Кіріспе
Пошта арқылы ақша жөнелту қызметі
Пошталық ордер немесе пошталық нота – әдетте почта арқылы ақша жөнелтуге арналған ақша жөнелту түрі. Ол пошта бөлімшесінен сатып алынады және басқа пошта бөлімшесінде көрсетілген алушыға төленеді. Бұл қызмет үшін сатып алушы төлем жасайды, ол «коммиссия» деп аталады. АҚШ-та бұл пошталық ақша жөнелту деп белгіленеді. Пошталық ордерлер заңды төлем құралы емес, чекке ұқсас міндеттеме қағазы болып табылады.
Тарих
Пошталық тапсырыс 1792 жылы жеке компания құрған ақша тапсырысының тікелей ұрпағы болып табылады. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде британдық пошталық тапсырыстар қағаз және еңбекті үнемдеу үшін уақытша заңды төлем құралы деп жарияланды. Пошталық тапсырыстарды Ұлыбританиядағы пошта кеңселерiнде сатып алуға және төлеуге болады, бірақ кресттелген пошталық тапсырысты банк шотына салу керек. 2006 жылдың сәуір айына дейін олар белгілі бір номиналмен шығарылды, бірақ келесі жоғары номиналдан кем соманы бір немесе бірнеше пошта маркасын пошталық тапсырыста осы мақсатқа арналған орынға қосу арқылы алуға болады. Алайда, танымалдылығы артқандықтан, олар икемдірек және қауіпсіз болу үшін қайта жасалды. Қазір олар төлем алушының аты-жөні мен сомасы сатып алу кезінде бірге көрсетіледі, бұл оларды чекке ұқсатады. Осы төлем түрін пайдалану үшін комиссия төлеу қажет. Пошталық тапсырыстың ең жоғары сомасы – 12,50 фунт стерлинг комиссия төлегенде 250,00 фунт стерлинг.
Басқа елдерде қолдану
Пошталық тапсырыстар (немесе кейбір елдерде пошталық ноталар) Британдық Ұлттар Достастығының қазіргі құрамына кіретін көптеген елдерде, сондай-ақ Иордания, Египет және Таиланд сияқты бірнеше шетелдік елдерде қолданысқа енді.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ пошталық ақша қызметі 1864 жылы Конгресс шешімімен почта арқылы аз сомадағы ақша жіберу мақсатында енгізілді. 1865 жылға қарай 416 пошта бөлімі ақша ордерлерін сатуға арналған кеңселер ретінде белгіленді, олар 1,3 миллион доллардан астам сомада ақша ордерлерін шығарды, ал 1882 жылға қарай 5491 ақша ордерлері кеңсесінен 113,4 миллион долларлық тапсырыстар шығарылды. Қазіргі таңда олар АҚШ пошта қызметінің есебіндегі қолма-қол ақша түрінде көрінеді, және АҚШ пошта қызметі сатып алушыдан құжатты қайда ұсынуға болатынын алдын ала білуді талап етеді. Тек арнайы, қымбат АҚШ халықаралық пошталық ақша ордерлерін ғана шетелде қолдануға болады. АҚШ-та халықаралық ақша ордерлері қызғылт, ал ішкі ақша ордерлері жасыл түсті болады.
Канада
Канада 1898 жылдан 1949 жылдың 1 сәуіріне дейін өз пошталық ноталарын (пошталық тапсырыстар деп аталатын) пайдаланды, олар кейін тоқтатылып, айналымнан алынды. 2006 жылдың шілдесіне дейін Альберта штатының Суффилд қаласындағы Британ әскерінің пошта бөлімі британдық пошталық ноталарын шығарып тұрды.
Қытай
Қытай Императорлық поштасы 1897 жылдан бастап пошталық төлемдерді, яғни "ақша жіберу куәлігін" шығара бастады. Бұл куәліктерді сатып алғаннан кейін Қытайдың ірі пошта бөлімшелерінде төлеуге болады және олар әдетте төлем ретінде қолданылған, өшірілген пошта маркаларымен белгіленген. 1925 жылдан бастап пошта бөлімшелері қорғалған пошталық төлемдерді беру үшін арнайы маркалар жиынтығын пайдаланды. 1929 жылдан бастап Қытай поштасы UPU ережелері бойынша басқа елдерде, соның ішінде Жапония, Ұлыбритания, Франция және АҚШ-та қолма-қол ақшаға айналдырылатын халықаралық пошталық төлемдерді сата алды.
Австралия
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралияда қолданылған қорғаныс асханасы тапсырысы – пошта арқылы берілетін тапсырыстың бір түрі болған. Ол пошта бөлімшесінен сатып алынып, ақшалай төлем емес, әскери қызметкерге асханадан тауармен төленетін.
Жинақтау
Пошталық ордерлер коллекционерлер арасында, әсіресе банкноттар жинаумен айналысатын нумизматиктердің арасында танымал болып келеді. Ұлыбританияда 1985 жылы құрылған, отандық және шетелде мүшелері бар «Пошталық ордерлер қоғамы» деп аталатын белсенді нумизматикалық ұйым жұмыс істейді. Олар Британ одақтастығының аймағынан алынған пошталық ордерлер мен оларға қатысты материалдарды жылда екі рет аукционға сатады.
Артықшылықтар
Тексерістер мен электрондық ақша аударымдарынан бәсекеге қарамастан, пошталық тапсырыстар клиенттерге әлі де тартымды, әсіресе интернеттегі сатып алулар үшін төлем түрі ретінде. Олар пошта кеңсесінің шоттарына байланысты болғандықтан, сатушы олардың қайтарылмайтынына сенімді болады. Бұған қоса, олар банктік шоттары жоқ, оның ішінде кәмелетке толмағандар да, қолма-қол ақшасыз шағын қаржылық операциялар жасауға мүмкіндік береді. Ұлыбританиядағы пошта қызметкерлері оқу барысында жарамсыз немесе жойылған тапсырыстарды пайдаланады.