Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аляска штатындағы қала, АҚШ
City in Alaska, United States
Кивалина (kiv uh LEE nuh) – Аляска штатының Солтүстік-Батыс Арктика аймағындағы қала және ауыл. 2000 жылғы халық санауы бойынша халқы 377 адамды, ал 2010 жылғы халық санауы бойынша 374 адамды құрады. Климаттың өзгеруінің кеңінен танымал әсерлерінен өзге, Кивалина ауылы бірнеше қоршаған ортаға қатысты сот істеріне қатысқан.
Kivalina (kiv uh LEE nuh) is a city and village in Northwest Arctic Borough, Alaska, United States. The population was 377 at the 2000 census and 374 as of the 2010 census. In addition to well publicized impacts of climate change, the Village of Kivalina has been a party in several environmentally related court cases.
Тарих
Кивалина – инупиат қауымдастығы, алғаш рет 1847 жылы Ресей Императорлық Әскери-теңіз флотының лейтенанты Лаврентий Загоскин оны "Кивуалинагмут" деп тіркеген. Бұл жер Арктика жағалауы мен Коцебу шығанағындағы елді мекендер арасындағы саяхатшылар үшін ұзақ жылдар бойы тоқтау орны болып келген. 2009 жылы Ипиутак мәдениетінің үш денесі мен артефакттары табылды, бұл Тулеге дейінгі, кит аулаумен айналыспаған, бір мың жылдан астам бұрын жоғалып кеткен өркениетті көрсетеді. Аймақтағы кит балықшылығымен айналысатын жалғыз ауыл осы Кивалина. Алғашқы ауыл Кивалина лагунасының солтүстік жағында орналасқан, бірақ кейін басқа жерге көшірілді. Шамамен 1900 жылы бұл аймаққа бұғылар әкелінді және бірқатар адамдар бұғы шаруашылығымен айналысуға үйретілді. 1960 жылы Кивалинада әуежай салынды. Кивалина 1969 жылы екінші сыныпты қала ретінде тіркелді. 1970 жылдары қалада жаңа мектеп пен электр жүйесі құрылды. 2014 жылдың 5 желтоқсанында Кивалинадағы жалғыз дүкен өртеніп кетті. 2015 жылдың шілдесінде дүкенді жаңарту жұмыстарынан кейін, оны ыңғайлырақ және қауіпсіз ету мақсатында жаңа дүкен ашылды.
Kivalina is an Inupiat community first reported as "Kivualinagmut" in 1847 by Lt. Lavrenty Zagoskin of the Imperial Russian Navy. It has long been a stopping place for travelers between Arctic coastal areas and Kotzebue Sound communities. Three bodies and artifacts were found in 2009 representing the Ipiutak culture, a pre Thule, non whaling civilization that disappeared over a millennium ago. It is the only village in the region where people hunt the bowhead whale. The original village was located at the north end of the Kivalina Lagoon, but was relocated. In about 1900, reindeer were brought to the area and some people were trained as reindeer herders. An airstrip was built at Kivalina in 1960. Kivalina incorporated as a second class city in 1969. During the 1970s, a new school and an electric system were constructed in the city. On December 5, 2014, the only general store in Kivalina burned down. In July 2015, a newer store was opened after months of rebuilding to make the store more convenient and safe.
География
Кивалина Чукчи теңізі мен Кивалина өзенінің сағасындағы лагуна арасында орналасқан, созылған бөгеттік аралдың оңтүстік ұшында жатыр. Ол Котцебуден солтүстік-батысқа қарай орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, ауылдың жалпы ауданы 10 шаршы шақырымды құрайды, оның ішінде 5 шаршы шақырымы құрлық, ал 5 шаршы шақырымы (51,55%) су.
Kivalina is on the southern tip of a long barrier island located between the Chukchi Sea and a lagoon at the mouth of the Kivalina River. It lies northwest of Kotzebue. According to the United States Census Bureau, the village has a total area of 3.9 square miles (10 km2), of which, 1.9 square miles (5 km2) of it is land and 2.0 square miles (5 km2) of it (51.55%) is water.
Климат
Кивалинада құрғақ субарктикалық климат, ұзақ, өте суық қыстар мен қысқа, салқын жаздар басым. Тамыз жылдың ең жауынды айы, ал желтоқсан – ең қарлы айы.
Kivalina has a dry subarctic climate with long very cold winters and short cool summers. August is the wettest month of the year, while December is the snowiest month.
Демография
Кивалина алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында бейресми (туған) ауыл ретінде тіркелді. 1969 жылы ол ресми түрде қала мәртебесін алды. 2010 жылғы халық санағы бойынша, онда 374 адам және 99 шаңырау болды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ, ал 80 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамында 3,45% ақ нәсілді және 96,55% американдықтар (үндістер) құрады. Кивалинаның туған ауылы – федералдық деңгейде мойындалған тайпа, сайланған тайпалық кеңесі бар. АҚШ Армиясының инженерлік корпусының мәліметінше, көшіруге кеткен шығын 95-125 миллион доллар аралығында бағаланса, ал Үкіметтік есеп беру кеңсесі (GAO) оны 100-400 миллион долларға бағалайды. Арктикадағы температураның көтерілуі Кивалина қауымына ауыр соққы тигізуде. Бұрын қаланы қорғауға көмектескен теңіз мұзы қазір мүлдем жойылып кетті. Теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан адамдар үйсіз қалуы мүмкін, ал ресурстардың азаюы тығыздық пен нашар санитарлық жағдайға әкелуде. 2011 жылы Haymarket Books Кристин Ширердің «Кивалина: Климаттың өзгеруі туралы әңгіме» кітабын жариялады.
Kivalina first appeared on the 1920 U. S. Census as an unincorporated (native) village. It formally incorporated in 1969. As of the census of 2010, there were 374 people, and 99 households. The population density was There were 80 housing units at an average density of The racial makeup of the village was 3.45% White and 96.55% Native American. The Native Village of Kivalina is a federally recognized tribe with an elected tribal council. According to the U. S. Army Corps of Engineers, the estimated cost of relocation runs between $95 and $125 million, whereas the Government Accountability Office (GAO) estimates it to be between $100 and $400 million. Since the temperatures in the Arctic as rising is it heavily impacting the Kivalina community. The sea ice that was once there helping to protect the city has now disappered. Due to these rising sea levels maybe people are out of homes and since resoucres are becoming scarce it is leading to overcrowding and poor sanitation. In 2011, Haymarket Books published "Kivalina: A Climate Change Story" by Christine Shearer.
Кивалина ExxonMobil корпорациясына қарсы
Кивалина қаласы мен федералды түрде танылған тайпа, Алясканың Кивалина ауылы, ExxonMobil, сегіз басқа мұнай компаниясы, 14 энергетикалық компания және бір көмір компаниясына қарсы 2008 жылдың 26 ақпанында Сан-Францискодағы федералды сотқа талап арыз берді. Олардың көп мөлшерде шығаратын парниктік газдары жаһандық жылынуға себеп болып, қауымдастықтың болуына қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Талап арызда көшірудің құны 400 миллион долларға бағаланған. АҚШ-тың аудандық соты 2009 жылдың 30 қыркүйегінде бұл талап арызды қабылдамады, себебі парниктік газдар шығарындыларын реттеу – құқықтық емес, саяси мәселе екенін және оны сот емес, Конгресс пен Әкімшілік шешуі керек деп шешті.
The city of Kivalina and a federally recognized tribe, the Alaska Native Village of Kivalina, sued ExxonMobil, eight other oil companies, 14 power companies and one coal company in a lawsuit filed in federal court in San Francisco on February 26, 2008, claiming that the large amounts of greenhouse gases they emit contribute to global warming that threatens the community's existence. The lawsuit estimated the cost of relocation at $400 million. The suit was dismissed by the United States district court on September 30, 2009, on the grounds that regulating greenhouse emissions was a political rather than a legal issue and one that needed to be resolved by Congress and the Administration rather than by courts.
Кивалина Тек Коминкоға қарсы
2004 жылы Кивалина қанадалық тау-кен компаниясы «Тек Коминконы», «Red Dog Mine» операторын, шахта қалдықтарын Улик өзеніне төгу арқылы оның ішу суының көзін және күнкөріс балық ресурстарын ластағаны үшін сотқа берді. 2008 жылы «Teck Cominco» компаниясы тау-кеннен мұхитқа ағын су құбырын салуға келісіп, дауды реттеді, бұл Улик өзеніне төгуді болдырмауға бағытталған шара еді. Алайда, құбыр салынбады және баламалы келісімшарттар орындалды.
In 2004, Kivalina sued Canadian mining company Teck Cominco, operator of the Red Dog Mine, for polluting its water drinking water source and subsistence fish resources through their discharge of mine waste into the Wulik River. Teck Cominco settled the suit in 2008 by agreeing to build a wastewater pipeline from the mine to the ocean that would bypass discharging into the Wulik River. However, the pipeline was not constructed and the alternative settlement clause was followed.
Кивалина АҚШ EPA-ға қарсы
2010 жылы Кивалинаның туған жері ИРА кеңесі АҚШ Экологиялық қорғау агенттігіне (ЭҚА) қарсы сотқа жүгінді, себебі агенттік Ұлттық ластаушы заттарды жою жүйесі (NPDES) аясында Red Dog кенішінің төгінді жоспарына рұқсат беру кезінде халықтың пікірлерін жеткілікті деңгейде қарастырмады. 2012 жылы АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округінің соты ЭҚА апелляциялық кеңесінің рұқсатты қайта қараудан бас тарту шешімін қолдады, тайпаның ұсынған аргументтерінің жеткіліксіздігін атап өтті.
In 2010, the Native Village of Kivalina IRA Council brought suit against the US EPA for failing to adequately address public comments in their permitting of the Red Dog Mine discharge plan under the National Pollutant Discharge Elilmination System (NPDES). In 2012, the US Ninth Circuit court upheld the decision of the EPA Appeals Board to not review the permit, citing the insufficiency of the Tribe's argument.
Жасыл түсті
2011 жылдың 4 тамызында Кивалина қаласының тұрғындары жағаға таңғажайып қызғылт сары түсті заттың шайылып келгенін көрген. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, "Кивалинадағы судағы затқа сынақтар жүргізілді. Қала әкімшісі Джанет Митчелл Associated Press агенттігіне, бұл заттың кейбір тұрғындардың жаңбыр жинағыштарында да табылғанын" айтты. 2011 жылдың 8 тамызында Associated Press агенттігі бұл заттың миллиондаған микроскоптық жұмыртқалардан тұратындығын хабарлады. Кейіннен Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының (NOAA) өкілдері апельсин түсті материалдардың қабықшалы жұмыртқалары немесе ұрықтары екенін растады, бірақ одан кейінгі зерттеулер нәтижесінде бұл заттың, мүмкін жаңа ашылған тотыққан саңырауқұлақтың спораларынан тұратыны анықталды, кейіннен ол Chrysomyxa ledicola екені белгілі болды.
On August 4, 2011, it was reported that residents of the city of Kivalina had seen a strange orange goo wash up on the shores. According to the Associated Press, "Tests have been conducted on the substance on the surface of the water in Kivalina. City Administrator Janet Mitchell told the Associated Press that the substance has also shown up in some residents' rain buckets." On August 8, 2011, Associated Press reported that the substance consisted of millions of microscopic eggs. Later, officials of the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) confirmed that the orange colored materials were some kind of crustacean eggs or embryos, but subsequent examination resulted in a declaration that the substance consisted of spores from a possibly undescribed species of rust fungus, later revealed to be Chrysomyxa ledicola.
Теңіз деңгейінің көтерілуі және жағалау эрозиясы
Көптеген жағдайларда бұл қауым дауыл толқындарының салдарынан су астында қалды және эвакуациялауға мәжбүр болды. Теңіз суының су басу қаупі әрқашан болғанмен, 1970, 1976, 2002, 2004 жылдары болған дауылдар кең ауқымды су тасқынына әкеп соқты және 2007 жылы ауылдың толық эвакуациялануына себеп болды. 2009 жылы GAO есебінде Кивалина Аляскадағы 31 экологиялық қауіп төнген қауымның бірі ретінде тіркелді. Аралдан биікке көшіру жобасы көтеріңкі прогресс көрсетпеді. Бұрын көшпелі өмір салған қауымға тұрақты жерге қоныстануы керек, әйтпесе балаларынан айырылатыны туралы ультиматум берілді. Ауылдың қиын жағдайы PBS World America ReFramed телесериалының аясында шыққан "Кивалина" атты бір сағаттық деректі фильмінде де көрсетілді. The Atlantic журналы 2019 жылғы қыркүйектегі "Аляскадағы Кивалинадағы климаттың өзгеруінің әсері" мақаласында Кивалинадағы климаттың өзгеруін көрсететін фоторепортаж жариялады.
On numerous occasions the community has been inundated by storm surges and been forced to evacuate. While the risk of inundation from sea water has always existed, storms caused extensive flooding in 1970, 1976, 2002, 2004, and spurred a village wide evacuation in 2007. In 2009, Kivalina was identified by a GAO report as one of 31 environmentally threatened communities in Alaska. Relocation to a site off the barrier island to higher ground has had little progress. The community, who were originally nomadic, were given an ultimatum that they would have to settle in the permanent community or their children would be taken from them. The village's plight was also examined in Kivalina, an hourlong documentary released as part of the PBS World series America ReFramed. The Atlantic did a photo journalism story documenting climate change in Kivalina in their September 2019 article, The Impact of Climate Change on Kivalina, Alaska.
Білім
Маккуин мектебі Солтүстік-Батыс Арктикалық Бороу мектебінің ауданы басқарады және қауымдастыққа қызмет етеді. 2017 жылғы мәлімет бойынша, мектепте 141 оқушы оқыды, олардың барлығы – Алясканың жергілікті тұрғындары.
The McQueen School, operated by the Northwest Arctic Borough School District, serves the community. as of 2017 it had 141 students, with Alaska Natives making up 100% of the student body.