Кіріспе
Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштерінің (ҚРӘТК) теңіз жаяу әскері (ҚРТЖӘ; сондай-ақ ҚР теңіз жаяу әскері немесе ҚР теңіз жаяу әскері деп аталады, ал кейіннен Қытай теңіз жаяу әскері немесе Қытай теңіз жаяу әскері деп аталады, бірақ көбінесе Тайвань теңіз жаяу әскері деп танылады) – Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштерінің (ҚРӘТК) құрамындағы, десанттық соғыс жүргізуге, жағаға қарсы шабуылдарды тойтаруға және Қытай Республикасының (ҚР) юрисдикциясына кіретін Тайвань аралы, Кинмен және Мацу аралдары сияқты аумақтарды нығайтуға, сондай-ақ ҚРӘТК нысандарының қорғауын қамтамасыз ететін, сонымен қатар жылдам әрекет ететін күш және десанттық шабуылдарға қабілетті стратегиялық резерв ретіндегі теңіз күші. 1914 жылы Қытай материгінде құрылған ҚРТЖӘ, ҚР Қарулы Күштерінің ішіндегі ең іріктелген бөлім саналады. ҚР теңіз жаяу әскерінің арнайы күштеріне, Амфибиялық барлау және патрульдік бөлімге іріктеуден өту үшін 10 апталық бағдарламаның соңғы кезеңі болып табылатын "Жұмаққа жол" кезеңі туралы көп айтылды. ҚР теңіз жаяу әскерінің ресми ұраны – "Мәңгілік адал", бұл "Semper Fidelis" фразасының қытай тіліне аудармасы.
The Republic of China Marine Corps (ROCMC; also known as the ROC Marine Corps or the ROC Marines and retroactively as the Chinese Marine Corps or the Chinese Marines, but colloquially as the Taiwanese Marine Corps) is the amphibious arm of the Republic of China Navy (ROCN) responsible for amphibious warfare, counter landing and reinforcement of the areas under the jurisdiction of the Republic of China (ROC), including the island of Taiwan, Kinmen, and the Matsu Islands, and defense of ROCN facilities, also functioning as a rapid reaction force and a strategic reserve capable of amphibious assaults. Established in 1914 on Mainland China, the ROCMC is considered the most selective branch within the ROC Armed Forces. The ROC Marines have gained much publicity for the "Road to Heaven" phase of one of their training courses which is the final phase of the 10 week long selection program for their special forces, the Amphibious Reconnaissance and Patrol Unit. The ROC Marine Corps' official motto is "Forever Loyal" , the Chinese translation of "Semper Fidelis".
Ұйым
ROC теңіз әскерінің негізгі күштері екі теңіз бригадасынан және амфибиялық көлік тобынан тұрады. Сонымен қатар, амфибиялық барлау және патрульдік бөлімше де оларға көмек көрсетеді, бұл бөлімше АҚШ Теңіз корпусының Force Reconnaissance бөлімшесімен салыстыруға болады. Бұрын үш бригада болған, бірақ олардың бірі 2013 жылы таратылды.
Құрылтай және Республиканың алғашқы жылдары
1909 жылы Цин әулеті үкіметі Батыс теңіз күштерін зерттеу үшін Теңіз күштері министрі Зайсунды жіберді. Ұлыбританиядағы зерттеулеріне сүйене отырып, және бірінші қытай-жапон соғысы кезінде Қытайдың құрлық және теңіз күштері арасындағы үйлесімсіздікті ескере отырып, ол Цин сарайына теңіз нысандарын қорғау және стратегиялық маңызды жерлерді басып алу үшін теңіз-құрлық күштерін құруды ұсынды. Шаньдун провинциясында Теңіз күзет корпусын құруға әрекет жасалды, бірақ 1911 жылғы төңкеріс басталғанда ол әлі дамудың бастапқы сатысында болды. Қытай Республикасы құрылғаннан кейін Теңіз күзет корпусы Бейян үкіметінің бағынысында болды. Төңкеріс кезінде Жапонияда оқыған бірнеше қытай теңізшілері соғысқа қатысу үшін отанына оралды және Шанхайдың төңкерісші губернаторы Чэнь Цимэй ұйымдастырған шағын "Теңіз корпусының" құрамына кірді. Онда бірнеше жүз мүше болды және император тақтан басқаннан кейін таратылды. Юань Шикай президент болған кезде алғашқы Теңіз күзет корпусы Шаньдуннан Шанхайға қайта орналастырылып, 1913 жылы Екінші төңкерісті басуға пайдаланылды. 1914 жылдың желтоқсанында Теңіз күзет корпусы Теңіз күштері министрлігінің ұсынысы бойынша, адмирал Лю Гуаньсюнның ұсынысы бойынша Қытай Республикасының Теңіз корпусы болып қайта құрылды, бұл Қытай жағалауын жақсы қорғау мақсатында жасалды. ҚР Теңіз корпусы бір батальоннан тұрды, ол төрт жаяу әскер ротасына бөлінді және Фуцзянь провинциясында орналасқан. 1918 жылы екінші батальон қосылды. Осы кезден бастап Теңіз корпусы Пекиндегі Теңіз күштері министрлігіне тікелей бағынышты болды. Республиканың алғашқы жылдарында теңізшілер теңіз базаларында қауіпсіздікті қамтамасыз етті және саяси бөліну мен әскери феодализм салдарынан Теңіз күштерінің қалған бөлігі сияқты жалақы мен ресурстардың жетіспеушілігінен зардап шекті. 1922 жылы теңізшілердің бір батальоны Фуцзянь провинциясында қарақшыларға қарсы операцияларға қатысты. 1923 жылдың қаңтарында Теңіз күштері министрлігі мұнда Теңіз корпусының бас штабын құрды, ал келесі бірнеше жылда корпус Фуцзянь провинциясында тәртіпті сақтауды жалғастыру үшін кеңейтілді, сол жылы Теңіз корпусының 1-ші аралас бригадасы құрылды. Бригадада артиллерия және пулемет батальондарымен бірге төрт полк болды. Соғыс әміршілері дәуірінде Солтүстік-Шығыс Қытайдағы Фэньтянь тобы және оңтүстіктегі Сунь Ятсеннің баламалы үкіметінің күштері де теңізшілер бөлімшелерін құрды, бірақ олар Бейян үкіметіне адал Фуцзяньдағы ҚР Теңіз корпусының күшіне жете алмады. 1925 жылы адмиралдар Лин Цзяньчжан және Ду Сигуидің басшылығымен Теңіз күштері министрлігі Теңіз корпусын қысқартуға бұйрық берді, 1 қазан күні Теңіз корпусының 1-ші аралас бригадасы таратылды, бірақ 1926 жылдың қаңтарында адмирал Ян Шуцжуан оны қайта құрды және қайтадан операцияларға қатысты. Солтүстік экспедициясы басталғанда Фуцзяньдағы Теңіз корпусы Бейян флотының басқа бөлімдерімен бірге Хэ Инцинь басшылығымен КМҰ Ұлттық революциялық армиясына қосылды. 1926 жылдың желтоқсанында КМҰ Теңіз корпусы құрылды. Теңізшілер 1927 жылы Ұлттық революциялық армиямен бірге соғысты, ал адмирал Ян Шуцзюан басшылығымен корпус Фуцзянь провинциясындағы соғыс әміршілеріне қарсы күресу үшін бұрынғы Бейян күштерінің 11-ші аралас бригадасын қосып кеңейтілді. Тамыз айында екі Теңіз корпусы аралас бригадасы және төрт тәуелсіз полк құрылды. Бір теңізшілер бөлімі Янцзы өзенінің аңғарында Чжили кликасының соғыс әміршісі Сунь Чуанфанға қарсы науқанға жіберілді, ал басқа бөлімдер Фуцзяньда операцияларын жалғастырды. 1928 жылға қарай Теңіз корпусы қосымша бөлімдерді сіңіріп алып, екі еседен астам өсті, екі аралас бригада мен алты полктан тұрды, олар Фуцзянь жағалауының әртүрлі жерлерінде орналасқан. және жағалау сызығында. Соғыс кезінде Теңіз күштері құрлықтағы операцияларды қолдау үшін пайдаланылды және ол көптеген қызметкерлерін жоғалтты, олар теңізшілерді Теңіз күштеріне ауыстыру арқылы толықтырылды. 1937 жылдың шілдесінде екінші қытай-жапон соғысын бастарған Марко Поло көпірі оқиғасынан кейін жапон әскерлері қыркүйек айында Чжэцзян провинциясына қонды. ҚР Теңіз корпусының 2-ші Теңіз корпусының 3-ші Теңіз полкі Ханчжоуды қорғау үшін Чжэцзянға жіберілді, бірақ қала сол кезде құлап қалған еді, сондықтан полк Цзиньхуа мен Кючжоуда армиямен бірге осы қалаларды қорғау үшін қалды. 1-ші Теңіз корпусы Цзянси провинциясына жіберілді. 1938 жылдың қаңтарында Әскери комиссия Жапониямен соғыс салдарынан Теңіз күштерін, соның ішінде Теңіз корпусын қысқартуға бұйрық берді. Теңізшілердің жалпы саны шамамен 7000 болды деп есептеледі.
Қытай Азамат соғысы
1940 жылдардың соңында Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы адмирал Чжэ Цзиньпин 1947 жылы Циндаода АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің генералдарының бірі Джеральд К. Томаспен келіссөздер жүргізгеннен кейін, Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлері корпусын қайта құруға шешім қабылдады. Гуй Шығыс Азиядағы АҚШ күштерімен жұмыс істеді және Қытайға оралғаннан кейін Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштеріне теңіз жаяу әскерлерінің қажеттігін түсінді. Ол Қытай Республикасы Армиясының сарбаздары мен офицерлерін Теңіз жаяу әскерлері корпусына қабылдады, ал келесі бірнеше жылда Армиядан келген еріктілердің есебінен корпустың құрамы кеңейтілді. 1951 жылы офицерлерді даярлау мақсатында 1952 жылы Теңіз жаяу әскерлері мектебі құрылды. 1950 жылы амфибиялық барлау және патрульдік бөлімше құрылды, оның міндеті – амфибиялық операциялар арқылы жоғары қолбасшылыққа барлау ақпаратын жинау. Бөлімше әрқайсысы 20 адамнан тұратын екі Теңіз жаяу әскерлері бригадасының штабында барлау жасағы ретінде құрылды. Олар арнайы амфибиялық барлау оқуларынан өтті. 1955 жылы 2-ші Теңіз жаяу әскерлері бригадасы Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлерінің 1-ші дивизиясына айналдырылғанда, оның жасағы дивизия штабының батальонына қосылған амфибиялық барлау ротасына дейін жетілдірілді. 1966 жылы 2-ші Теңіз жаяу әскерлері дивизиясы құрылды, сонымен қатар екінші амфибиялық барлау ротасы да құрылды. 1969 жылы роталар батальон деңгейіне дейін ұлғайтылды. 1996 жылы олар 105-ші амфибиялық барлау және патрульдік батальон ретінде біріктірілді. 1997 жылы 66-шы Теңіз жаяу әскерлері дивизиясының барлау ротасы 105-ші батальонмен біріктіріліп, амфибиялық барлау және патрульдік бөлімше құрылды. 2001 жылы 99-шы Теңіз жаяу әскерлері дивизиясының барлау ротасы да осы бөлімге қосылды. 2005 жылы Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштерінің Су астындағы диверсиялық тобы (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Тюленьдеріне» баламасы) ARP-мен біріктірілді. 1997 жылы үкімет әскери құрамды, соның ішінде Теңіз жаяу әскерлерін қысқарту туралы шешім қабылдады. 1998 жылдың қаңтарында, Қытай Республикасы үкіметінің әскери қысқарту жоспарының басталуымен, Теңіз жаяу әскерлері 66-шы және 99-шы Теңіз жаяу әскерлері дивизияларынан, амфибиялық барлау және патрульдік бөлімшеден, десанттық келімелер тобынан, 652-ші полктан, жалдама оқу орталығынан, Теңіз жаяу әскерлері мектебінен, штаб батальонынан, байланыс батальонынан, күзет батальонынан және Қытай Республикасы басқаратын аралдардағы (Уцю, Донгша және Наньша) үш гарнизондық командадан тұрды, барлығы 22 247 адамды құрады. Екі дивизия 66-шы және 99-шы Теңіз жаяу әскерлері бригадалары ретінде қайта ұйымдастырылды. Бұрынғы 66-шы дивизияның бірнеше бөлімдері 2005 жылы 77-ші Теңіз жаяу әскерлері бригадасына айналған Теңіз базасының күзет бригадасын құру үшін пайдаланылды. Сондай-ақ 2005 жылы Теңіз жаяу әскерлері корпусының штабы Теңіз жаяу әскерлері басқаруына айналды. 2013 жылы 77-ші Теңіз жаяу әскерлері бригадасы таратылды, ал оның бір бөлігі Әуе қорғанысы тобы ретінде қайта ұйымдастырылды. Президент Ма Инь Чжудың басқаруы кезінде корпус 16 000-нан 9 000 теңіз жаяу әскеріне дейін қысқартылды, ал 2014 жылы оны толығымен тарату туралы ұсыныс жасалды. Онжылдықтар бойы Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлерінің миссиясы материкті басып алудан Тайвань мен оның жағалаудағы аралдарын қорғауға, әсіресе Қытай Халық Азаттық Армиясының амфибиялық операцияларын қиындатуға ауысты. Тайваньның 1979 жылдан бері шетелдік әскерилермен байланысы болмағандықтан, ХХІ ғасырда Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлері 1970 жылдардың соңындағы АҚШ Теңіз жаяу әскерлері сияқты, өте жылдамдығы төмен, механикаландырылған күш болып қала береді. Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлерінің өз авиациясы жоқ. Осыған қарамастан, Теңіз жаяу әскерлері жағалау аралдарын нығайтуға және күш көрсету рөлінде қызмет етуге қабілетті. 2017 жылы Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлері мен АҚШ Теңіз жаяу әскерлері арасындағы «Теңіз дауысы» жылдық оқу-жаттығуы қайта жанданды. Ол 1958 жылдан бастап 1979 жылы АҚШ Қытай Республикасымен дипломатиялық қарым-қатынасын тоқтатқанға дейін өтті. 2017 жылдан бастап Тайваньның қарулы күштеріне АҚШ-тан берілетін көмек көбейді. 2020 жылы 1979 жылдан бері алғаш рет АҚШ Теңіз жаяу әскерлері полкінің мүшелерімен Қытай Республикасы Теңіз жаяу әскерлері жасағы өткізген жылдық бір айлық оқу-жаттығу жаттығуы көпшілік алдында өтті. Сондай-ақ 2020 жылы Тайваньның 99-шы Теңіз жаяу әскерлері бригадасының әскерлері Пратас аралына (Донгша) жағалау күзетшілеріне қолдау көрсету үшін жіберілді, себебі Халықтық азаттық армиясының теңіз флоты аймақтағы соғыс ойындарын жоспарлап отырғаны туралы хабарлар тарады, онда аралға амфибиялық шабуыл жасау симуляцияланды. 2021 жылы 99-шы бригаданың теңіз жаяу әскерлері Гуамға барып, АҚШ Теңіз жаяу әскерлерімен жылдық оқу-жаттығуына қатысты.
Қызметкерлер
ROC теңіз жаяу әскерлері берік рух пен жоғары кәсібилікті дамытты. Сайыпқырандардың базалық жаттығуы сегіз аптаға созылады. Теңіз жаяу әскері офицерлері мен сержанттары Теңіз жаяу әскері мектебінде оқуға міндетті.
Комиссиялық офицерлер шендері
Комиссия алған офицерлердің шендік белгілері.
Басқа да шендер
Сержанттар мен қатардағы әскери қызметшілердің тараздық белгілері.