Кіріспе
Карта ойнау техникасы
Контракт бридж және оған ұқсас ойындарда финнесс – бұл карта ойнау техникасының бір түрі. Ол ойыншыға қарсыластардың қолындағы бір немесе бірнеше картаның тиімді орналасуы болған жағдайда, қосымша трюк(тер) ұтып алуға мүмкіндік береді. Ойыншы, қарсыластардың сол түрінде жоғары картасы болғанына қарамастан, ағымдағы немесе келесі трюкті сол түстің картасымен ұтып алуға тырысады; мұндай әрекет жоғары картаның белгілі бір қарсыластың қолында екендігі туралы болжамға негізделген. Техниканың нақты ерекшеліктері ойналып жатқан түс комбинациясына және ойыншының сол түсте ұтып алуға тырысатын трюктер санына байланысты өзгеріп отырады.
Тікелей сәнділік
Тікелей финесс – бұл "қосылған" кезде бір трюк жоғалтпай, бір трюкқа қол жеткізуге мүмкіндік беретін финесс. Мысалы:
Егер Оңтүстік (декларатор) бастамада болса, ол патшайымға бастауы мүмкін; яғни ол кішкентай қазықты бастайды, ал егер Батыс төмен ойнаса, манекеннен патшайымды ойнайды. Егер Батыс патшаны ұстап тұрса ("қолайлы жағдай"), Солтүстік-Оңтүстік екі трюк жеңіп, бір трюкқа қол жеткізеді, бірде-бір трюк жоғалтпай. (Әрине, егер Батыс бірінші трюкте патшаны ойнаса, Солтүстік-Оңтүстік асамен жауып екі трюк жеңеді.)
Жанама сәнділік
Жанама финесс – дұрыс болса, бір ойынды жеңіп алатын, бірақ алдымен бір ойынды жоғалтуға әкелуі мүмкін финесс. Типик мысал: Оңтүстік патшаға қарай жүрек туын салады; егер Батыс козырды ұстаса, патша ағымдағы ойынды жеңеді немесе қалған ең жоғары жүрек туы болып, кейінірек жеңіп алады. (Нақтырақ айтқанда, патша жеңімпаз ретінде орнатылады, бірақ бұл міндетті түрде ойын жеңіп алады дегенді білдірмейді. Оны козырмен ұстап алуы мүмкін, немесе «Трамп жоқ» жағдайында қарсыластар басқа бір туды ойнатып, қысым жасап, оны тастауға мәжбүрлеуі мүмкін. Бірақ бұл мақала финесс туралы, және мұндай мәселелер бар екенін мойындағаннан кейін, біз оларды енді қарастырмаймыз.)
South leads a spade toward the king; if West holds the ace, the king will either win the current trick or will become the highest remaining spade and win a later one. (More precisely, the king is set up as a winner, but that doesn't mean it will necessarily take a trick. It might be ruffed, or at No Trump the defense might run another suit for a squeeze and force it to be discarded. But this article is about finesses, and having acknowledged that such issues exist, we will ignore them henceforth.)
Терең нәзіктік
Терең нәзіктік – бұл қосымша трюктерді жеңуге мүмкіндік беретін маневр, бірақ тек екі немесе одан көп карталар тиімді орналасқан жағдайда ғана. Сол жақтағы бірінші мысалда қарсыластар екі құрметті картаға ие. Оңтүстік қазықпен бастап, егер Батыс төмен ойнаса, 10-ды қосады. Егер ханшайым мен хан Батыста болса, Оңтүстік бір трюк жеңеді. Егер Оңтүстік қолына қайта кіру мүмкіндігі болмаса, Батыс өзіне бір трюк жасауға кепілді (егер ол кем дегенде үш қазықпен бастаса), құрметті карталарын бөліп, Оңтүстіктің алғашқы бастамасында ханшайымды немесе ханны ойнау арқылы. Терең нәзіктіктің табысқа жету ықтималдығы 25% құрайды. Екінші мысал – қарсыластың қолында үш немесе одан көп карта бар. Оңтүстік қазықпен бастайды, Батыс 3 немесе 6 ойнайды, содан кейін қалпақтан 7-ді ойнайды. Бұл жағдайда Оңтүстік 7-нің трюк жеңеді деп күтпейді, бірақ бұл алыс мүмкіндік – 7 жеңеді, егер Шығыста 6 немесе 3 жеке картасы болса, бұл Батыс ең төменгі картасын ойнап, қателік жасады дегенді білдіреді. Бұл ойынның басты мақсаты – Батысты бастамадан тоқтату. Бұл контексте қолданылатын «терең нәзіктік» термині сипаттамалық, сонымен қатар біршама әзілдеуге және фаталистік көзқарасқа ие, шамамен «қазаға талған нәзіктік» деген мағынаны білдіреді. Deep Finesse – бридж ойынының мәселелерін екі есеге талдайтын коммерциялық компьютерлік бағдарламаның тауарлық атауы.
Қаттылық
Руфинг финесі – бұл козырлық келісімдерде қолданылатын финес түрі, онда финес жасайтын ойыншы табандылықтағы картаны таңдаудың орнына, козырды ұстауды немесе ұстамауды шешеді. Мысалда, жүрек козыр, ал Оңтүстіктің 2-сі соңғы қалған козыр, ал бастама Солтүстікте (қуыршақта). Егер Шығыс қазық туын қолында ұстаса, Солтүстік-Оңтүстік барлық ойындарды жеңіп алады. Солтүстік қолынан қазық басталады; егер Шығыс төмен ойнаса, ромб тасталады және бастама қайталанады. Егер Шығыс жауап бермесе, Солтүстік-Оңтүстік үш қазық ойынын және бір козырды жеңіп алады. Егер Шығыс туын ойнаса, Оңтүстік козырмен жеңіп, қуыршаққа қайта оралады, ол жоғарырақ, сондықтан екі қазық, козыр және бір ойын жеңіледі.
Белгілі бір нәзіктік
Нақты айқындалған финт – қарсыластардың жоғары картасы қолында болмайтыны белгілі болғандықтан, ұтылмайтын финт. Оң жақтағы мысалда, егер Оңтүстік король мен ғалимен бастаса, ол екінші ойында Шығыстың пикасы қалмағанын біліп, ондық финтінің сәтті екенін анықтайды.
Екі жақты позиция, ұқыптылықпен
Жоғарыда айтылғандай, егер қарсыластың маңызды картасы сіздің картаңыздан кейін келсе, «руф финесі» сәтті болады, бұл әдеттегі финестің керісі. Осыған байланысты, екі жақты финес түрінде, бір қарсыласқа қарсы руф финесін, ал екіншісіне қарсы әдеттегі финесті қолдануға болады. Егер бір ойынды таңдаудың басқа себебі болмаса, руф финесі артық болуы мүмкін, себебі ол жоғары карта ойнауға және бастаманы сақтауға мүмкіндік береді. Мысалы: Шығыс 4 жүрек ойнайды. Алмаздың бастамасынан кейін ол тузды жеңіп, екі жоғарғы козырды ойнайды; олар 3-2 бөлінеді. Ол патшайымға сабын ойнайды, бірақ финес сәтсіз аяқталады, ал қарсыластар екі алмаз алады. Козырдың бірі әлі де жеңіліп тұрғандықтан, келісімшарт жеңіліп қалуға жақын. Алайда, егер козыр 3-2 бөлінсе және қорғаныс ерте руф жасаса, келісімшарт орындалады. Дұрыс шешім – алмаздың тузын жеңіп, содан кейін пик патшасын, одан кейін руф финесі үшін патшайымын ойнау. Егер Солтүстік патшамен жаба алмаса, декларатор жоғалған алмазды тастайды. Егер Солтүстік патшаны ойнаса, декларатор руф жасайды және кейін пик джегіне алмаз тастайды. Егер патша Оңтүстікте болса да, козыр 3-2 болса, декларатор тек 3 ойынды ғана жоғалтады. Ал егер козыр 4-1 болса, пик патшасы Солтүстікте болса, ойын орындалады. Бұл жағдайда, руф финесінің әдеттегі финеске қарағанда артықшылығы – егер ол сәтсіз аяқтаса, уақытты ұту мүмкіндігі.
East plays a contract of 4 hearts. After the opening lead of a diamond, he wins the ace and plays the two top trumps; they break 3 2. He leads a spade to the queen, but the finesse is off, and the opponents now cash two diamonds. With a trump still to lose, the contract appears to be down one. However, the contract is cold as long as trumps break 3 2 and the defense cannot get an early ruff. The correct play is to win the ace of diamonds and to continue with the ace of spades, followed by the queen for a ruffing finesse. If North does not cover with the king, declarer pitches a losing diamond. If North does play the king, declarer ruffs and later pitches a diamond on the jack of spades. Even if the king is with South, declarer loses 3 tricks only, if trumps are 3 2. And if trumps are 4 1 the game will still make if the king of spades is sitting with North. The advantage of the ruffing finesse over the ordinary finesse here is the gain of tempo if it loses.
Энн Галлахердің сәнділігі
Энн Галлахердің шеберлігі – екі жақты шеберліктің ерекше түрі. Бірақ қай жаққа шеберлік жасауға болатынын шешкеннің орнына, декларатор екі жаққа да шеберлік жасайды. Міне, классикалық мысал: Оңтүстіктің 4 келісімшарына қарсы, Батыс K-ны бастап, кейін пайдалы болуы мүмкін жазуды жояды. Оңтүстік қуыршақтан 2-ні алып, J-ге дейін шеберлік жасайды. Батыс көреді, егер ол Q-ны жеңіп алса, клубтар ойнап жатса, Оңтүстікке қиындық тумайды. Сондықтан Батыс жеңілдікпен қабылдайды. Оңтүстікте отырған сенімді ойыншы енді 8-ді K-ға бастап, Q үшін тағы да Шығысқа шеберлік жасауға дайындалады, бірақ Шығыстың тастауы күтпеген болады. K-ны алғаннан кейін Оңтүстік Батыстың Q-сын алысқа жібермейді, егер қорғаныс кем дегенде екі пика, жүрек және ромб алуға мүмкіндік бермесе. J 2-ші айлақта жеңгеннен кейін, Оңтүстіктің жалғыз дұрыс шешімі – Q үшін Батысқа шеберлік жасау, тіпті ол Шығысқа сол картаға шеберлік жасаған сияқты болса да. Мақсаты – Батыстың ақылды тоқтатуынан сақтану. «Энн Галлахер шеберлігі» терминінің пайда болу себебі New York Times газетіндегі мақалада кездеседі. Энн Галлахер 1930 жылдары киноактриса болған. Ол бридж ойнағанды ұнатқан, және ол екі жақты шеберлікті жеңгенде, кері бағытта қайталайтын, «Енді мен шынымен бақыттымын ба екенін көрейік» дейтін.
Against South's 4 contract, West leads the K, removing an entry that might have proven useful later. South leads the 2 from dummy and finesses the J. West can see that, with the clubs probably running, South will have no problem if West wins his Q. So West ducks smoothly. A trusting player sitting South would now lead the 8 to the K, preparing to finesse East again for the Q, but East's discard would come as a shock. After taking the K, South can't knock out West's Q without allowing the defense to take at least two spades, a heart and a diamond. After the J wins at trick 2, South's only correct play is to finesse West for the Q, even though he has apparently and successfully finessed East for the same card. The point is to guard against West's clever holdup. The reason for the term Ann Gallagher finesse is found in a New York Times article. Ann Gallagher was a movie actress in the 1930s. She enjoyed bridge, and when she won a two way finesse she would repeat it in the opposite direction, saying "Now let's see if I'm really lucky."
Еркін сәнділік
"Еркін финес" деп аталатын финес техникалық тұрғыдан финес емес, себебі ол қарсыластардың карталарының орналасуына емес, тек олардың бастамасына байланысты. Еркін финес қарсылас белгілі бір мастьті бастағанда пайда болады, сол кезде табандылық позициясындағы қол соңғы болып ойнайды. Бірінші мысалда:
қалыпты финес тек Батыс патшаны ұстаса ғана жұмыс істейді, бірақ егер Шығыс пика бастаса, декларатор трюкті жеңіп алу үшін ең төменгі картаны ойнайды, соның арқасында патша Шығыста немесе Батыста болса да екі трюк алады. Сол сияқты, бірінші екі жақты финес мысалында, егер Шығыс немесе Батыс бірінші болып пика бастаса, еркін финес арқылы үш пика трюгі автоматты түрде алынады. Еркін финестер көбінесе қорғаныс декларатордың қолындағы жоғары карталар туралы дұрыс болжамағандықтан болады, әсіресе бастапқы бастамада. Бірақ қорғанысты аяқтау арқылы сізге еркін финес беруге мәжбүрлеуге де болады. Екі жақты финес мысалын тағы қарастырайық, бірақ қосымша картамен:
ешкім пика ойнаған жоқ, сондықтан қорғаныстың 7 пикасы бар екені белгілі, ал олардың қалған картасы жүрек екені белгілі. Декларатор жүрек бастайды, жоғары жүректі ұстаған қорғаушыға ұтылады; және бұл қорғаушы енді тек пикадан бастама алады. Солтүстік-Оңтүстік 3 пика трюгін міндетті түрде алады, ал декларатор мастьті қай жағынан финес жасау керектігін болжаудың қажеті жоқ.
Кірудің сәнділігі
Кейде, белгілі бір костюмді пайдаланып, декларатор бір қолды екі рет қолға алуы керек, бірақ сол қол костюмнің ең жоғары екі картасын ұстамайды. Бұл мысалда, декларатор солтүстік қолға сабыш костюмі арқылы екі рет жетуі керек. Әдетте, декларатор туз бен корольді бөлек-бөлек қолға айналдырады. Дегенмен, солтүстікке екі рет кіру қажет болуы мүмкін, мысалы, солтүстіктің қосымша костюмын дамыту немесе соңғы ойынды дайындау үшін. Егер батыста патшайым болса, декларатор манекенге екі рет кіру үшін финт жасауы мүмкін: қолдан 10-ды бастап, даманы финтпен ойнау. Егер дама ұсталса, король кейінірек тузбен манекенге екінші рет кіру үшін басып өтеді. Бірақ егер батыс не болып жатқанын білсе, онда ол 10-ды патшайыммен жауып, осыны тоқтатуға тырысады. Енді костюм тоқтатылған, себебі дама корольді басып өте алмайды. Көптеген алдамшы ойындардағыдай, декларатор ойынның басында мүмкіндігінше ертерек кіру финтін жасауы керек, қорғаныс костюмды тоқтату үшін екінші қолды жоғары ойнауы керектігін түсінгенге дейін.
Күрделі сәндік бұйымдар
Кейбір жағдайларда қарсыластың қолындағы карталарды дұрыс оқу қажет, және бұл негізгі финттерді (алдау амалдарын) басқа тәсілдермен, мысалы қарсыластың жоғары карталарын түсіру немесе бекіту сияқты қолдануды қамтиды.
Интрафинес
Екінші раундта түсірілетін немесе қадалатын финес кейде "ішкі финес" деп аталады. Бірінші диаграммада декларатор "жайындаған" финес үшін манекеннің жоғары картасына қарай қолынан кішкентай картаны ойнауы керек. Егер Батыс патшаны ойнаса, келесі раундта Шығыстың патшасына қарсы финес жасауға болады. Егер Батыс қашса, декларатор тузды ойнатып, патшаны түсіреді. Екінші диаграммада декларатор манекеннен кішкентай картаны ойнап, Шығыс төмен ойнаса, 10-ды ойнауы керек. Екінші раундта туз патшаны түсіреді. Осы және осыған ұқсас жағдайларда, декларатордың алғашқы ойыны екі картасы бар қол арқылы төмен карта болуы керек; осылайша, ол костюмде үш айла-шарғыны жинау үшін дұрыс позицияны болжауы керек. Үшінші диаграммада, онда деклараторға да үш журек айласы қажет, ол алдымен манекеннің 9-ына төмен ойнауы керек, Шығыстың 10-ына ұтылуы керек. Содан кейін туз жоғары картаны түсіріп, үшінші раундта Шығыстың патшайымына қарсы қарапайым финес позициясын қалдырады. Бұл маневр Батыста кез келген жұптық жоғары картамен жұмыс істейтінін ескеріңіз, бірақ егер Батыс QJx, Q10x немесе J10x ұстаса, зиян келтіреді.
Құрлықтық төңкеріс
Бұл еркін сәнділіктің ерекше жағдайы өзіндік атауға ие болу үшін маңызды (Англиядағы Бат қаласының атымен). Бұл оқиға мәлімдеушіде A J x басталатын костюм болғанда және сол жақ қарсылас сол костюмнің патшасы немесе ханымымен бастама бергенде болады. Егер мәлімдеуші бастамадан бас тартса және қарсылас қайтадан бастама берсе, A J комбинациясымен екі айбас жеңіп алынады. Бат тәсілі – тек алдамшылық емес. Егер костюм жалғастырылмаса да, мәлімдеуші уақытты ұтып алады, себебі оның сол костюмде сенімді тоқтату мүмкіндігі бар.
Трамптың төңкерісі және өтіп бара жатқан төңкеріс
Тромптарды басқаруға қажетті қолда тромптар болмаған жағдайларда, тромптық соққы немесе өткізу соққысы қолданылуы мүмкін. Осы туралы мақалаларды қараңыз.
Киімдер жиынтығы
Бриджтің ресми энциклопедиясында костюмдердің комбинациялары және қажетті трюктер санына байланысты оларды ойнаудың ең тиімді жолдары келтірілген. Ойыншылардың оларды жаттап алуы міндетті емес, көбінесе үстел басында дұрыс шешімді табуға болады. Дегенмен, костюмдердің комбинациясы кестелерін оқып үйрену пайдалы, есіңізде болсын, костюмдегі ең оңтайлы ойын, қолдың жалпы жағдайында ең жақсы нәтиже бермеуі мүмкін.