Кіріспе
Лондондық Isokon фирмасы 1929 жылы ағылшын кәсіпкері Джек Притчард және канадалық сәулетші Уэллс Коутс тарапынан модернист үйлер мен пәтерлерді, сондай-ақ оларға арналған жиһаз және керек-жарақтарды жобалау және салу мақсатында құрылды. Алғашында Wells Coates and Partners деп аталған фирманың атауы 1931 жылы Isokon деп өзгертілді, бұл атау Isometric Unit Construction сөзінен туындаған, орыс конструктивизміне сілтеме жасайды. 1925 жылы Притчард Таллинде орналасқан ірі эстондық фанера өндіруші А. М. Лютердің еншілес компаниясы – британдық Venesta компаниясында сату және маркетинг менеджері болып жұмысқа орналасты. Парижде танысқаннан кейін, Притчард 1929 жылы Лондондағы Олимпиада көрмесінде Venesta үшін сауда стендін жобалау үшін Ле Корбюзье архитектуралық фирмасы арқылы Шарлотта Перрианды дизайнер ретінде шақырды. Лаун Роуд Флэтс және Isokon компаниясымен байланысы болғанына қарамастан, Джек Притчард 1936 жылға дейін Venesta үшін жұмыс істей берді. Притчард Isokon жиһазын жасау үшін Venesta компаниясын пайдаланды. Isokon фирмасы коммерциялық тұрғыдан ешқашан табысқа жете алмады. Фирманың жұмысы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда тоқтады, себебі Балтық елдеріне Кеңес әскерлерінің басып кіруі салдарынан Эстониядан фанера жеткізілімі үзіліп, Таллиндегі А. М. Лютер компаниясы тәркіленді. Isokon Furniture Company 1939 жылы жұмысын тоқтатты, бірақ 1963 жылы қайта іске қосылды. 1982 жылдан бері жиһаз Isokon Plus компаниясы, бұрын Windmill Furniture деп аталған, Притчард отбасынан лицензия алып өндіріледі.
The London based Isokon firm was founded in 1929 by the English entrepreneur Jack Pritchard and the Canadian architect Wells Coates to design and construct modernist houses and flats, and furniture and fittings for them. Originally called Wells Coates and Partners, the name was changed in 1931 to Isokon, a name derived from Isometric Unit Construction, bearing an allusion to Russian Constructivism. In 1925, Pritchard had become employed as a sales and marketing manager for the British company Venesta, a subsidiary of the large Estonian plywood manufacturer A. M. Luther, based in Tallinn. After having met in Paris, Pritchard hired the designer Charlotte Perriand through the architect firm of Le Corbusier to design a trade fair stand for Venesta at Olympia, London in 1929. Despite his involvement with Lawn Road Flats and the Isokon company, Jack Pritchard continued to work for Venesta until 1936. Pritchard used Venesta to make his Isokon plywood furniture. The Isokon company was never commercially successful. The end came with the outbreak of World War II when its supply of plywood from Estonia was cut off due to the Soviet invasion of the Baltic countries when the A. M. Luther company in Tallinn was confiscated. The Isokon Furniture Company ceased trading in 1939 but was restarted in 1963. Since 1982, the furniture is made by Isokon Plus, formerly known as Windmill Furniture, under licence from the Pritchard family.
Жасыл жолдардағы жалпақ үйлер
Изоконның басты жобасы – Хэмпстедтегі Гаун Роуд Флэтс, 1972 жылдан бері Изокон ғимараты деп аталады, ол 1934 жылдың 9 шілдесінде ресми түрде ашылды. Ол Моли Притчардтың тапсырмасы бойынша Уэллс Коутс жобалаған, ол 1929 жылы CIAM (Congrès internationaux d'architecture moderne) конференциясында ұсынылған «Минималды пәтер» тұжырымдамасына негізделген. 1931 жылдың наурыз айында Уэллс Коутс, Джек Притчард және Серж Чермаев Германияға, соның ішінде Баухаус мектебіне және Дессаудағы Тёртен эстадасына барды, екеуі де Уолтер Гропиус жобалаған, бұл Лаун Роуд Флэтс жобасына ықпал еткен болуы мүмкін. Құрылыс процесі мен ашылу салтанатын 1928-30 жылдары Дессаудағы Баухаус мектебінде білім алған, сонымен қатар Кеңес барлауы үшін рекрутер болған Эдит Тюдор Харт (туған есімі Эдит Сущицки) суретке түсірді. Қазіргі заманғы өмірдің соңғы жетістігі болуы тиіс, пәтерлер блогы жас мамандарға арналған. Онда 22 жеке пәтер, 4 қос пәтер, 3 студиялық пәтер, қызметкерлерге арналған бөлмелер, ас үйлер және үлкен гараж болды. Қызметтерге аяқ киім тазалау, кір жуу, төсек жасау және ғимараттың арқасында орналасқан лифт арқылы жеткізілетін тамақ кірді. 1937 жылы ғимаратқа Марсель Брюер мен Ф.Р.С. Йорктың «Изобар» деп аталатын мейрамхана мен бар қосылды. Оның екінші менеджері Филип Харбен болды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін BBC-де алғашқы теледидар аспазы болды. Джек Притчард сонымен қатар «Жарым жүздік клуб» деп аталатын кешкі клуб ашты, себебі онда 25 мүшеден аспауы керек еді, олар 25 қонақ әкеле алатын. Олар Isobar-да, Притчардтың Гаун Роуд Флэтс-тағы пентхаусында немесе Лондон зоопаркы сияқты экзотикалық жерлерде тамақтанатын. Флэттер мен Изобар солтүстік Лондонның зияткерлік өмірінің орталығы ретінде танымал болды. Тұрғындарының арасында романист Агата Кристи және оның күйеуі, археолог Макс Маллован, Кеңес барлауының рекрутері Арнольд Дойч, Кембриджде білім алған кеңестік тыңшылар тобының бақылаушысы, Кембридж тыңшылар тобы, неміс туған экономист және коммунист Юрген Кучинский, автор Николас Монсаррат, этномузыколог Эрих Мориц фон Хорнбостель, архитектор Жак Грог және оның әйелі Жакелин Грог, архитекторлар Эгон Рисс және Артур Корн және автор Адриан Стоукс болды. Британдық сәулетшілер сэр Джеймс Стирлинг және Алек Брайт, кейіннен Колумбияның Богота қаласындағы Museo del Oro мұражайының директоры болды. Изобарда тұрақты түрде өнер көрсеткендердің арасында мүсіншілер Генри Мур және Барбара Хепворт, суретші Бен Николсон және Наум Габо, олардың барлығы жергілікті жерде өмір сүрген, сондай-ақ Лондон зоологиялық қоғамының хатшысы сэр Джулиан Хаксли 1935-1942 жылдары болды. Притчард Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонда қалды, ал Моли Притчард және олардың балалары Джонатан мен Джереми Америкаға кетті, онда балалар Канададағы пансионға орналастырылды, ал Моли Уолтер мен Изе Гропиусқа көшіп кетті. Лаун Роуд Флэтс соғыс кезінде темір бетоннан жасалғандықтан тұрғын үй ретінде танымал болды және бомбалардан аман қалды. Соғыс кезінде оның ақ беті неміс бомбалаушыларына навигациялық көмек ретінде қызмет ететініне қауіптенгендіктен, қоңыр түске боялды. 1955 жылы Притчард ғимараттың төбесіндегі террасада 21 жылдық мерейтойына арналған кеш өткізді. Филип Харбен тамақ дайындау үшін оралды, архитектура жазушысы Николаус Певснер сөз сөйледі және Уолтер Гропиус, Марсель Брюер және Агата Кристидің хаттары оқылды. Бұл оқиғаға Уэллс Коутс және соғысқа дейінгі көптеген тұрғындар қатысты. 1966 жылдан бастап Джек пен Молли Притчардтар уақыттарын Суффолк графтығындағы Блайтбургтегі жаңа үйде өткізді, оны Джектың қызы Дженнифер Джонс (туған есімі Тюдор Харт) және оның күйеуі Колин жобалаған, бірақ олар 1970-ші жылдардың ортасына дейін Лаун Роуд Флэтс пентхаусын сақтады. Қазіргі заманғы бунгало, оны Изокон деп те атайды, әлі күнге дейін Притчардтар отбасына тиесілі. Притчард 1969 жылы Лаун Роуд Флэтс-ті New Statesman журналына сатты, олар Изобарды бұзып, пәтерлерге айналдырды. Содан кейін олар ғимаратты 1972 жылы Камден кеңесіне екі есе қымбатқа сатты. Ғимарат 1974 жылы ағылшын мұрасы бойынша ІІ дәрежелі және 1999 жылы І дәрежелі болып саналды. Осыған қарамастан, ол Камден кеңесі тарапынан нашар күтілді және нашарлап кетті. Бұл кезеңде ол негізінен есірткі, алкоголь және психикалық денсаулық проблемалары бар жалғыз еркектерді орналастыру үшін пайдаланылды. Ғимаратты құтқару үшін ұзақ науқаннан кейін ол 2003 жылы Notting Hill Housing Group тұрғын үй қауымдастығына, архитектор Джон Аллан басқаратын Avanti Architects компаниясымен бірлесіп, ғимаратта музей ашылатыны туралы уәде беріліп сатылды. Қазір ол 36 пәтерден тұрады, олардың көпшілігі медбикелер және мұғалімдер сияқты мамандық иелерімен Equity sharing негізінде меншікке ие. 2014 жылдың шілдесінде ғимараттың гаражы ғимараттың, оның тұрғындарының және Изокон компаниясының тарихын баяндайтын тұрақты көрмеге айналдырылды. Оны коммерциялық емес Isokon Gallery Trust басқарады және әр жылдың наурыз айының басынан қазан айының соңына дейін сенбі және жексенбі күндері сағат 11:00-ден 16:00-ға дейін ашық.
Ұлыбританиядағы Баухаус
1935 жылы Баухаустың негізін қалаушы Уолтер Гропиус The Isokon Furniture Company компаниясының дизайны бойынша бақылаушысы (фактически шығармашылық директоры) болды. Ол әйелі Изе Гропиуспен бірге 1934 жылдың 18 қазанында Англияға келді. Олар 1937 жылдың наурызына дейін Лаун-роуд-Флэтс-тегі 15-ші пәтерде тұрды, содан кейін Гропиус Гарвард университетінде архитектура профессоры қызметіне шақырылғаннан кейін АҚШ-қа кетті. АҚШ-қа кетуіне бір ай қалғанда Гропиус 1935 жылдың күзінде ғимараттағы 16-шы пәтерге көшіп келген Баухаустың бұрынғы әріптесі Марсель Брюерді өз орнына дизайн бақылаушысы етіп ұсынды. Брюердің Isokon үшін жасаған жиһаздары модернистік қозғалыстың өте ықпалды туындылары болып табылады, олар орындықтар, үстелдер және Ұзын мен Қысқа Орындықтарды қамтыды. Ласло Мохоли Наги, Баухаустың тағы бір бұрынғы оқытушысы, ол әйелі Сибил Мохоли Наги және қызы Хаттуламен бірге ғимаратта қысқа уақыт тұрды, 1935 жылдың мамырында Голландиядан Ұлыбританияға келген кезде Isokon компаниясымен байланысқа түсті. Мохоли Наги Isokon Furniture Company компаниясының жарнамалық материалдарын, соның ішінде сату буклеттерін, көрме карточкаларын және Isokon фирмасының логотипін жасады, ол қисық фанерадан жасалған орындықтың контурынан тұрды. Кейін ол Чикагода "Жаңа Баухаус" ашты, ол жақын арада ИИТ дизайн институты болып қайта аталды. Лаун-роуд-Флэтс-тегі төртінші Баухаус тұрғыны – Веймардағы Баухаус мектебінде оқытқан, Ресейде туған зергер Наум Слуцки болды. Ол 1965 жылы қайтыс болғанға дейін Ұлыбританияда тұрды. 2018 жылдың 9 шілдесінде ғимаратта үш Баухаус өкілі – Уолтер Гропиус, Марсель Брюер және Ласло Мохоли Нагиге арналған Англия мұрасының көк тақтасы ашылды.
Изокон жиһаздарының қайта жаңғыруы
1963 жылы Притчард «Исокон» жиһаз компаниясын қайта жаңғыртты. Притчард Британия фестивалі үшін бұрынғы жиһаз дизайнері Эрнест Рэйсті жұмысқа алды. 1968 жылы Притчард Лондонның Камден қаласында орналасқан «Джон Алан Дизайн» компаниясына Эрнест Рэйс жасаған Ұзын кресло, Ұялы үстелдер және «Изокон Пингвин Есек» Mark 2 өнімдерін шығаруға лицензия берді. «Isokon Penguin Donkey» Mark 2 «Penguin Books» баспасының негізін қалаушы Аллен Лейннің қолдауының арқасында сатуда сәтті болды. 1982 жылы Крис Маккортқа Джек Притчард тарихи «Исокон» жиһаздарын өндіруді тапсырды. 1963 жылдан бері коллекцияға қосылған алғашқы жиһазды «BarberOsgerby» дуэті жасады. Эдвард Барбер мен Джей Осгерби 1996 жылы алғашқы туындыларын – «Loop Coffee Table»-ті жасаған кезде «Royal College of Art»-ті бітірген болатын. Бұл дизайнерлер қазір «Isokon Plus» деп аталатын компания үшін жасаған бірнеше жиһаздың алғашқысы болды. Соңғысы – Оксфорд университетінің тарихи «Бодлей» кітапханалары үшін «Бодлей» креслосы.