйди, Джонни Джайлс және Денис Ирвин сияқты ойыншылардың халықаралық дебюттері өтті.
Құлдырау
Дегенмен, 1980 жылдары Дейлимоунт Ирландия футбол құрамасының халықаралық матчтары үшін көбірек заманауи және үлкен Лансдаун Роуд регби алаңынан ығыстырылды. Алаңның бір бөлігі де тозығы жетіп, кейбір трибуналар нашар күйде болды – кейбір жерлерде шөп өсіп жатты, ал алаңға баратын бір жол (ескі "Трамвай соңының" артындағы) толығымен жабылды. 1985 жылдың ақпан айында Ирландия Далимоунт паркінде сол кездегі әлем чемпиондары Италиямен ойнағанда, ойынды көруге келген 40 000-ға жуық көрерменді қабылдауға ескі алаңның шамасы жетпеді. Көрермендерді тығын-тығын болдырмау үшін алаңға жақын жерге өткізуге мәжбүр болды және Далимоунттың қазіргі спортқа лайықты алаң болып табылуына қатысты маңызды сұрақтар туды. Қауіпсіздік сараптамасынан кейін стадионның сыйымдылығы 22 000 адамға дейін азайтылды. Содан кейін Далимоунт тек қана жоғары деңгейдегі халықаралық матчтарды және одан да сирек бәсекелестік ойындарды қабылдады. Ирландия құрамасының соңғы толыққанды халықаралық матчы 1990 жылы Мароккоға қарсы өткізілді. 1990 жылы ФАИ кубогының финалы да Далимоунттан Лансдаун Роудқа көшірілді. 1996 жылы Шелборн мен Сент-Патрик Атлетик арасындағы қайта ойналған финалды қабылдағанда және 1997 және 1998 жылдары Кубок финалын өткізгенде ол қысқа мерзімге қайта жанданды. Алайда 1999 жылы финал Толька паркіне, ал 2003 жылы Лансдаун Роудқа қайта оралды. Тіпті Лансдаун 2006 жылдан 2010 жылға дейін қайта құрылған кезде де Далимоунт Кубок финалын қабылдауға лайықты деп табылған жоқ, ол 2007 және 2008 жылдары Корольдік Дублин қоғамының стадионында, ал 2009 жылы Таллахт стадионында өтті.
Қалдырған даму жоспарлары
2006 жылғы 4 мамырда «Богемия» клубының мүшелері клуб басқармасына Далимаунт Паркі учаскесін жылжымайтын мүліктерді дамытушы Лиам Кэрроллға сатуға және стадионды бұзуға әкелер едік келіссөздерге кіруге рұқсат беру үшін дауыс берді. «Богемия» клубы Дублин әуежайының жанында, M50 тас жолынан, клубтың қазіргі орналасқан жерінен төрт шақырым қашықтықтағы, құны 21 миллион еуроны құрайтын (бұл шығынды дамытушы көтерер еді) 10 000 орындық жаңа стадионға көшуі жоспарланған. Кеңес 2015 жылдың маусым айында сатып алуды 3,8 миллион еуроға аяқтады. «Богемия» мен «Шелборн» клубтарының Ирландия Футбол Ассоциациясымен Далимаунтта бірлесіп жалға алушыларға айналып, стадионды қайта жаңартуға үміттенілді. 2022 жылдың ақпанына дейін «Шелборн» клубы Толка Паркін сатып алуды және Далимаунтты бөлісу жоспарынан бас тартуды ұсынды.
Кеңестің қайта құру туралы ұсыныстары
2018 жылдың қазан айында кеңес стадионды 6000 орындық, УЕФА 3-санатындағы нысанға айналдыру жоспарларын жариялады. 2016 жылы кеңес Dalymount стадионын 20 миллион еуроға кезең-кезеңмен бұзып, қайта құрудың алдын ала жоспарларын жариялаған болатын. Бұл жұмыс Ұлттық активтерді басқару агенттігінің бақылауындағы көршілес Phibsborough сауда орталығындағы жұмыстарға байланысты болды. Богемиялықтар мен Шелборн командалары қайта құру кезінде басқа жерде ойнауға мәжбүр болады деген болжам жасалды. Дублин қалалық кеңесі Tolka Park стадионының жұмысын тоқтатпау мүмкіндігін қарастырып жатыр. 2022 жылдың ортасына қарай даму жоспарлары ілгерілемеді, ал кеңес «бағаның өсуіне байланысты алаңдаушылықтар» туындағандықтан, «қайта қарастырылған» нұсқаларды қарастырып жатыр. 2022 жылдың тамызында Коннахт көшесіндегі трибунаны бұзу жұмыстары басталды. 2022 жылдың қазан айында кеңес жаңартылған қайта құру жоспарларын жариялады, онда стадионның сыйымдылығы 7880 орынға дейін ұлғайтылып, 2026 жылы аяқталуы күтілуде. 2024 жылдың ақпан айында Дублин қалалық кеңесі стадионды 8000 орындыққа дейін қайта құруға 40 миллион еуро көлемінде грант берді, ал клуб 2027 жылғы маусымға дейін құрылысты аяқтауды үміттенеді.