Кіріспе

Иондарды қайтымды байланыстыратын химиялық бірлік.

Химияда ионофор – иондарды қайтымды байланыстыратын химиялық түр. Көптеген ионофорлар липидте ерігіш бірліктер болып табылады, олар иондарды жасуша мембранасы арқылы тасымалдайды. Ионофорлар сұйық полимерлік мембраналар (тасымалдағыш негізіндегі ионға селективті электродтар) немесе тірі жасушаларда немесе синтетикалық везикулаларда (липосомалар) кездесетін липидтік екі қабаттар сияқты гидрофобты мембраналар арқылы иондардың тасымалдануын катализдейді. Бұл қосылыстар әртүрлі биологиялық әсерлерге ие екені және байланысқан ионмен біріктірілгенде синергиялық әсер көрсететіні анықталды.

Әрекет ету механизмі

Ионофорлар – ақуыздық тесіктердің болмауында биологиялық мембраналар арқылы иондарды қайтымды түрде байланыстырып, тасымалдайтын химиялық қосылыстар. Бұл мембраналық потенциалды бұзып, осылайша осы заттар цитотоксикалық қасиеттерге ие болуы мүмкін.

Химия

Ионофор белсенділігіне бірнеше химиялық факторлар әсер етеді. Ионофорлы металл кешенінің белсенділігі оның геометриялық конфигурациясына және металл орталығын қоршаған координациялық ортаны құрайтын координациялық орындар мен атомдарға байланысты. Бұл белгілі бір ионға қатысты таңдаулылыққа және байланысқа әсер етеді. Ионофорлар нақты бір ионға таңдамалы болуы мүмкін, бірақ оған ғана тән емес. Ионофорлар иондардың биологиялық мембраналар арқылы тасымалдануын көбінесе пассивті тасымалдау арқылы жеңілдетеді, бұл ионофор молекуласының липофильділігімен шартталған. Ионофорлы металл кешенінің липофильділігінің жоғарылауы липофильді мембраналар арқылы оның өтімділігін арттырады. Кешеннің гидрофобтылығы мен гидрофильдігі металл иондарының жасуша бөлімшелеріне тасымалдануын жеңілдетеді немесе қиындатады. Металл кешенінің тотығу потенциалы оның термодинамикалық тұрақтылығына әсер етеді және оның реакциялық қабілетін анықтайды. Ионофордың иондарды тасымалдау қабілеті температураға да тәуелді.