Кіріспе

Американдық спортшы (1922–2001)

Томас Дуайт "Дайк" Эддлмен (27 желтоқсан 1922 – 1 тамыз 2001) – американдық спортшы, Иллинойс университетінің жеңіл атлетика тарихындағы ең үздік спортшы деп есептелген. Эддлмен 1942–1949 жылдар аралығында университеттің баскетбол, жеңіл атлетика және футбол командаларында ойнады. Университеттегі карьерасы барысында ол барлығы 11 университеттік диплом алды, сонымен қатар Сигма Чи студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Эддлмен Иллинойс штатының Централия қаласында дүниеге келді және Централия орта мектебінде білім алды. 2008 жылдың 24 қазанында Эддлмен Централия орта мектебінің Ерекше түлектерінің бірі атанды. Ол, Джеймс Брэди сияқты тағы бес адаммен бірге, алғашқы Ерекше түлектердің қатарына енді. Оның әйелі Тедди Эддлмен оның сыйлығын қабылдады. 1969 жылдан бастап Эддлмен Иллинойс университетіндегі спорт бөліміне қаржы жинаушы ретінде қызмет етті. Университеттің спортына қосқан үлесі үшін 1993 жылы Иллинойс университетінің жылдық ерлер мен әйелдер арасындағы үздік спортшысы сыйлығы оның құрметіне аталды. 2002 жылы Шампейн қаласындағы (Иллинойс штаты) Мемориалдық стадионның шығыс жағындағы Төртінші көшенің Пибоди Драйв және Кирби көшесі арасындағы бөлігі Құрметті Дайк Эддлмен жолы деп аталды (оның туған қаласы Централиядағы Үшінші көше, ескі орта мектептің жанынан өтеді, ол да Дайк Эддлмен жолы деп аталады). 1983 жылы Эддлмен Ұлттық мемлекеттік орта мектептер қауымдастығының Даңқ залына енгізілді.

Жоғары мектеп

Жоғары сынып оқушысы ретінде Эддлман Иллинойс штатының жоғары сынып баскетбол тарихындағы ең көрнекті ойыншылардың бірі саналады. Эддлман 1939 жылдан 1942 жылға дейін Централия орта мектебінде төрт жыл ойнады. Эддлман Centralia Orphans командасын 1942 жылы Иллинойс штатының баскетбол чемпионатына жетеледі, ал 1939 жылы төртінші, 1941 жылы үшінші орынды иеленді. 1942 жылғы титул ойынында Эддлман өз күшімен команданы қайтаруға көмектесті, олар бес минут қалғанда 13 ұпаймен қалып қойған болатын. Оқушының кіші және аға сыныптарында Эддлман 969 және 834 ұпаймен штат бойынша ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Оның кіші сыныпта жинаған 969 ұпайы бұрынғы штаттық рекордты – 751 ұпайды жаңартты. Жоғары мектептегі карьерасы барысында Эддлман 2702 ұпай жинады, ол мектепті бітірген кезде барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншы ретінде штаттық рекордты білдірді. Эддлман Иллинойс штатындағы бір ойында кемінде 20 ұпай жинаған алғашқы жоғары сынып оқушысы болды. 2007 жылы Иллинойс жоғары мектептерінің қауымдастығы Эддлманды IHSA ұлдар баскетбол турнирінің 100 аңызының бірі деп таныды.

Баскетбол

1942 жылдың күзінде Эддлман Иллинойс университетіне қабылданды, футбол және баскетбол командаларының бірінші курс студенттері арасында ойнады. Бірақ 1943 жылдың қаңтарында Эддлман Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты әскери қызметке шақырылды. Ол Армия Әуе корпусына қабылданды, негізгі дайындықтан өту үшін Чикагодағы Форт Шериданға жіберілді, содан кейін Майами-Бич қаласына орналастырылды, онда ол жаңа курсанттарға дене шынықтырудан сабақ берді, оның өзіне 20 жас болғанда. Флоридада ол әскери қызметіндегі ең ауыр жарақатын алды, себебі жағажайдағы волейбол ойыны кезінде Эддлман оң аяғын сындырып алды. Флоридада шамамен он сегіз ай болғаннан кейін Эддлман туған штатына, Иллинойс штатының Беллвилл қаласына, Скотт Филдке оралды. Әскери қызметіндегі соңғы орны Огайо штатының Дейтон қаласындағы Райт Филд болды, онда ол "Kittyhawks" баскетбол командасы үшін баскетбол ойнады, бұл команда әскери қызметтегі "жұлдыздар" командасы ретінде еліміздегі ең үздік командалардың бірі саналды. "Kittyhawks" үшін ойнаған кезде ол елдегі ең жақсы колледж ойыншыларынан құралған College All-Star командасына енді. Команда ел бойынша ойындар өткізді, бірақ ең есте қаларлық ойын 1945 жылы "Kittyhawks" командасының "Harlem Globetrotters" командасын жеңгені болды. Эддлман 1946 жылдың күзінде әскери қызметін аяқтап, колледж студенті-спортшының өміріне қайта оралды. 1947 жылдың көктемінде Иллинойс университетіне екінші семестрде бірінші курс студенті ретінде оралғаннан кейін Эддлманға бірден "Fighting Illini" футбол және баскетбол формалары берілді, содан кейін ол семестр басталғанға дейін екі баскетбол ойынына қатысу үшін Калифорния штатының Беркли қаласына ұшты. "Fighting Illini" 20 және 21 желтоқсанда Калифорния Беркли университетіне қарсы екі ойын өткізді. Эддлман бұл сапардан кейін тағы бір рейспен, бұл жолы Пасаденаға 1947 жылғы Роуз-Боул ойынына қатысу үшін ұшты. Ол және оның Иллинойс футбол командаластары "UCLA Bruins" командасын 45:14 есебімен жеңді, ал Мэдисон қаласында Эддлманның баскетбол командаластары сол күні "Wisconsin Badgers" командасына ұтылып, Big Ten титулын жеңіп алды. Эддлман пойызбен Шампейн қаласына оралды, онда ол "The Whiz Kids" тобына – Кен Менке, Джин Вэнс және Энди Филипп, сондай-ақ баскетбол командасының үздік ойыншысы Уолт Киркке қосылды. Эддлман "The Whiz Kids" тобының құрамына қайта оралды және маусымның қалған бөлігінде олардың резервтік ойыншысы болды. "Illini" командасы жалпы есеп бойынша 14-6 көрсеткішін, ал Big Ten турнирінде 8-4 көрсеткішін тіркеді, бұл конференцияда екінші орынға ие болды. Университет баскетболының екінші маусымында Эддлман команданың ең көп ұпай жинаған ойыншысы болды және Associated Press командасының екінші All-American құрамына, Converse командасының үшінші All-American құрамына, сондай-ақ True Magazine командасының үшінші All-American құрамына енді. Команданы жаңа бас бапкер Гарри Комбс 15 жеңіс және 5 жеңіліс көрсеткішімен, ал конференцияда 7-5 көрсеткішімен үшінші орынға жеткізді. Маусымнан кейін Эддлман Big Ten командасының бірінші All-American құрамына және Иллинойс университетінің жыл спортшысы атанды. 1948-1949 жылдар маусымында Эддлман баскетбол командасын Big Ten титулына жеткізіп, NCAA Final Four турниріне қатысты. Сол жылы ол конференцияның ең үздік ойыншысы ретінде Chicago Tribune Silver Basketball сыйлығын алды. Ол Converse командасының бірінші All-American құрамына, Big Ten жылдың ойыншысы атанды және Big Ten құрмет медалін жеңіп алды. Эддлман 1949 жылы команда капитаны болды және сол жылы команданың ең құнды ойыншысы және Иллинойс университетінің екінші жыл спортшысы атанды. Иллинойстағы әскери қызметінің қысқа мерзімінде Эддлман 55 ойында 618 ұпай жинады, орташа есеппен ойынға 11,2 ұпайдан жинады, бірақ соңғы екі маусымда 606 ұпай жинады, орташа есеппен ойынға 13,5 ұпайдан жинады. Эддлманның үш маусымында "Fighting Illini" командасының жалпы көрсеткіші 50 жеңіс және 15 жеңіліс, ал конференцияда 25 жеңіс және 11 жеңіліс болды.

Футбол

Эддлман Иллинойс штатында оқыған кезінде үш футбол командасының құрамында болды, бірақ 1946 жылғы команда ең сәттісі болды. Олар 1947 жылғы Роуз-Боул ойынында жеңіске қоса, 8 жеңіс және 2 жеңіліс көрсетіп, Big Ten чемпионатында да жеңіске жетті, ал конференцияда 6 жеңіс және 1 жеңіліс тіркелді. 1947 жылғы команда осылай сәтті болмады, конференцияда 3-3 есебімен төртінші орынды иеленді, 5 ойын жеңіп, 3 ойын жеңіліп, жалпы есеп бойынша 1 ойын тең түсті. Эддлманның соңғы маусымы 1948 жылы болды. Бұл команда конференцияда 2-5 есебімен және жалпы есеп бойынша 3 жеңіс және 6 жеңіліс көрсетіп, сегізінші орында аяқтады. Жекелей, Эддлман соққы беру және соққыны қайтару бойынша бірнеше рекорд орнатты, олардың жетісі Иллинойс штатында бүгінгі күнге дейін сақталып тұр. Эддлман 1947 жылғы НФЛ драфтында Чикаго Беарс командасының 75-ші нөмірімен, ал 1948 жылғы ААФК драфтында Кливленд Браунс командасының 145-ші нөмірімен таңдалды.

Жарыс жолы

Мектеп спортшысы ретінде Эддлман үш рет Иллинойс штатының биікке секіру чемпионатында жеңіске жетті. Колледж студенті болған кезде, Эддлман Иллинойс штатында оқыған жылдары биікке секіруден жарысқа қатысты. Эддлман Иллинойста оқып жүргенде түрлі биікке секіру турнирлерінде жеңіс тудырды, олардың ішінде Чикаго эстафетасы, Иллинойс Тех эстафетасы және Пенн эстафетасы бар. Сонымен қатар, ол Big Ten Indoor чемпионатында, Central Collegiate чемпионатында және Drake Relays турнирінде қатысқан сайын үш рет биікке секіруде жеңіске жетті. Ол сондай-ақ 1948 жылы NCAA чемпионатында, ал 1947 және 1949 жылдары Big Ten ашық чемпионатында биікке секіруде, Канзас эстафетасында, Комптон эстафетасында, Перду эстафетасында және Канзас-Сити ойындарында жеңімпаз атанды. Төрт жылдық жарыс кезеңінде оның "Fighting Illini" командасы 1947 жылы NCAA чемпионатында жеңіске жетті. 1948 жылдың 10 шілдесінде, үшінші курстың жазында, Эддлман 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға құқық алды, бұл құқықты Солтүстік-Батыс университетінің Дайч стадионында өткен іріктеу турнирінде жеңіп алды. Іріктеуден өткеннен кейін Эддлман Иллинойс командаласы Боб Ричардс және Олимпиада жұлдыздары Харрисон Диллард, Херб Маккенли, Клайд "Смаковер" Скотт және Билл Портермен бірге Лондонға сапарлады. Тиісті жарыстарында біліктілік алғаннан кейін, екі Иллинойс спортшысы пойызбен Шампейн-Урбанаға қысқа сапар жасап, келесі күні Англияға бару үшін Нью-Йорктегі басқа американдық Олимпиада үміткерлеріне қосылды. Биікке секіру 1948 жылдың 30 шілдесінде, жарыстың бірінші күні өтті. Перттен келген 23 жасар Джон Винтер өзінің алғашқы әрекетінде белгілі бір биіктікті сәтті секіріп өтті. Эддлманды қоса алған қалған төрт секіруші Винтердің көрсеткен нәтижесін қайталауға үш рет әрекеттенді, бірақ сәттілікке жете алмады. Олимпиада ойындарында алғаш рет теңдіктер кем қате жасағандардың саны бойынша шешілді. Жеңімпаздың биіктігі 6 фут (2 метр) болды. Екінші, үшінші және төртінші орындарды алған секірушілер де сол биіктікті секіріп өтті. Эддлман жасаған қателіктерінің санына байланысты төртінші орынға ие болды. Ойындардан кейін Эддлман Шотландияның Глазго қаласында тағы бір жаңқада қатысып, биікке секіруде жеке рекордтық көрсеткішпен жеңіске жетті. Содан кейін ол АҚШ-қа қайтып келді. Бір аптадан соң ол "Мемориал" стадионында футбол жаттығуларын бастады.

Кәсіби баскетбол

Иллинойс университетін бітіргеннен кейін Эддлман Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) төрт маусым кәсіби баскетболшы ретінде ойнады. Оның мансабы Чикаго Стагс және Три Ситис Блэкхокс командаларынан ұсыныстар алғаннан кейін басталды. Ол әйелі мен жаңа туған қызымен Молин, Иллинойс қаласында тұруды артық көргендіктен, Блэкхокс командасында ойнауды жөн көрді. 1950 жылы Эддлман жаңа ойыншы ретінде Блэкхокс командасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы болды. Три Сити Блэкхокс және Милуоки Хокс командаларында ойнағаннан кейін, ол Форт-Уэйн Золлнер Пистонс командасына ауыстырылды, осыған байланысты Индиана штатына көшті. Пистонс командасында ойнағанда ол Фред Шауспен достық қарым-қатынас орнатты, ол кейін Лос-Анджелес Лейкерс командасының бапкері болды. Эддлман 1951 және 1952 жылдары NBA All-Star ойындарында өнер көрсетті. НБА мансабында Эддлман 266 ойында 3221 ұпай жинады, орташа есеппен ойын басына 12,1 ұпайдан. Индианада ойнаған екі жылдың маусымдық үзілісінде Эддлман дене шынықтыру білімі бойынша алған дипломын пайдаланып, Орталық Соя, Инкорпорейтед компаниясында (Орталық Батыс аймағындағы соя өңдеуші компания) демалыс директоры болып жұмыс істеді. 1954-55 маусымына дейін, Балтимор Буллетс командасына ауыстырылатынын білгеннен кейін (бұл команда 1954 жылы 14 ойын ойнағаннан кейін НБА-дан шығып, таратылды), Эддлман кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шығып, Central Soya компаниясында толық жұмыс істеуге шешім қабылдады. 1956 жылы Эддлман Иллинойс штатының Гибсон-Сити қаласындағы жаңа зауытқа ауыстырылды, бұл қала Шампейн қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан.

Жеке өмір және өлім

Эддлмен 1945 жылғы 25 желтоқсанда мектептегі сүйіктісі Тедди Джорджия Таунслиге үйленді. Олардың некелерінен төрт бала дүниеге келді – үш қыз және бір ұл. Диана, Нэнси, Кристи және Том, барлығы Иллинойс университетінде оқыды. 1969 жылы Эддлмен Central Soya компаниясынан кетіп, Иллинойс университеті қорының «Гранттар жөніндегі» атқарушы директоры лауазымын қабылдады, бұл қоры «Иллинойс университетінің түлектерімен» бірлесіп студент-спортшыларға қаржылық көмек көрсетумен айналысады. 1990 жылы «Гранттар жөніндегі» бағдарлама «Иллинойс университетінің стипендиялық қоры» деп өзгертілді. Эддлмен 1993 жылғы 1 қаңтарда Иллинойс университетіндегі қызметінен зейнеткерлікке шықты. 1993 жылы Иллинойс университеті жылдың ең үздік ер және әйел спортшысы сыйлығын Дик Эддлмен атымен атады. Эддлмен 2001 жылғы 1 тамызда 78 жасында Чампейн қаласындағы Карл қоры ауруханасында жүрек ауруынан қайтыс болды.

Колледж баскетболы

МаусымОйындарҰпайларОрташа ұпай (PPG)Big Ten рекордыЖалпы рекордЕң жарқын жетістік1946–4710121.21947–482027713.9Бірінші команда All Big Ten1948–492532913.1Big Ten жылдың үздік ойыншысыБарлығы5561811.2

Негізгі маусым

ЖылКомандаОйынСанПайыздықТабыс%ЕркінТабыс%Соққы%ҚосымшаСанОйынбасыСанОйынбасыСан1949–50Tri Cities64–.366.623–2.212.91950–51Tri Cities68–.355.6996.02.515.31951–52Milwaukee5032.3.324.6314.62.212.81951–52Fort Wayne1618.0.381.4622.31.46.51952–53Fort Wayne6922.8.351.5613.41.58.9Карьера26725.7.352.6304.52.112.1All Star226.0.250.6001.02.54.5

Плей-офф

ЖылКомандаОйынҚатысқанГолСоғу%БосЛақтыру%Соққылар%Қайтарым%ҰпаларОрташа Ұпал1950Tri Cities3–.378.600–2.316.31952Fort Wayne218.5.375.5713.52.08.01953Fort Wayne79.0.391.2670.70.33.1Карьера1211.1.381.4891.31.17.3