Арсен Котсоев – орыс тіліндегі әдебиеттің негізін қалаушы, осетин тілінің дамуына үлкен үлес қосып, публицист ретінде танылды. Өмірбаяны мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арсен Коцоев (15 қаңтар 1872 – 4 ақпан 1944) – осетин прозасының негізін қалаушылардың бірі, қазіргі осетин тілінің қалыптасуына және оның функционалдық стильдеріне зор ықпал еткен тұлға. Ол барлық алғашқы осетин мерзімді басылымдарына қатысып, ең белгілі осетин публицистерінің бірі болды. Владикавказ және Беслан қалаларында Коцоевтің есімімен аталатын көшелер бар. Оның еңбектері осетин әдебиеті курстарында оқытылатын негізгі материалдардың құрамына кіреді.
Arsen Kotsoyev (; January 15, 1872 February 4, 1944) was one of the founders of Ossetic prose, who had a large influence on the formation of the modern Ossetic language and its functional styles. He participated in all of the first Ossetic periodicals, and was one of the most notable Ossetian publicists. There are streets named after Kotsoyev in Vladikavkaz and Beslan. His writings are mainstays of school courses on Ossetian literature.
Өмір
Коцоев Терек облысындағы Осетияның ауылдық жерінде (Владикавказға жақын Гизел ауылы) кедей отбасында дүниеге келген. Тоғыз жасында ол жергілікті мектепке оқуға түсті. Ол кітаптардың үлкен жинағын тауып, білімін байытты. Мектептен кейін Ардон православие семинариясында оқыды, бірақ күрт ауруға шалдығып, семинариядан кетуге мәжбүр болды. Ол Гизелге оралып, Солтүстік Кавказ газеттеріне қысқа эсселер жаза бастады. Сондай-ақ, ол жергілікті мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. 1902 жылы Гизелдегі көтеріліске қатысып, осы аймақтан қуылды. Ол Оңтүстік Осетияға баруды таңдады, онда мұғалім болып жұмыс істеді, әңгімелер мен эсселер жазды. 1910 жылы ол Тифлисте (қазіргі Тбилиси, Грузия) орналасқан "Æфсир" (Æfsir, бидайдың басы) атты журнал шығара бастады. Барлығы 14 саны жарық көрді, бірақ ол осетин әдебиеті мен журналистикасына зор әсер етті. Осетия әдебиетінің көптеген белгілі туындылары алғаш рет осы журналда жарияланды. 1912 жылы Коцоев Санкт-Петербургке көшіп, көптеген орындарда жұмыс істеді, соның ішінде Владимир Лениннің танымал "Правда" газетінде. Ауылдық жерден шыққан болғанымен, ол орыс тілін жетік білгендіктен, орыс газеттерін түзетуге қабілетті болды. Қазан революциясынан кейін Коцоевтың даңқы арта түсті. Ол түрлі газеттер мен журналдарда, сондай-ақ білім беру және осымен байланысты салаларда жұмыс істеді. Владикавказда қайтыс болып, Әдебиет мұражайының ауласына жерленді.
Kotsoyev was born to a poor family in the Ossetian countryside (the village of Gizel, close to Vladikavkaz) in Terek Oblast. At the age of nine he was enrolled in the local school. There he found a large collection of books, which enriched his education. After school he studied at the Ardon Orthodox Seminary, but a sudden illness made him leave the seminary. He returned to Gizel and began writing short essays for newspapers of the North Caucasus. He also worked as a teacher at the local school. In 1902 he took part in the uprising at Gizel, leading to his expulsion from the region. He chose to go to South Ossetia, where he continued to work as a teacher, and wrote short stories and essays. In 1910 he began publishing a magazine called "Æфсир" (Æfsir, ear [of wheat]) based in Tiflis (today's Tbilisi, Georgia). Only 14 issues were published, but it had an immense impact on Ossetian literature and journalism. Many famous works of Ossetian literature were first published in it. In 1912 Kotsoyev moved to Saint Petersburg, where he worked in many places, including Vladimir Lenin's famous newspaper Pravda. Despite his rural origins, he knew Russian well enough to proofread Russian newspapers. After the October Revolution, Kotsoyev's fame grew. He worked for various newspapers and magazines, and in education and related fields. He died in Vladikavkaz and was buried in the yard of the Literature Museum.
Жұмыс
Коцоевтің көптеген қысқа әңгімелері трагичнон, оның ішінде тау халқының қатаң дәстүрлері туралы әңгімелер бар, мысалы, "қандық кек алу" (вендетта), ирад (құдалық төлемі), және сенімдер. Ол көбінесе еуропалыққа бет бұрған жаңа әлемге көшірілген дәстүрлі тау халқының тағдыры туралы жазды. Коцоев көптеген туындыларды осетин тіліне аударды, соның ішінде Пушкиннің бірнеше әңгімесін.
Most of Kotsoyev's short stories are tragic, including stories about the severe traditions of the highlanders, such as "blood revenge" (vendetta), irad (bride money), and superstitions. He often wrote about traditional highland natives transplanted to a new, Europe oriented world, and their fates. Kotsoyev translated many works into Ossetic, including several stories by Pushkin.