Кіріспе

Аляска штатындағы қала, АҚШ. Солдотна – Аляска штатының Кеней түбегінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 4 342 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 4 163 адамнан көп. Қала Кеней түбегінің әкімшілік орталығы болып табылады. Солдотна Алясканың оңтүстік-орталық бөлігінде, Кеней түбегінің орталық-батыс бөлігінде жатыр. Қаланың шекарасы 7 шаршы мильді алып жатыр және Кеней өзені бойымен созылады, ол жақын орналасқан Кенай қаласының жанындағы Кук шығанағына құяды. Солдотна алып Кеней ұлттық жануарлар қорығының батыс жиегінде орналасқан. Бұл қорғау аймағының ауданы шамамен 2 миллион акрға жетеді және аюлар, лосьдер, карибулар, қойлар, сондай-ақ көптеген балық және құс түрлеріне мекен етеді. Қала Стерлинг тас жолы мен Кеней шпор тас жолының тоғысқан жерінде орналасқан, бұл Солдотнаның Орталық түбек үшін қызмет көрсету және сауда орталығы ретінде, сондай-ақ Анкоридж мен Гомер қалалары арасындағы саяхатшылар үшін дамуына мүмкіндік берді. Орталық түбек ауруханасы аймақ тұрғындары мен туристердің медициналық қажеттіліктерін қанағаттандырады. Аляска университетінің Анкоридж филиалы – Кеней түбегі колледжі Солдотнадағы Кеней өзені кампусын басқарады. Бұған қоса, қалада Кеней ұлттық жануарлар қорығының, Кеней түбегі әкімдігінің және Кеней түбегі мектеп округінің бас кеңселері орналасқан.

Тарих

1947 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ үкіметі Кук шығанағы мен Кенэй өзенінің төменгі ағысындағы бірнеше елді мекендерді Кенэй ұлттық лось қорығынан шығарды, бұл Homestead Act бойынша жерді игеруге мүмкіндік берді. АҚШ қарулы күштерінің ветерандары жерді таңдау және меншікке тіркеу кезінде ветеран емес азаматтарға қарағанда 90 күндік басымдыққа ие болды. Сол жылы Купер-Лэндингтен Кенэйге дейін Стерлинг тас жолының бойындағы ағаштар кесіліп тазартылды. Қазіргі Солдотна орны Кенэй өзенінен өтетін көпір салу үшін таңдалды. Стерлинг тас жолының салынуы Солдотна аймағын сыртқы әлеммен байланыстырды. Көптеген жаңа шаруашылықтар құрылып, аймаққа балық аулауға келушілер ағыла бастады. 1949 жылы Солдотна пошта бөлімі ашылды, ал келесі бірнеше жылда басқа да кәсіпорындар жұмыс істеуге кірісті. 1957 жылы Суонсон өзені аймағында мұнай қоры табылды, бұл аймаққа жаңа экономикалық даму әкелді. 1960 жылы Солдотна 332 тұрғыны бар төртінші санаттағы қала ретінде тіркелді, ал ауданы 7,4 шаршы миль (4723,4 акр) құрады. Содан кейін, жеті жыл өткен соң, 1967 жылы Солдотна бірінші санаттағы қала ретінде мойындалды. 1964 жылы Кенэй түбегі колледжі, Кенэй түбегі әкімдігі және Кенэй түбегі мектеп округі құрылды. Қала 1960-шы жылдардан 1990-шы жылдарға дейін екі маңызды тас жолдың тоғысқан жерінде орналасқандығы және Кенэй түбегіндегі мұнай өнеркәсібінің дамуының нәтижесінде қарқынды халық өсімін бастан өткерді. Қала мен мұнай өнеркәсібі дамыған сайын халық өсімі біраз төмендеді, бірақ қала 2000-2010 жылдар аралығында алдыңғы онжылдыққа қарағанда одан да көп өсімді көрсетті. 2016 жылы қалаға өздік басқару құқығы берілді.

География

Солдотна (60.486617, -151.075373) Алясканың Кеней түбегіндегі Кеней өзенінің жағасында орналасқан. Оның аты жақын жердегі Солдотна сайының атынан қойылған. "Солдотна" сөзінің шығу тегін түсіндіретін бірнеше теория бар; олардың ішінде 1950-ші және 1960-шы жылдары кеңінен қолданылған "Солдатна" жазу түрі де бар. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 19 шаршы километрді құрайды, оның 18 шаршы километрі құрлық, ал 1 шаршы километрі (6,34%) су.

Климат

Оңтүстік-орталық Алясканың көп бөлігі сияқты, Солдотнада да салқын жаздарға байланысты орташа құрғақ жазғы субарктикалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі: Dsc) басым. Аймақтағы көптеген жерлермен салыстырғанда күндізгі температураның ауытқуы жоғарырақ. Қыстар қарлы, ұзақ, бірақ ендігіне қарай, аса суық емес, қаңтар айындағы орташа тәуліктік температура төмендейді. Жыл бойы 46 түндік температураның төмендеуі тіркеледі. Аймақ USDA өсімдіктердің қаттылығының 4-ші аймағында орналасқан, бұл орташа жылдық ең төмен температураның -20-дан -30 °F (-29-дан -34 °C) аралығында екенін көрсетеді. Теңіздің әсерінен жаз салқын, жылына 12 күннен астам температура + жоғары болады.

Бастауыш және орта білім беру

Солдотна мектептері Кеней түбегі ауданы (KPBSD) мектептер кеңесінің басқаруында. Мемлекеттік бастауыш мектептердің қатарында Солдотна бастауыш, Редаут бастауыш және Калифорнский Бич бастауыш мектептері бар. Skyview орта мектебі 7-8 сыныптардағы барлық оқушыларға, сондай-ақ қала шекарасынан тыс орналасқан Стерлинг бастауыш және Тустумена бастауыш мектептерінің оқушыларына қызмет көрсетеді. Оқушылар 9-12 сыныптарда Солдотна жоғары мектебінде білім алады. Бұдан басқа, бірнеше жеке мектептер де бар.

Өнер және мәдениет

Кенэй өзенінің көпірінде орналасқан Солдотна келушілер орталығы қоңыр және қара аю, далл қойы, бизон, бүлдіршін, аққалпақ бүркіт, тау ешкісі, патша крабы, түрлі құстар және әлемдік рекордты патша лососі сияқты жануарлардың экспонаттарын қамтиды. Солдотна келушілер орталығының жанында Homestead мұражайы орналасқан, онда алғашқы құрылыстардың жиынтығы, соның ішінде алғашқы Slikok Valley мектебі және шаруалар үйлерінің мысалдары бар. Мұражайда Аляска жергілікті халқының артефакттары да сақталған. Бинкли көшесіндегі Джойс К. Карвер атындағы еске алу кітапханасы 2013 жылы жаңартылып, Солдотна қаласының тұрғындарына медиа ресурстарды ұсынады. Кітапханада алты стационарлық компьютер және екі ноутбук бар, сонымен қатар сымсыз құрылғылары бар кез келген адам тегін Wi-Fi желісін пайдалана алады.

Қоршаған ортаны басқару

Кенэй су алабы форумы (KWF) – Солдотна Крик паркі ішіндегі тарихи Ральф Соберг үйінде орналасқан коммерциялық емес ұйым. KWF Кенэй түбегіндегі су алаптарының саулығын сақтау үшін жұмыс істейді. Оның бағдарламаларына Stream Watch кіреді, ол еріктілерді Ресей және Кенэй өзендерін қорғауға оқытады; 6-12 жастағы балаларға арналған жазғы лагерь; және қоршаған ортаны қалпына келтіру жобалары, инвазивті өсімдіктерді жоюдан бастап өзен төсенін қайта құруға және су өткізгіш құбырларын қайта жасауға/ауыстыруға дейін. Кенэй ұлттық жабайы табиғат қоры 1,92 миллион акр жерді қамтиды, оның ішінде мұздықтар мен мұздықтар, таулы тундра, солтүстік тайга ормандары, көлдер, батпақтар және өзендер сияқты әртүрлі экожүйелер бар. Чикалун өзенінің жазықтары Кенэй түбегіндегі соңғы таза тұзды су сағасы болып табылады және жыл сайын мыңдаған көшіп жүретін су құстары мен жағалау құстарын тартады. Бұл қорықта қоңыр және қара аюлар, доль қойлары, қазылқарлар мен карибулар да мекендейді. Кенэй ұлттық жабайы табиғат қорығының келушілер орталығы Фанни Ривер жолы мен Стерлинг тас жолының қиылысына жақын Ски Хилл жолында орналасқан.

Жол

Стерлинг тас жолы қаланың шығыс және орталық бөліктерін байланыстырады. Оның Кеней шпор магистралінің басталуымен қиылысуы, бұрынғы Y тәрізді пішініне байланысты "Soldotna Y" деп кеңінен танымал, жергілікті маңызды орын болып табылады. Кеней шпор магистралі қаланың солтүстік-орталық бөлігіндегі аудандарды Солдотнаның басқа бөліктерімен, Риджвейге іргелес және одан әрі Кеней, Саламатоф және Никискимен қосады, Кук шығанағы бойындағы Капитан Кук мемлекеттік демалыс аймағында аяқталады. Солдотнаның батыс бөліктері жергілікті жолдармен (Кеней өзенінің шығысында) және Калифорнский Бич жолымен (өзеннің батысында) байланысты. "K Beach" жолы, көбінесе осылай аталады, Стерлинг тас жолының батысындағы айналма жол. Солтүстік шетінде қала шегінің оңтүстікке ең жақын бөліктері (Кеней түбегі колледжі мен Солдотна спорт орталығын қоса) және оған іргелес Калифорнский орналасқан. Қала шегінен тысқары жалғасып, K Beach Кеней өзенінің оңтүстік жағындағы Уоррен Эймс ескерткіш көпірі арқылы Кенейге балама жолмен қол жеткізуді қамтамасыз етеді, бұл өзен бойындағы соңғы жол, содан кейін батысқа және оңтүстікке қарай жалғасып, Касилофтағы Стерлинг тас жолына қосылады. Funny River жолы K Beach жолының солтүстік соңынан шығысқа қарай жалғасады, Стерлинг тас жолын Солдотна әуежайымен (төменде қараңыз), Kenai ұлттық қорық бас кеңсесімен және Funny River-мен байланыстырады. Қаланың көптеген сауда орталықтары осы жолдардың бойында орналасқан. Ішкі магистральдық және жинақтаушы көшелер, мысалы, Бинкли және Кобук көшелері, сондай-ақ Мэридейл және Редаут даңғылдары, негізінен тұрғын үйлерге немесе қалалық әкімшілік, пошта, Орталық жартыарал ауруханасы және Солдотна орта мектебі сияқты қоғамдық мекемелерге қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Ауа

Солдотна әуежайы (FAA LID және IATA: SXQ, ICAO: PASX) – қала орталығынан Кеней өзені арқылы, қала шекарасының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, қалаға тиесілі, жалпы пайдалануға арналған әуежай. Әуежайға басты жол Funny River Road арқылы, оның Стерлинг тас жолымен қиылысынан шығысқа қарай аз ғана қашықтықта жатыр. Әуежайдағы қызмет кезінде болған екі ұшақ апаты – бірі 1985 жылдың 4 ақпанында Анкориджден келетін жолаушылар рейсімен, екіншісі 2013 жылдың 7 шілдесінде әуе такси рейсімен байланысты болды. Олардың екеуі де борттағы барлық адамның қаза болуына әкелді (тиісінше тоғыз және он адам қаза тапты).

Қоғамдық көлік

Қоғамдық көлік CARTS (Central Area Rural Transit System) арқылы ұсынылады, бұл Кеней, Солдотна, Фанни Ривер, Касилоф, Никиски және Стерлинг қалаларын қамтитын, талап бойынша жұмыс істейтін шаттл жүйесі. CARTS әдеттегі "қалалық автобус" сияқты жұмыс істемейді. Оның белгілі бір бағыттары, аялдамалары немесе белгіленген аялдау орындары жоқ. Жолаушылар ертесіне телефон арқылы көлік шақыруы керек.

Үкімет пен қоғамдастықтар

Қалалық әкімшілік кеңселерiнен басқа, Солдотнада Кеней түбегі ауданының әкімшілігі мен Кеней түбегі ауданы мектеп округінің әкімшілігі орналасқан. Дональд Э. Гилман өзен орталығы – бұл бірнеше мекеменің рұқсат беру, ақпарат беру және білім беру орталығы. Ол Солдотна муниципалды әуежайының жанындағы Funny River Road көшесінде орналасқан. Орталықта Аляска мемлекеттік парктері агенттігінің, Кеней түбегі ауданының (тіршілік ортасын қорғау, су тасқынынан қорғау және жағалау аймағы бағдарламаларын қоса алғанда), Аляска балық шаруашылығы және аң аулау департаментінің және Кеней су алабы форумының қызметкерлері орналасқан. Электр энергиясын тұтынушыларға тиесілі Soldotna электр станциясы қамтамасыз етеді, ол 40 МВт General Electric LM6000 табиғи газ турбинасын пайдаланады. 2019 жылғы "Лебедь көлі" өртінен кейін жергілікті электр желісі жекеленді, және осылай 2022 жылдың қаңтарына дейін жалғасты.

Денсаулық сақтау

Central Peninsula Hospital – бұл 49 төсек, шұғыл медициналық көмек көрсету орталығы және отбасылық медицина, құлақ, мұрын, тамақ, босану орталығы, жалпы хирургия, неврология, гинекология, онкология, офтальмология, ортопедия, патология, педиатрия, подиатрия, психиатрия және радиология салаларында мамандандырылған жартыаралдағы ең ірі медициналық мекеме. Көптеген шағын медициналық қызметтер мен денсаулық сақтау саласындағы кәсіпорындар Central Peninsula Hospital-ға жақын болу үшін Солдотна қаласына орналасқан.

Туризм

Кеней түбегіндегі туризм негізінен ашық ауадағы іс-шараларға – балық аулау, аң аулау, жаяу серуендеу, кемпинг және каноэмен/рафтингпен айналысуға байланысты. Солдотна қалалық басқаруға қарасты Кеней өзені бойында бірнеше қоғамдық саябақтарды ұсынады. Өзенде Тынық мұхитының бес ласось түрінің барлығы, сондай-ақ Долли Варден және радугалық форель сияқты басқа ласось балықтары да кездеседі. Солдотна Кеней ұлттық жануарлар қорығына, Цалтеши жолдарына және түрлі су жолдарына (Кеней және Касилоф өзендері, Солдотна және Сликок арналары, Скилак және Тустумена көлдері) жақын орналасқан. CNN Travel басылымы балық аулау және аң аулау мүмкіндіктеріне байланысты Кеней өзенін "Саяхатшылар үшін әлемдегі ең жақсы 15 өзеннің" бірі деп таңдады.