Кіріспе
Материяның анықталатын жиынтығы. Жалпы қолданыста және классикалық механикада физикалық объект немесе физикалық дене (немесе жай ғана объект немесе дене) – үш өлшемді кеңістікте белгілі бір, үздірілмейтін шекарадағы материяның жиынтығы. Шекаралық бет материалдың қасиеттерімен анықталуы және сәйкестендірілуі керек, бірақ ол уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Шекара әдетте объектінің көрінетін немесе қолға тигізілетін беті болып табылады. Объектідегі материя белгілі бір дәрежеде бір объект ретінде қозғалуға мәжбүр. Шекара басқа объектілерге қатысты кеңістікте аударма және айналу арқылы қозғалуы мүмкін. Объектінің шекарасы уақыт өте келе деформацияланып, басқаша өзгеріске ұшырауы мүмкін. Сондай-ақ, жалпы қолданыста объект бірдей материя жиынтығынан тұруы міндетті емес. Объектінің атомдары немесе бөліктері уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Объект әдетте бақылауларға сәйкес келетін шекараның ең қарапайым бейнесімен анықталады. Дегенмен, физика заңдары тек бірдей материя жиынтығынан тұратын объектілерге тікелей қолданылады. Физикада объект – материяның анықталатын жиынтығы, ол анықталған шекарамен шектелуі мүмкін және 3 өлшемді кеңістікте аударма немесе айналу арқылы бірлік ретінде қозғалуы мүмкін. Әрбір объектінің бірегей идентификаторы бар, ол басқа қасиеттерге тәуелсіз. Екі объект барлық қасиеттері бойынша бірдей болуы мүмкін, бірақ олар орналасуы бойынша ерекшеленеді. Көп жағдайда екі объектінің шекаралары кез келген уақытта бір-бірімен қиылыспауы мүмкін. Идентификация қасиеті объектілерді санауға мүмкіндік береді. Физикалық денелердің модельдеріне мысал ретінде бөлшек, өзара әрекеттесетін бірнеше кіші денелер (бөлшектік немесе басқа) және үздіксіз орталар жатады. Физикалық объектілердің жалпы түсінігінде олар физикалық әлемде кеңейтімге ие, бірақ кванттық физика мен космологияның кейбір теориялары бұл тұжырымды күмәндандырады. Қазіргі физикада "кеңейтім" уақыт-кеңістік тұрғысынан түсініледі: шамамен айтқанда, бұл белгілі бір уақыт сәтінде дененің кеңістікте орны бар екенін білдіреді (бірақ бұл міндетті түрде кеңістік пен уақыттағы нүктенің абстракциясына тең емес). Физикалық дененің жалпы саны масса, импульс, электр заряды, басқа сақталатын шамалар және мүмкін басқа да шамалар сияқты сандық қасиеттері бар деп есептеледі. Белгілі құрамы бар және тиісті физикалық теорияда сипатталған объект физикалық жүйенің мысалы болып табылады.
In common usage and classical mechanics, a physical object or physical body (or simply an object or body) is a collection of matter within a defined contiguous boundary in three dimensional space. The boundary surface must be defined and identified by the properties of the material, although it may change over time. The boundary is usually the visible or tangible surface of the object. The matter in the object is constrained (to a greater or lesser degree) to move as one object. The boundary may move in space relative to other objects that it is not attached to (through translation and rotation). An object's boundary may also deform and change over time in other ways. Also in common usage, an object is not constrained to consist of the same collection of matter. Atoms or parts of an object may change over time. An object is usually meant to be defined by the simplest representation of the boundary consistent with the observations. However the laws of physics only apply directly to objects that consist of the same collection of matter. In physics, an object is an identifiable collection of matter, which may be constrained by an identifiable boundary, and may move as a unit by translation or rotation, in 3 dimensional space. Each object has a unique identity, independent of any other properties. Two objects may be identical, in all properties except position, but still remain distinguishable. In most cases the boundaries of two objects may not overlap at any point in time. The property of identity allows objects to be counted. Examples of models of physical bodies include, but are not limited to a particle, several interacting smaller bodies (particulate or otherwise), and continuous media. The common conception of physical objects includes that they have extension in the physical world, although there do exist theories of quantum physics and cosmology which arguably challenge this. In modern physics, "extension" is understood in terms of the spacetime: roughly speaking, it means that for a given moment of time the body has some location in the space (although not necessarily amounting to the abstraction of a point in space and time). A physical body as a whole is assumed to have such quantitative properties as mass, momentum, electric charge, other conserved quantities, and possibly other quantities. An object with known composition and described in an adequate physical theory is an example of physical system.
Жалпы қолданыста
Зат сезімдер арқылы танылады. Заттың қасиеттері білім алу және қабылданған ақпарат негізіндегі ойлау арқылы анықталады. Абстрактілі түрде, зат – бұл біздің санамыздың, Окамның қырғышын қолдана отырып, сезімдерімізбен берілген ақпаратқа сәйкес келетін құрылысы. Күнделікті қолданыста зат – 3 өлшемді кеңістіктегі заттың шекарасының ішіндегі материал. Заттың шекарасы – ішкі және сыртқы жақтарын анықтауға қолданылатын үздіксіз бет. Зат – материалдың бір бөлігі, оның мөлшері материалдың қасиеттеріне негізделген сипаттамамен анықталады. Ірі гранит блогындағы қиял жемісінен туған гранит шарсыны күнделікті қолданыста жеке зат деп санамайды. Тасқа қапталған қазба бас сүйегін заттың бөлігі деп қарастыруға болады, себебі материалдың қасиеттеріне сүйене отырып, бас сүйегінің мөлшерін анықтау мүмкін. Қатты дене үшін заттың шекарасы уақыт өте келе үздіксіз жылжу және бұрылу арқылы өзгеруі мүмкін. Деформацияланатын дененің шекарасы уақыт өте келе басқа тәсілдермен де үздіксіз деформациялануы мүмкін. Заттың өзіндік ерекшелігі болады. Әдетте, уақыт мезгіліндегі орнын қоспағанда, бірдей қасиеттері бар екі зат екі зат ретінде ажыратылады және бір уақытта бір кеңістікті иеленбеуі мүмкін (құрамдық заттарды қоспағанда). Заттың сәйкестігін уақыт өте келе оның шекарасының өзгеруінің үздіксіздігі арқылы бақылауға болады. Заттардың сәйкестігі заттарды жиынтықтарға біріктіруге және сануға мүмкіндік береді. Заттың құрамы уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Мысалы, тас тозығып немесе одан бөліктер сындырылуы мүмкін. Егер жүйенің жалғасқан заттың болуын ескере отырып сипаттау, басқаша сипаттаудан қарапайым болса, онда материал қосылғаннан немесе алынғаннан кейін де зат сол зат ретінде қарастырылады. Материалды қосу немесе алу заттың шекарасын үздіксіз өзгерте алады. Заттың сәйкестігінің жалғасуы жүйенің сипаттамасына негізделген, онда жалғасқан сәйкестік жалғаспаған сәйкестіктен қарапайым. Мысалы, белгілі бір машинаның барлық дөңгелектері ауыстырылса да, ол әлі де сол машина ретінде қарастырылуы мүмкін. Заттың сәйкестігі бөлінбеуі мүмкін. Егер зат екі бөлікке бөлсе, көбінесе бір бөлігі ғана сол заттың сәйкестігін сақтайды. Заттың сәйкестігі, егер белгілі бір уақытта жүйенің ең қарапайым сипаттамасы затты анықтаудан оны анықтамауға өзгеретін болса, жойылуы мүмкін. Сондай-ақ, заттың сәйкестігі, қабылдаумен сәйкес келетін жүйенің ең қарапайым моделі оны анықтаған алғашқы уақытта қалыптасады. Зат компоненттерден құралуы мүмкін. Компонент – қамтитын заттың шекарасының ішінде толығымен орналасқан зат. Тірі нәрсе – зат болып табылады және тірі емес нәрселерден соңғыларының жансыз заттар деп аталуымен ерекшеленеді. Жансыз заттардың әрекет ету қабілеті немесе ниеті болмайды, бірақ кейбір мәдениеттердегі адамдар мұндай сипаттамаларды тірі емес нәрселерге жатқызуға бейім.
Классикалық механика
Классикалық механикада физикалық дене – масса, жылдамдық, импульс және энергия сияқты қасиеттері бар материяның жиынтығы болып табылады. Материя үш өлшемді кеңістікте көлем жасайды. Бұл кеңістік – оның кеңеюі. Объектілер арасындағы өзара әрекеттесулердің бір бөлігі бағдар және сыртқы пішінмен сипатталады. Континуумдық механикада объектіні, ішкі қысым мен механикалық кернеу арқылы сипатталатын күштермен өзара әрекеттесетін, шексіз кішкентай бөліктерге дейін бөлінетін субъектілердің жиынтығы ретінде қарастыруға болады.
Кванттық механика
Кванттық механикада объект – бөлшек немесе бөлшектер жиынтығы. Өлшенгенге дейін бөлшектің нақты физикалық орны болмайды. Бөлшек белгілі бір орында табылуының ықтималдық таралуы арқылы сипатталады. Орын мен жылдамдықты өлшеудегі дәлдіктің шегі бар. Бөлшек немесе бөлшектер жиынтығы кванттық күй арқылы сипатталады. Бұл идеялар объектінің не екендігі туралы күнделікті түсініктерден өзгеше.
Сызық теориясы
Бөлшек физикасында, кейбір элементарлық бөлшектер дене емес, кеңістік-уақыт ішінде физикалық кеңістікте кеңейтімсіз нүктелер ме, әлде кеңістіктің кем дегенде бір өлшемінде, мысалы, іс тізбесі теориясында немесе М теориясында әрқашан кеңейтілген бе деген пікірталас жүріп жатыр.
Психология саласында
Психологияның кейбір салаларында, мектептерге байланысты, физикалық заттар физикалық қасиеттерге ие, ал психикалық заттардан өзгеше. (Төңкерілген) мінезтануда заттар мен олардың қасиеттері зерттеудің (ғана) маңызды объектілері болып табылады. Егер қазіргі заманғы мінездік психотерапияда бұл тек мақсатқа бағытталған мінезді өзгерту құралы болса, дене психотерапиясында ол енді тек құрал ғана емес, сонымен қатар оның сезімі жеке мақсатқа айналады. Когнитивтік психологияда, биологияда кездесетін физикалық денелер, функционалистік мектептердегідей, физикалық дене болмауы мүмкін сананы түсіну үшін зерттеледі.
Философияда
Физикалық дене – белгілі бір уақыт аралығында кеңістікте нақты траектория мен бағыт бойынша өмір сүретін және физикалық кеңістікте орналасқан (яғни физика ғылымы зерттейтіндей) тұрақты объект. Бұл математикалық объектілер сияқты, нақты уақытта немесе жерде жоқ абстракт объектілерден өзгеше. Мысалы, бұлт, адам денесі, банан, бильярд шарлары, үстел немесе протон. Бұл, сондай-ақ, ақыл-ой әлемінде ғана бар ақыл-ой объектілері мен математикалық объектілер сияқты абстракт объектілермен де қарама-қайшы. Эмоциялар, "әділет" ұғымы, жек көру сезімі немесе "3" саны физикалық дене емес. Кейбір философиялық бағыттарда, мысалы Джордж Берклидің идеализмінде, физикалық дене – ақыл-ой объектісі болып табылады, бірақ көру қабілетінің кеңістігінде кеңейімге ие.