Кіріспе

Аляскадағы Диллингэм қаласы /d/ɪ/l/ɪ/ŋ/h/æ/m/, сондай-ақ Куриунг деп те аталады, Аляска штатының Диллингэм халық санағы аймағында орналасқан қала. 1963 жылы құрылған, ол Нушагак шығанағындағы маңызды коммерциялық балық аулау порты болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 2 249 адамды құрады, бұл 2010 жылғы 2 329 адамнан азайған.

География

Диллингэм Алясканың оңтүстік-батысында, Солтүстік Тынық мұхитындағы Беринг теңізінің бір тармағы – Бристоль шығанағында, Нюшагак өзенінің сағасында орналасқан. Координаттары (59.046751, 158.508665). АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның құрлық бөлігін құрайды, ал су жамылғысы 7,64%-ты құрайды. Диллингэм Аляска Өкілдер палатасының 37-ші округінде орналасқан және Аляска Өкілдер палатасының спикері қызметін атқаратын тәуелсіз саясатшы Брайс Эджмонмен өкілдік етіледі.

Көлік

Диллингхэм штаттық жол жүйесіне қосылмаған, сондықтан қалаға жетудің жалғыз жолы – ұшақ немесе қайықпен. Қала орталығына жақын орналасқан Диллингхэм әуежайында 6400 футтық (1951 м) ұшу-қону жолағы бар, және ол Alaska Airlines (маусымдық жаз) және PenAir (жыл бойы) авиакомпаниялары арқылы күніне бірнеше рейспен қызмет көрсетеді. 20 мильдік (32 км) асфальтталған жол Диллингхэмді Алекнагик және Вуд-Тикчик мемлекеттік саябағымен байланыстырады. Көптеген тұрғындар Алекнагик көлінің жағасында және қаланың орталық бизнес ауданын Вуд-Ривер және Канаканакпен байланыстыратын жолдар бойында тұрады.

Табиғи ресурстар

Диллингэм – Бристоль шығанағының мол лосось балық аулау аймағының аймақтық орталығы. Бристоль шығанағында әлемдегі ең ірі жабайы соқа тұқымдас лососьтың және Тынық мұхиты лососьтарының басқа түрлерінің шоғырлануы байқалады. Нұшагак ауданында жыл сайын шамамен 6,4 миллион лосось өндіріледі, ал 2006 жылы – 12,4 миллионға дейін жеткен. Балық аулау Аляска Балық және Фауна департаменті тарапынан қатаң реттеледі, бұл ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін және өзен жоғары орналасқан ауылдардың тұрғындары үшін күн көрісін қамтамасыз ету мақсатында жеткілікті көбеюге мүмкіндік беруге бағытталған. Коммерциялық балық аулау Диллингхэм экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, бірақ лосось бағасы халықаралық бәсекелестікке байланысты өзгереді, әсіресе Чили, Норвегия, Канада және басқа елдердегі балық шаруашылықтарының әсерінен. Бристоль шығанағы балықшылары үшін жаңа соқа тұқымдас лососьтың бір фунт бағасы 1988 жылы 2,11 долларға жеткен, бірақ 2001 жылы 0,42 долларға дейін төмендеді. Балық сапасын жақсарту және маркетингтік шараларды күшейту арқасында бағалар қайта өсті, 2013 жылы бір фунт 2,35 долларға, ал 2016 жылы есеп беру тоқтатылғанда 3,02 долларға жетті. 2019 жылы өңделген жаңа соқа тұқымдас лососьтың бір фунт бағасы 6,43 долларды құрады. Диллингхэм көптеген спорттық балық аулау орталықтарына және экотуризм мүмкіндіктеріне маңызды қақпа болып табылады. Олардың көпшілігі жақын орналасқан Вуд-Тикчик мемлекеттік паркіне бағытталған, ол АҚШ-тағы ең үлкен мемлекеттік парк болып табылады және керемет балық аулау мүмкіндіктерімен танымал. Диллингхэм сонымен қатар жақын орналасқан Тогиак Ұлттық Жануарлар Қорығының бас кеңсесі болып табылады, онда морждар, тюлендер, құрлықта тіршілік ететін сүтқоректілер, көшпенді құстар мен балықтар, сондай-ақ әлемдегі ең ірі жабайы сельдь балықтарының бірі қорғалады. Тогиак Ұлттық Жануарлар Қорығы балық және жануарлар дүниесінің, оның ішінде лососьтің табиғи түрлілігін сақтау, халықаралық шарттар бойынша міндеттемелерді орындау, суды тұрақты пайдалануды қамтамасыз ету және судың қажетті сапасы мен мөлшерін сақтау мақсатында құрылды. 2010 жылы Диллингхэм қаласы Бристоль шығанағының бастауында орналасқан үлкен алтын-мыс-молибден кен орнының құрылысына қарсылығын қайта бекіту үшін дауыс берді. Қаулыда балық аулаудың құны жылына шамамен 100 миллион долларды құрайтыны; коммерциялық жабайы лосось балық аулау 100 жылдан астам уақыт бойы тіршілік көзінің негізгі тірегі болғаны; жаңаруға жарамды ресурстар индустриясының болашағы оның тұщы су ағындарының беделіне байланысты екені; жергілікті тұрғындардың тіршілігі Бристоль шығанағының таза тұщы су ағындары мен ортасына байланысты екені және Pebble планетадағы соңғы үлкен жабайы лосось балық аулауын жою қаупін тудыратыны айтылды.

Демография

Диллингэм алғаш рет 1910 жылғы АҚШ халық санағында Канаканактың инкорпорацияланбаған ауылы ретінде тіркелді. 1920 жылы ол Чогиунг деп аталды, ал 1930 жылдан бастап және барлық келесі халық санақтарында Диллингэм болып көрінді. 1963 жылы ресми түрде қала мәртебесін алды. Толық мәліметтер: Dillingham маңындағы тарихи орналасқан жерлер және атаулардың шатасуы

2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 2466 адам, 884 үй шаруашылығы және 599 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1000 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы анықталған жоқ. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 52,6% - американдық индейлер, 35,6% - ақ нәсілділер, 1,2% - азиялықтар, 0,7% - афроамерикандықтар, 0,6% - басқа нәсілдер, 9,4% - екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 3,5% - испаниялық немесе латын американдықтары. 884 үй шаруашылығының 41,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 47,4%-ы бірге тұратын күйеу жұбайлар, 15,3%-ында күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 32,2%-ы отбасы емес. Үй шаруашылығының 27,6%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 4,2%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,75 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,37 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша бөлінісі: 34,6% - 18 жасқа дейінгілер, 6,6% - 18-24 жас аралығындағылар, 30,6% - 25-44 жас аралығындағылар, 23,2% - 45-64 жас аралығындағылар және 5,0% - 65 жастан асқандар. Орташа жас 33 жасқа тең. Әр 100 әйелге 106,7 еркек шақ келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 102,5 еркек шақ келеді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 51 458 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 57 417 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 47 266 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 34 934 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 21 537 долларды құрады. Отбасылардың 10,1%-ы және халықтың 11,7%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,4%-ы. Диллингхемдегі қылмыстың жан басына шаққандағы көрсеткіші штаттық және ұлттық орташа көрсеткіштерден жоғары. 2007 жылы қалада әрбір 103,9 тұрғынға 1 зорлау оқиғасы тіркелді. Қала жалпы зорлық-зомбылық қылмыстары бойынша 8659 қаланың арасында 22-орында тұрды, әрбір 32,8 тұрғынға 1 оқиға тиесілі. 2013 жылғы деректерге сәйкес, зорлаудың көрсеткіші де жоғары болды, яғни әрбір 152,4 тұрғынға 1 оқиға тіркелді. (Бұл ақпаратқа қатысты ескертулерді FBI/UCR веб-сайтында табуға болады.)

Тарих

Диллингхэмді қоршаған аймақты мыңдаған жылдар бойы юпик халқы мекендеген. Британдық капитан Джеймс Кук 1778 жылы Бристоль шығанағы аймағын алғаш рет картаға түсірді, бірақ Нюшагак шығанағына кірмеді. 1818 жылы Ресей-Америка компаниясы қазіргі Диллингхемнен өзеннің арғы жағындағы Нюшагак нүктесінде редут (сауда бекеті) салды. Патшаның есімімен «Александровский» деп аталған бұл бекет, Кускоквим өзенінен, Аляска түбегінен және Кук шығанағынан келген тері саудагерлерін тартты. 1837 жылы Нюшагакта Ресей православие миссиясы құрылды, ол Отан қорғау департаментінің грантымен қаржыландырылды. Қалалық әкімдік оны нысандарды бақылау және қадағалау мүмкіндігін арттыратынымен ақтады. Көптеген адамдар жобаны жеке өмірге қол сұғу деп сынады, сондай-ақ қаражаттың ұлттық емес, жергілікті қоғамдық қауіпсіздік мәселелеріне арналғандығын айтты. Жергілікті және ұлттық деңгейдегі қызу пікірталасқаннан кейін, 2006 жылдың 12 қазанында қоғамдық референдум өткізіліп, камераларға қарсы бастама 370 дауысқа 235 дауыспен қабылданбады. 2010 жылдың 9 тамызында DHC 3T Texas Turbine Otter ұшағы Диллингхемге жақын жерде тұман мен нашар көріну салдарынан құлап түсті. Бұрынғы Сенаттың уақытша төрағасы және сенатор Тед Стивенс ұшақтағы бес адамның ішінде қаза тапқандардың бірі болды. NASA-ның бұрынғы әкімшісі және EADS атқарушы директоры Шон О’Киф бар, төрт адам аман қалды. 2015 жылдың 2 қыркүйегінде президент Обама Аляскаға сапа шегінде климаттың өзгеруіне назар аудару үшін Диллингхэмге келді.

Жергілікті атаулар

1880 жылдан бастап, халық санағын жүргізушілер Нұшагак шығанағының солтүстік-батыс жағындағы Диллингхэм аумағына келгенде, тек бір ауылды – Анагакты тіркеді. Анагак, көрінеу, Вуд өзенінің жанында, Нұшагак шығанағына құятын жерде орналасқан және 87 инуит тұрғыны бар екені хабарланды. 1890 жылы санақшылар екі бөлек ауылды тіркеді: Брэдфорд пен Канаканак. Брэдфорд, Брэдфорд Пойнтта орналасқан, 166 тұрғыны бар консервілеу зауыды болды: 83 азиялық, 82 ақ және 1 тума халқы. Шамамен "оңтүстікке қарай 1 километрде" Канаканак ауылы орналасқан, ол 53 тұрғыны бар екенін хабарлады, барлығы тума халқынан. Алдыңғы Анагак ауылы (сондай-ақ Анугнак деп те аталды) есеп бермеді. 1900 жылы тек бір қауым тіркелді: Канаканак (санақта қате түрде "Кнанканак" деп жазылған). Алайда, 145 тұрғыны бар (бірақ нәсілдік құрамы көрсетілмеген) бұл ауыл 1890 жылғы санақта тіркелген Канаканак емес еді. Бұл, көрінеу, бұрынғы Брэдфордтың орнын иеленген "жаңа" ауыл болды (және консервілеу зауыды 1900 жылдан кейін жақын уақытта бұзылды). Бұрынғы Канаканак "Ескі Канаканак" деп аталды. "Жаңа" Канаканак ауылына ескі ауылдың тұрғындары да кіргені белгісіз. 1910 жылы, 1900 жылы болғандай, тек бір қауым туралы хабарланды, ол Канаканак (бұл жолы дұрыс жазылған), 165 тұрғыны бар. Алайда, бұл 1890 немесе 1900 жылғы санақтардағы бірдей жер емес, 1900 жылғы Канаканак ауылынан солтүстікке қарай шамамен 5 шақырым жерде орналасқан. Басқа атауы "Чогиунг" деп берілді. Осы жерде 1904 жылы Диллингхэм пошта бөлімі алғаш рет ашылды. Бұл кезде үш түрлі атау пайда болды (Чогиунг, Канаканак және Диллингхэм). Санақ алушылар жерлер мен шекараларды картаға белгілемегендіктен, бұл шатасуға себеп болды, ол кем дегенде 4 санаққа дейін жалғасты. 1920 жылы санақ екі ауылды көрсетті: Чогиунг және Диллингхэм. 182 тұрғыны бар Чогиунг 1910 жылғы Канаканак (3-ауыл) деп аталды, бірақ ол Снаг Пойнттағы ауыл болғандықтан Диллингхэм пошта бөлімі деп те белгілі болды. Бұл түсініспеушілікті Диллингхэм ауылының алғаш рет пайда болуы күшейтті. Бірақ бұл, көрінеу, пошта бөлімі бар ауыл емес, 1890 жылғы санақтан және 1900 жылғы "Жаңа" Канаканактан Брэдфордтың бұрынғы консервілеу зауыдының орналасқан жері болды, онда 36 адам ғана тұрды. 1920 жылғы санақтан бұрын болған тұмау пандемиясы Алясканың барлық жерінде тума халқының қозғалысына және көші-қонына себеп болды, құрып кеткен ауылдардың аман қалғандары жаңа жерлерге көшіп кетті. 1930 жылы санақ үш бөлек ауылды көрсетті: Диллингхэм, Канаканак және Вуд-Ривер. Бұл Диллингхэмде 85 тұрғын ғана болды, және ол, көрінеу, Чогиунг / 3-ші Канаканак ауылы болды (бірақ тұрғындардың санына байланысты бұл 1920 жылғы Диллингхэм болуы мүмкін, және ол қате хабарланған). Екінші ауыл - Канаканак, онда 177 адам тұрады. Бұл 1920 жылғы бұрынғы Диллингхэм және "Жаңа" Канаканак (1900 жылдан бастап 2-ауыл) болды. Жоғарыда айтылғандай, Диллингхэм мен Канаканак басқалардың аттарымен дұрыс емес хабарланған болуы мүмкін, және бұл мүмкін құпияны шешу үшін әрқайсысында өмір сүрген адамдар туралы қосымша зерттеулер қажет. 1930 жылғы санақта аталған үшінші ауыл Вуд-Ривер (55 тұрғыны бар) болды. Бұл 1880 жылы Анагак (Анугнак) инуит ауылының жері болды, ол 50 жылдан бері хабарланбаған. 1940 жылы санақ бойынша Диллингхэм және Канаканак деген екі ауыл ғана бар екен. Диллингхэм қазір 278 тұрғыны туралы хабарлады және бұл Снаг Пойнттағы қазіргі ауыл деп болжалды. Канаканак ("Жаңа" немесе 2-ші ауыл және бұрынғы Диллингхэм) 113 тұрғыны туралы хабарлады. Екі сан да 1930 жылғы халық санының қате қоғамдастыққа қатысты болуы мүмкін деген мәселені жеткілікті түрде шеше алмады. 1950 жылы Диллингхэм мен Канаканак ауылдары соңғы рет есеп берді. Диллингхэм 577 тұрғылықты жерді есептейді, ал Канаканак 54 тұрғылықты жерді ғана есептейді. 1960 жылы және әр кезекті санақта Диллингхэм солтүстік-батыстағы жалғыз қауымдастық болады Нұшагак шығанағы санақ туралы хабарлауға және 1963 жылы ресми түрде қала ретінде тіркелуге. Қазіргі кезде басқа санақ бойынша ауылдардың (немесе қалдықтарының) орналасқан жерін анықтау үшін Анагак (немесе Анугнак) (1880) / Вуд Пойнт (1930) қазіргі Диллингхэм қаласының шекарасында. Брэдфорд (1890) / "Жаңа" Канаканак (1900) / "1-ші" Диллингхэм (1920) (Брэдфорд Пойнтта) содан бері қазіргі Диллингхэмге қосылды. (3-ші) Канаканак (1910) / Чогиунг (1920) - Диллингхэмнің қазіргі орталығы. Тек түпнұсқа немесе "Ескі" Канаканак ғана қазіргі қала шекарасынан тыс жерде, Канаканак ауруханасының оңтүстігінде орналасқан. Дереккөздер: 1880, 1960 АҚШ санақтары; Алясканың жер атауларының сөздігі, Дональд Дж. Орт; Алясканың Нұшагак өзені айманындағы тарихи қоныстану үлгілері, Джеймс В. Ванстоун.

Климат

Диллингхэмде субАрктикалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі: Dfc) басым, Аляска стандарттары бойынша салыстырмалы түрде орташа. Жаздағы ауа райы қоңыл, жаңбырлы, ал түндері салқын. Қыстары ұзақ, суық және қатты қар жауады.