Кіріспе

Венгрияның премьер-министрі және жер иесі (1863–1933)

Граф Янош Хадик де Футак (; 23 қараша 1863 жылы Палочта – 10 желтоқсан 1933 жылы Будапештте) – Венгрияның саясаткері және жер иесі, 1918 жылғы 30 қазанда 17 сағатқа Венгрияның премьер-министрі қызметін атқарған. Оның қызмет ету мерзімі Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Венгриядағы саяси тұрақсыздық кезеңімен сәйкес келді, сол кезде бірнеше үкімет елді басқарды. 1918 жылғы 31 қазанда Астер революциясы басталғанда ол отставкаға кесуге мәжбүр болды, бұл венгр премьер-министрлерінің арасындағы ең қысқа мерзімді қызмет етіп табылады.

Алғашқы жылдар

Янош Хадик 1863 жылдың 23 қарашасында Унг округіне қарасты Палоч қаласында граф Бела Хадик Матиас Антал (1822–1885) мен графня Баркоцци Илонаның (1833–1887) отбасында екінші бала ретінде дүниеге келді. Оның ағасы – Эндре Хадик Баркоцци, ал кіші інісі – Микса Хадик болды. Ол Андраш Хадик де Футактың шөбересінің немересі еді.

Мансап

Кошицедегі орта мектепті бітіргеннен кейін, ол Винер-Нойштадттағы Терезиан әскери академиясын бітірді, және 1884 жылы Бачкадағы 10-шы гусар полкінде гусар кавалериясының лейтенанты болып австро-венгр армиясына қабылданды. Бірақ 1893 жылы, бірінші лейтенант шенімен, ол қызметтен шеттеді.

Саяси мансап

1894 жылы Хадик Мажарстанның Diet, Магнаттар палатасының жоғарғы палатасына сайланды және ол шіркеу мен мемлекеттік істерді бөліп қарау ісіне белсенділік танытты. Хадик барлық еркектерге сайлау құқығын беруді көздейтін заң жобасын жасауға маңызды үлес қосты, алайда ол қабылданбады. Осы қызметтен кейін саясаттан біраз уақытқа шығып, 1917 жылдың тамызында мемлекеттік министр болып тағайындалды. Бұл процесс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде де жалғасты. Ол үшінші Векерле үкіметінде азық-түлік өндірісі мен таратуға жауапты, портфелі жоқ министр ретінде қызмет етті.

Венгрия Корольдігінің Премьер-Министрі

1918 жылы 23 қазанда Австрия-Мажарстан империясын сақтап қалу үшін австриялық саясаткерлер ұсынған реформаларға қарсылық көрсеткен Сандор Векерле кабинеті отставкаға кеткеннен кейін, император Карлдың Венгриядағы өкілі – эрцгерцог Иосиф, Андрассидің ықпалымен, күткендей болмағандай, Михайло Каролидің орнына Хадикті премьер-министр етіп тағайындады. Жаңа премьер-министр тағайындалғаннан кейін, Будапешттегі қақтығыстар мен 28 қазаннан бастап болған Астер революциясының ықпалынан премьер-министр кеңсесін тастауға мәжбүр болған Хадик шетелге қашып кетті. Осы оқиғалардан соң, Австрияның эрцгерцогы Иосиф Август патшаның өкілеттігімен 1918 жылғы 31 қазанда Каролиді премьер-министр етіп тағайындағанын мәлімдеді. Кейін Хадик Венгрияға оралып, экономика және саясат салаларында қызмет етті.