Кіріспе

Американдық актриса және жазушы (1938–1999)

Сьюзан Элизабет Страсберг (22 мамыр 1938 – 21 қаңтар 1999) – американдық сахна, кино және теледидар актрисасы. Ол Одри Хепберн сияқты жас да талантты актриса деп есептелді, 18 жасында «Анна Франктың күнделігі» спектакліндегі бас рөл үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды. 1955 жылы LIFE және Newsweek журналдарының мұқабасында суреті жарияланды. Мэрилин Монро мен Ричард Бертонның жақын досы болған ол екі бестселлерлік автобиографиялық кітап жазды. 1980-жылдарға қарай оның мансабы негізінен қорқыныш фильмдері мен телешолдардағы рөлдерден тұратын болды.

Ерте өмір

Страсберг Нью-Йорк қаласында театр режиссері және драма жаттықтырушысы Ли Страсберг пен бұрынғы актриса Паула Страсбергтің отбасында дүниеге келді. Оның інісі Джон актерлік шебер. Оның әкесі қазіргі Украинада, ал анасы Нью-Йорк қаласында туған. Екеуі де Еуропадан көшіп келген еврей отбасыларынан шыққан. Страсберг Кәсіби балалар мектебінде оқыды, содан кейін Музыка және өнер орта мектебі мен Сахналық өнер орта мектебінде білім алды. Ол модель болып та жұмыс істеді.

Ертедегі рөлдері

14 жасында Страсберг 1953 жылы Бродвейден тыс сахнада «Майя» спектаклінде жеті рет ойнады. Оның теледегі тұңғыш дебюті сол жылы Делберт Манн режиссерлік еткен «Goodyear Playhouse» телешоуының «Құлайтын жұлдызды ұстап алу» атты эпизодында болды. Ол Хьюм Кронин мен Джессика Тэндидің қызының рөлін ойнаған, қысқа ғана өмір сүрген «Неке» ситкомында тұрақты рольде ойнады. Бұл – түсті телеарнада көрсетілген алғашқы шоу. Страсберг 1955 жылы «Көбелек тор» фильмінде кинодағы алғашқы рөлін ойнады. Содан кейін ол «Пикник» (1955) фильмінде Ким Новактің кіші қарындасы рөлін ойнап, жасөспірім ретінде үлкен мақтауға ие болды. Ким Стэнли осы рөлді Бродвейде ойнаған, бірақ фильмге түсу үшін тым ересектеу болды. Режиссер Жошуа Логан Страсбергтің «жаңа ғана бойға біткен сұлулығы мен жан-жүрегі маған керемет сай келді» деп жазды.

Анна Франктың күнделігі

Страсберг Гарсон Канин режиссерлік жасаған "Анна Франк күнделігі" атты Бродвей қойылымында басты рөлді ойнады, ол 1955 жылдан 1957 жылға дейін 717 спектакль өткізді. Брукс Аткинсон оны "жүрек пішінді бет-әлпеті, жалындаған көздері және актриса жаны бар нәзік, сүйкімді жас әйел" деп сипаттады. Страсберг 18 жасында "Тони" сыйлығына ие болды және аты-жөні маркизден жоғары тұрған Бродвейдегі ең жас актриса атанды. 1955 жылы ол "Life" журналының мұқабасында екі рет (1955 жылдың 11 шілдесі және 11 қарашасы) және жақын арада "Newsweek" журналының мұқабасында (1955 жылдың 19 желтоқсаны) пайда болды. Шоу кезінде ол Хелен Хейспен бірге "The Cradle Song" бағдарламасын телеарнада көрсетті. Пьесаның сәттілігі оған көптеген фильмдерден ұсыныстар келтірді. Ол Сидни Люметтің "Stage Struck" (1958) фильмінде басты рөлді таңдады, ол Кэтрин Хепберннің қатысуымен түсірілген "Morning Glory" (1933) фильмінің қайта түсірілімі болды. Бір некрологта айтылғандай, "күлкілі, қара шашты актриса Жан Симмонс пен Одри Хепберндей жас актрисалардың танымалдығына жете алатын сияқты көрінді". Страсберг "Westinghouse Desilu Playhouse", "Play of the Week" (Хейспен бірге "Шерри бақшасы" қойылымы) және "Our American Heritage" сияқты телешоуларда эпизодтық рөлдерде ойнауын жалғастырды. Ол 1958 жылы Брюссельде өткен Дүниежүзілік көрмеде Нью-Йорк Сити-Центрінің Уильям Сароянның "The Time of Your Life" қойылымының актерлік құрамында болды. Бұл қойылым "Armchair Theatre" үшін түсірілді. Страсберг актерлер студиясының мүшелерімен бірге Джек Гарфайннің қойылымында Шон О'Кейсидің "The Shadow of a Gunman" (1958–59) спектаклінде ойнады, ол 52 рет көрсетілді. Брукс Аткинсон оның "самырсын тәрізді" жаңарғандығын айтты. 1959 жылы ол Франшо Тонемен бірге "Цезарь мен Клеопатра" пьесасымен гастрольдік сапарға шықты.

Италия

Ол Еуропаға Италия-Югославия Холокосты туралы "Капо" (1960) фильмінде түсу үшін барды, ол сол жылғы "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Страсберг келесі бірнеше жыл бойы Италияда тұрды. "Мен жалғыз болғанда өмірім қалай болатынын көргім келді", - деді ол. Римдегі Театро Тординона оның есімімен зал ашты. Ол Англияға "Хаммер" фильмдері үшін "Қорқыныш ұрысы" (1961) фильмін түсіруге, ал Италияда Луи Журданмен "Дүрбелең" (1962) және Голливудта "Хемингуэйдің жас шағы" (1962) фильмдерін түсірді.

АҚШ-қа оралу

Страсберг Франко Зеффиреллидің режиссерлігімен "Камелия ханым" (1963) спектаклінде Бродвейде ойнау үшін АҚШ-қа қайтып келді. Режиссердің айтуынша, Страсбергтің "романтикалық, циник, классикалық, қазіргі заманғы" сипаттары болған. Спектакль бар болғаны 13 рет көрсетілді. Страсберг теледидарға көбірек назар аудара бастады, "Доктор Килдар", "Боб Хоуп Крайслер театры ұсынады", "Брейкинг Пойнт", "Берк заңы" және "The Rogues" сериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. Ол Англияда "Жоғары жарқын күн" (1965) фильмін түсірді, содан кейін теледидарға оралды: "Өмірің үшін қаш", "Джесси Джеймс туралы аңыз" (Кристофер Джонс, ол оның күйеуі болды), "Ұлы аңғар" және "Басқыншылар". Ол Джонспен бірге "Чубаско" (1967) фильмін түсірді, сондай-ақ контрмәдениеттік фильмдерде ойнады: Роджер Корман үшін "Сапар" (1967), онда ол Питер Фонданың әйелі болды, және Джек Николсонмен бірге "Психологиялық бұзылыс" (1968). Ол "Ойынның аты – өлтіру!" (1968), "Бауырластық" (1968) және "Апалар" (1969) фильмдерінде де ойнады.

1960 және 1970 жылдардың соңы

1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдары Страсберг көбінесе теледидардағы: «Үлкен аңғар», «Виргиниялық», «Бонанза», «Лансер», «Ойынның аты», «Премьера», «ФБР», «CBS Playhouse», «Маркус Уэлби, М. Д.», «Сан-Франциско көшелері», «Түнгі галерея», «Жас заңгерлер», «Макклауд», «Алиас Смит және Джонс», «Алтыншы сезім», «Виенаға тапсырма», «Ғажайып әлем», «Зұлым жанасу», «Оуэн Маршалл, заң кеңесшісі», «Рокфорд файлдары» (екі рет) және «Манникс» сериалдарында ойнады. «Мен орташа деңгейдегі рөлдерді таңдадым, себебі осылайша өзімді сынап көруге тура келмейтін еді», – деді ол кейін. «Мен әкемді ұялтудан қатты қорқып, оған қиындық тудырмағым келді». Ол кейде «Хаузердің естелігі» (1970), «Мистер және миссис Бо Джо Джонс» (1971) және «Миллиондаған адам қаза болады!» (1973) сияқты телефильмдерде, сондай-ақ «Ternos Caçadores» (1970), «Hillbilly John туралы аңыз» (1972) және Орсон Уэллстің «Желдің екінші жағы» (соңғысы 2018 жылы жарық көрді) сияқты көркем фильмдерде ойнады. Страсберг «Тома» (1974) сериалында тұрақты рөлде болды. Ол «Полиция хирургы», «Макмиллан және әйелі», «Петроцелли», «Эллери Куин», «Кейт МакШейн», «Медициналық оқиға», «Бронк» және «Гарри О» сериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. Страсберг «Со зұлым, менің әпкем» (1974) фильмінде басты рөлді ойнады, сондай-ақ «Малибудағы құпия» (1976), «Сэмми Біреу» (1976), «SST: Өлім рейсі» (1977), «Роллеркостер» (1977), «Маниту» (1977), «Tre soldi e la donna di classe» (1977), «Елді әйелдерді мақтау» (1978), «Көшпенділер» (1978) және «Күсірші, ұры» (1979) фильмдерінде ойнады. 1976 жылы ол Ли Гранттың режиссерлік еткен «The Stronger» атты қысқаметражды фильмде Август Стриндбергтің пьесасы негізінде түсірілді, ол оның актерлік өнеріне деген құмарлығын қайта оятты. Оның соңғы туындылары: Швайцердің (1990) биографиялық фильмі, Фрэнк Сталлонемен бірге түсірілген «Төп күдікті» (1990) әрекет фильмі және «Жардындар бақшасы» (1992). 1993 жылы ол 43-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды.

Жазу

Страсберг екі бестселлер жазды. «Bittersweet» – ол өзінің өмірбаяны, онда ол ата-анасымен, актерлер Ричард Бертонмен және Кристофер Джонспен болған құйынды қарым-қатынастары туралы, сондай-ақ өз қызының жүрек кемістігімен күресі туралы жазды. Ол осы кітапқа 100 000 доллар аванс алды және жұмсақ мұқабалы басылым құқығын 300 000 долларға сатты. «Marilyn and Me: Sisters, Rivals, Friends» (1992) кітабы Страсбергтің Мэрилин Монромен болған достығы туралы, ол оны көп жылдар бойы «туған қарындасы» және Страсбергтер отбасының «мүшесі» деп атады. Страсберг қайтыс болған кезде «Confessions of a New Age Heretic» деп аталатын жеке рухани ізденісі туралы үшінші кітабын аяқтауға тырысып жатқан болатын.

Жеке өмір

Үйлену алдында Стресберг Бобби Дрисколл, Уоррен Битти, Кэри Грант және Ричард Бертонмен қарым-қатынаста болған. 1965 жылдың 25 қыркүйегінде Лас-Вегаста Стресберг актер Кристофер Джонсқа тұрмысқа шықты, олар "Джесси Джеймс аңызы" атты телесериалдың бір бөлімінде бірге ойнаған. Алты айдан кейін олардың қызы Дженнифер Робин дүниеге келді. 1968 жылы күйеуінің психикалық денсаулығының нашарлауына байланысты олар ажырасты. Дженнифер туа біткен кемістікпен дүниеге келді, және Страсберг оның себебін олардың екеуінің есірткіге тәуелділігі деп санайтын.