Жасыл анаконда: әлемдегі ең ауыр және ірі жылан түрі

Кіріспе

Жылан түрлері

2024 жылы бірінші рет анықталған ерекше түр

Жасыл анаконда (Eunectes murinus), сондай-ақ алып анаконда, смарагд анаконда, жалпы анаконда, жалпы су боасы немесе оңтүстік жасыл анаконда деп те аталады, Оңтүстік Америкада және Кариб теңізіндегі Тринидад аралында кездесетін жартылай су боасының түрі. Бұл әлемдегі ең үлкен, ең ауыр және желкелі питоннан кейінгі екінші ең ұзын жылан. Қазіргі уақытта кез келген түршелер танылмаған. Барлық боалар сияқты, ол улы емес, мойын қысып өлтіретін жылан. "Анаконда" термині көбінесе осы түрді білдіреді, бірақ бұл термин Eunectes туысына жататын басқа да түрлерге қолданылуы мүмкін. Жыланның қазба қалдықтары Gruta do Urso орнында Кейінгі Плейстоценге дейін табалды. "Boa" деген жалпы атау ежедегі латын тіліндегі ірі жыланды білдіретін сөзден шыққан. Boa murina-ның алғашқы үлгілері ұзындығы бойынша дамымаған жеке адамдардан алынған. 1830 жылы Иоганн Георг Ваглер, Linnaeus-тың Boa murina-сы үшін Eunectes туысын бөлектеп шығарды, себебі одан да көп және үлкен үлгілер белгілі болып, сипатталды. Eunectes-тің еркек туыстығына байланысты, әйелдік латынша аты murina murinus-қа өзгертілді және ол мәңгілікке "murinus" болып қалды. Linnaeus ғылыми атауын таңдағанда, әлбетте, Альбертус Себаның 1735 жылы берген түпнұсқа латынша сипаттамасына сүйенді: "Serpens testudinea americana, murium insidiator" [құбыршақтанған (тақталы) американдық жылан, тышқандарды (және егеуқұйрықтарды) күтіп отыратын жыртқыш]. Бұл жағдайда латынша murinus (murina) сөзі "тышқанға қатысты" немесе "тышқанмен байланысты" дегенді білдіреді, контекстте "тышқандарды жейтін" деп түсініледі, және қазіргі уақытта E. murinus үшін жиі қате көрсетілетін "тышқан сұр түсті" сияқты басқа да мағынасы емес. Джордж Шоу сияқты ерте ағылшын тіліндегі көздер Boa murina-ны "егеуқұйрық боасы" деп атады. "Пенни" энциклопедиясының (Vol. 5) боа туралы жазбасында: "Бұқаға "murina" деген қарапайым ат берілген, себебі ол тышқандарды аңдып отырады" деп түсіндірілген. Linnaeus.

Сипаттама

Жасыл анаконда – әлемдегі ең ауыр және ең ұзын жыландардың бірі, ұзындығы 9 метрге дейін жетеді. Салмағы жақсы зерттелмеген, бірақ ересек анакондалардың салмағы шамамен 30-ден 160 кг-ға дейін болатыны хабарланады. Бұл Америка құрлығының ең ірі жыландарының бірі. Ол торлы питоннан сәл қысқа болса да, әлдеқайда массивті. Жасыл анаконданың дене көлемі торлы питонның көлемімен салыстыруға болады. 9 метрден астам ұзындығы бар анакондалар туралы да хабарлар бар, бірақ мұндай мәлімдемелерге күдікпен қарау керек, себебі мұндай өлшемдегі ешбір мысал мұражайларға тапсырылмаған және нақты дәлелдер жоқ. 1000-нан астам анаконданы зерттеген доктор Хесус Антонио Ривас тапқан ең ұзын және ең ауыр анаконда – 8,5 метр ұзындығы және 227 кг салмағы бар анакеме болды. 1937 жылы Гайанада атып түсірілген бір анаконданың 10 метрге жуық ұзындығы және 400 кг салмағы бар екені айтылды.

Түсінің өрнегі – зәйтүн жасыл түстің негізінде, дене бойында қара дақтар шашыраңқы орналасқан. Басы денесіне қарағанда тар, көбінесе екі жағында ерекше қызғылт сары жолақтары болады. Көздері басының жоғарғы бөлігінде орналасқан, сондықтан суға шомылып жүргенде сыртқа қарауына мүмкіндік береді, денесін судан шығармастан. Анаконданың жақ сүйектері алдыңғы жағында кең ашылады, себебі олар бос байланысқан. Бұл оған басынан үлкен жемді жұтуға мүмкіндік береді. Аузындағы тыныс құбыры жем жұтынғанда тыныс алуына көмектеседі. Оның ең ірі органы – бауыр. Ас қорыту процесі бірнеше күнге созылады. Осы уақытта анаконда өте жай қозғалады.

Анакондалардың ең үлкен мөлшерін анықтау қиындықтары

Жыланның қашық жатқан мекені оның үлгілерін табуды, ұстауды және қайтаруды тарихи түрде қиын етіп келді. Өте ірі үлгілерді музейлерге тасымалдау, әсіресе олар күрт шірімей тұрғанда, қиындық тудырады, бірақ бұл одан да үлкен және ауыр крокодилдердің үлгілерін қайтаруға бөгет болған жоқ.

Тарихи деректер

Жасыл анакондалар туралы көптеген тарихи айғақтар бар, көбінесе олардың өлшемдері сенімсіз. Генри Уолтер Бейтс және Альфред Рассел Уоллес сияқты бірнеше зоологтар, арасында, өте ұзын жыландар туралы қауесеттерді атап өткен, бірақ әрбір жағдайда олардың тікелей бақылаулары шамамен 6 метрлік (20 фут) жыландармен шектелді. Көптеген бағалаулар мен екінші қол мәліметтер көп, бірақ олар көбінесе сенімсіз деп есептеледі. Шамалаудың артық екенін дәлелдеу үшін, 1937 жылы Гайанада зоолог Альфей Хайат Веррилл өзімен бірге болған экспедициялық топтан тасқа оралған үлкен анаконданың ұзындығын бағалауды сұрады. Топтың болжамдары болды. Өлшенген кезде, бұл үлгінің ұзындығы болды. Үлкен үлгілердің салмағы қоршаған орта жағдайларына және соңғы тамақтануға байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін, Верриллдің аталған үлгісі өте ірі болғандықтан салмағы , ал басқа үлгі, ірі саналғанымен, салмағы тек болды.

Ең үлкен өлшемді бағалау

Анаконданың ірі аналықтары үшін көбейту жағдайына жету қиындық тудырады. Ірі дене мөлшері бір жұпқа көбірек ұрпақ тудырудың артықшылығын ұсынады, бірақ жеке тұлғалардың көбейту жиілігі дене мөлшерімен бірге төмендейді, бұл аналықтың енді көбейе алмайтын жағдайға жеткенде ірі жұптың артықшылығы жойылатын нүкте бар екенін көрсетеді. 780 анаконданы зерттеуде көбейетін анакондалардың ең кішкентай мөлшері мұрын-дене ұзындығында болды, бұл осы үлгіні ұстанған анакондалардың ең үлкен мөлшері мұрын-дене ұзындығында болатынын көрсетеді. Типтік орны "Америка" деп көрсетілген. 2023 жылға дейін Флоридада 11 жасыл анаконда анықталды, оның ішінде Флорида Эверглейдс-інде табылған бір жас анаконда да бар. Бұл үлгілердің ареалы, олардың кейбіреулері қолға түспей қашқан, Гейнсвильден Флорида штатының Хоумстед қаласына дейін, 563 шақырымнан асатын қашықтықты қамтиды. Флорида – континенттік АҚШ-та бұл түр үшін қолайлы ортасы бар жалғыз штат. Флоридада 2010 жылдан бері жеке үлгілер байқалған немесе қолға түскен, бірақ lc=y мәліметтері бойынша, қалыптасқан популяция жоқ. Дегенмен, Флорида Балық және жабайы табиғатты сақтау комиссиясы олардың штат аумағында болуымен байланысты экологиялық, экономикалық және қауіпсіздік тәуекелдерін "өте жоғары" деп бағалайды, экологиялық қауіп өте жоғары деңгейге жетеді, себебі енгізілген анакондалар Флориданың жергілікті түрлерімен бәсекелесе алатын ең жоғары хищниктер болып табылады. Олар құрлықта қиын қозғалысты, бірақ суда жасырын және жылдамды. Олардың көздері мен мұрын тесіктері бастарының үстінде орналасқан, бұл оларға тояқты күтіп тұрып, толығымен су астында жасырынып, оны бақылауға мүмкіндік береді. Олар суда жүзеді және жылдам жүзуімен белгілі. Көздері мен мұрыны басының үстінде орналасқан, бұл жыланға дем алуға және денесінің қалған бөлігін су астында жасырып, олжаны аңғаруға мүмкіндік береді. Олжа жанынан өтіп бара жатса немесе су ішуге тоқтаса, анаконда оны жемей немесе жұтпай шабады, содан кейін денесімен орап, қысып, өлімге жеткізеді. Әсіресе ірі анакондалар тапирлерді, бұғыларды, пекариларды, капибараларды, ягуарларды және кайманды жей алады, бірақ мұндай үлкен тамақтар сирек кездеседі. Кейбіреулері әдетте судың ішінде немесе жанында өліктермен және өз тегінің өкілдерімен қоректенеді. Ірі анакондалар үлкен тамақтанғаннан кейін апталар бойы немесе айлар бойы тамақсыз қала алады, себебі олардың метаболизмі төмен. Аналықтар көбейіске жұмсалған күшін қалпына келтіру үшін босанғаннан кейін тамақтануын арттырады.

Size presents challenges to attain breeding condition in larger female anacondas. While larger sizes provide the benefit of a larger number of offspring per clutch, the breeding frequency of the individuals reduces with size, indicating that a point exists at which the advantage of a larger clutch size is negated by the female no longer being able to breed. The minimum size of breeding anacondas in a survey of 780 individuals was in snout–vent length, indicating that maximum size attained by anacondas following this pattern would be in snout–vent length. The type locality given is "America". as of 2023, eleven green anacondas have been verifiably observed in the wild in Florida, including one juvenile found in the Florida Everglades. The range of these specimens, some of which were able to evade capture, spans from Gainesville to Homestead, Florida a distance of over 350 mile (563 km). Florida is the only state in the continental United States with suitable habitat for the species. While individual specimens have been observed or captured in Florida dating back to 2010, as of lc=y, there is no known established population. However, the ecological, economic, and safety risks posed by their existence in the state are deemed 'very high' by the Florida Fish and Wildlife Conservation Commission, with the ecological threat reaching the extreme risk level, as introduced anacondas are apex predators, able to compete with Florida's native species. They are cumbersome on land, but stealthy and sleek in the water. Their eyes and nasal openings are on top of their heads, allowing them to lie in wait for prey while remaining nearly completely submerged. They float underwater and are known to swim quickly. Their eyes and nose are located on the top of the head, allowing the snake to breathe and watch for prey while the rest of the body is hidden underwater. When prey passes by or stops to drink, the anaconda strikes, without eating or swallowing it, and coils around it with its body, then constricts and suffocates the prey to death. Particularly large anacondas may consume tapirs, deer, peccaries, capybaras, jaguars, and caimans, but such large meals are rare. Some feed on carrion and conspecifics, usually inside or around water. Large anacondas can go weeks to months without food after a large meal, because they have a low metabolism. Females have increased postpartum feeding to recover from their reproductive investment.

Көбею

Жаңбырлы маусымда басталатын жұптасу маусымына дейін жекелеген анакондалар жалғыз өмір сүреді, бұл маусым бірнеше айға созылуы мүмкін, әдетте сәуір мен мамыр аралығында. Әдетте, аналықтар еркектерге іздену үшін феромондық іздер қалдырады, бірақ еркектердің оны қалай анықтайтыны белгісіз. Феромон ауамен таралуы мүмкін. Бұл теория аналықтардың қозғалмай тұрғанын, ал көптеген еркектердің барлық жақтан оларға қарай қозғалатынын байқау арқылы қолдау табады. Анаконда еркектері де аналықтың бар екенін көрсететін химиялық сигналдарды сезіну үшін тілдерін жиі қозғалтады. Көбінесе бірнеше еркек бір аналықты тауып, оның үстіне оралып, жұптасуға тырысады. Мұндай 12 еркекке дейінгі "жұптасу тобы" екі-төрт аптаға дейін осы күйде қалуы мүмкін, еркектер аналықпен жұптасу үшін баяу қозғалыста күреседі. Жұптасу кезінде еркектер аналықты қоздыру үшін шүкірлерін пайдаланады. Олар клоакалық аймақтарын аналық денесіне күшпен басып, шүкірлерімен үнемі тырнап отырады, бұл сызылыс дыбысын тудыруы мүмкін. Жұптасудың шыңына еркектердің шүкірлері аналықты клоакалық аймағын көтеруге итергенде жетеді, содан кейін екі жыланның клоакалары бірігіп қозғалады. Содан кейін еркек өз құйрығын аналық құйрығына орап, олар жұптасады. Көбінесе ең күшті және ең үлкен еркек жеңіске жетеді, бірақ аналықтар басқа еркекті таңдауы мүмкін, себебі олар одан да үлкен және күшті болады. Ұсыну және жұптасу шамамен тек суда ғана жүзеге асады. Жұптасудан кейін алты-жеті айлық жүктілік кезеңі басталады. Бұл түрдің ұрпақтары тірі туады (жарым-тірі туу). Әдетте, 20-ден 40-қа дейін балапандар туады, бірақ 100-ге дейін де болуы мүмкін. Бала туғаннан кейін аналықтар салмағының жартысына дейін жоғалтуы мүмкін. Жаңа туған балапандар ұзындығы шамалы болады және ата-аналық күтім алмайды. Кішкентай өлшемдеріне байланысты, олар көбінесе басқа жануарлардың жемтігіне айналады. Егер олар тірі қалса, бірнеше жыл ішінде жыныстық жетілуге дейін тез өседі, содан кейін өсуі баяулайды. Еркектердің болмауы жағдайында, гомозиготалық ұрпақты тудыратын факультативті партеногенез мүмкін.

Individuals are solitary until the mating season, which occurs during the rainy season, and can last several months, usually from April to May. Typically, females leave pheromone trails for males to follow, but how males track it is unclear. It may be that the pheromone is airborne. This theory is supported by the observation of females that remain motionless, while many males move towards them from all directions. Male anacondas also often flick their tongues to sense chemicals that signal the presence of a female. Often many males find the same female and wrap around her to copulate with her. Such a "breeding ball" of up to 12 males can stay in this position for two to four weeks as males wrestle in slow motion to mate with the female. During mating, males use their spurs to arouse the female. They aggressively press their cloacal regions hard against the female body, while continuously scratching her with their spurs. This can produce a scratching sound. Mating approaches its climax when the stimulus of the males' spurs induces the female to raise her cloacal region, allowing the cloacae of the two snakes to move together. The male then coils his tail around the female, and they copulate. Often, the strongest and largest male wins, but the females may choose another male as they are much larger and stronger. Courtship and mating occur almost exclusively in water. Mating is followed by a gestation period of six to seven months. The species is ovoviviparous, with females giving birth to live young. Litters usually consist of 20 to 40 offspring, although as many as 100 may be produced. After giving birth, females may lose up to half their weight. Neonates are around long and receive no parental care. Because of their small size, they often fall prey to other animals. If they survive, they grow quickly until sexual maturity in a few years, then grow more slowly. When no males are available, facultative parthenogenesis is possible, producing viable homozygous litter.

Ұзақ өмір сүру

Табиғи ортада жасыл анакондалар шамамен 10 жыл өмір сүреді. Тұтқында олар 30 жыл немесе одан да көп өмір сүре алады. 2023 жылғы Гиннес рекордтар кітабындағы тұтқындағы ең ескі жылан – 37 жас 317 күндік жасыл анаконда, ол 2021 жылдың 14 мамырында Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Монтекасино құс және жорғалаушылар паркінде Пол Свайреспен расталған.

Танымал мәдениетте

Анакондалар қорқынышты әдебиеттер мен фильмдерде көбінесе өте алып, ересек адамдарды жұта алатын жануарлар ретінде бейнеленген. Мұндай қасиеттер кейде басқа түрлерге де, мысалы, Бірма питонына және торлы питонға да жатқызылады, бірақ жасыл анакондаға қарағанда оларға сиректеп кездеседі. Адамды күшпен жеңуге қабілетті болғанымен, бұл түрдің адамдарды жегендігіне расталған ешқандай дәлел жоқ, бұл торлы питонға қарағанда өзгеше. Бұл, мүмкін, анаконданың ірі өкілдері Амазонка орманының терең, шалғай аймақтарында мекендегендігімен байланысты, ол жерлер адамдардан оқшауланған, Азиядағы питон сияқты емес. Осындай фильмдердің арасында ең танымалдары – 1997 жылғы «Анаконда» және оның төрт жалғасы.