Кіріспе
Радура символы – тағамның сәулелендірілгенін көрсететін халықаралық белгі. Көбінесе жасыл түспен бейнеленеді, оның шеңбер ішінде өсімдік суреті бар, ал шеңбердің жоғарғы бөлігі пунктирлі сызықтармен көрсетілген. Нақты дизайн элементтері, соның ішінде түстер, әртүрлі елдерде өзгеріске ұшырауы мүмкін.
"Радура" сөзінің мағынасы
"Радура" сөзі радиуризациядан шыққан, ал бұл сөз "радиация" сөзінің бас әріптерін және латын тілінде "қатты, берік" деген мағына беретін "durus" түбірін біріктіру арқылы жасалған.
Тарих
Радура символын бұрынғы Нидерландтағы тамақ сәулелендіру пилоттық зауытының өнертапқыштары жасады, ол кейін Gammaster компаниясына, қазір Isotron компаниясына айналды. Зауыттың сол кездегі директоры Р.М. Ульманн бұл символды әлемдік қауымдастыққа таныстырды. Презентация кезінде Ульманн Радура символының мағынасын түсіндірді: ол тамақты, атап айтқанда, өсімдік түрінде бейнеленген ауыл шаруашылығы өнімін (бір нүкте және екі жапырақпен көрсетілген) жабық қаптаманың (шеңбермен бейнеленген) ішінде көрсетеді. Символ сонымен қатар тамақтың жоғарыдан, қаптама арқылы иондаушы сәулелермен сәулелендірілуін көрсетеді, бұл шеңбердің жоғарғы бөлігіндегі үзілістермен бейнеленген. Бастапқыда 1960 жылдары енгізілген Радура символын авторлық құқықты иеленген Нидерландтағы тамақ сәулелендіру пилоттық зауыты ғана қолданды. Gammaster компаниясының сол кездегі президенті Ян Лемхорст символдың халықаралық қолданылуын белсенді түрде ілгерілетуге көмектесті. Символ белгіленген сапа стандарттарына сәйкес келетін кез келген ұйымға қолжетімді болды. Сонымен қатар, Оңтүстік Африканың Атом энергиясы радиацияланған тамақты сипаттау үшін «радирленген» терминін пайдалана отырып, Радура символын қабылдады. Лемхорст осы символдың сәулеленген тамаққа арналған Codex Alimentarius стандартына енгізілуінде маңызды рөл атқарды, бұл осындай өнімдерді таңбалауға мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта Радура дайындықталған тағамдарды таңбалау бойынша Codex Alimentarius стандартында мойындалған.
Қолданылуы
Радура символы бастапқыда иондаушы сәулелену арқылы өңделген тағамның сапа белгісі ретінде қолданылған. Бірақ кейбір тұтынушылар тобының алаңдаушылығы және көптеген азық-түлік өндірушілерінің қарсылығы себеп болды. Тағамды сәулелендіруді қолдайтындар, сәулелену қаупі немесе биологиялық қауіп туралы халықаралық ескерту белгілерін пайдалану туралы ұсыныстарға наразы болып, себебі сәулеленген тағам ешқандай радиологиялық немесе биологиялық қауіп тудырмайды. Еуропалық қауымдастық Радура логотипін пайдалануды қарастырмайды және мүше мемлекеттердің тілдеріндегі тиісті сөздермен таңбалауға толығымен сенеді. Сонымен қатар, сәулеленген ингредиенттер соңғы өнімдегі ең соңғы молекулаға дейін таңбалануы керек; (Ескерту: FDA ережесінде міндетті түрде қолданылатын Радура символының дизайны Codex Alimentarius нұсқасынан сәл өзгеше.) Мұндай талаптар тұтынушылар тобы тарапынан тағамды сәулелендіру туралы алаңдаған тұтынушыларға пайдалы ақпарат ретінде қарастырылады.
Such requirements are seen by consumer groups as helpful information to consumers concerned about food irradiation.