Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аляска штатындағы қала, АҚШ. Киана (немесе Катяак) – Алясканың Солтүстік-Батыс Арктика аймағындағы қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 361 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 388 адамнан азайған.
City in Alaska, United States
Kiana ( or Katyaaq) is a city in Northwest Arctic Borough, Alaska, United States. At the 2010 census the population was 361, down from 388 in 2000.
Байланыс алдында
Киана, яғни үш өзеннің қосылған жері, бірнеше ғасыр бұрын негізделген. Киана ауылға айналудан бұрын, инупиаттар белгілі бір жануарлардың топтарымен көшіп-қонып жүрген, үнемі ет пен терісі үшін аң аулаған. 1800 жылдары Киананың инупиаттары Кобук өзенінің жағасында тұрған. Жыл бойы ауыл тұрғындары үйлерінің жанында аң аулап, балық аулаған. Олар жануарлар мен балықтың көп болатын жерге көшіп отырған. Инупиаттар шөптен жасалған үйлерде тұрған, себебі олар жануарлардың қозғалысын қадағалап, солардың ізімен жүретін. Егер үйдің ішінде біреу өлсе, жұқпалы ауруға шалықсады деп ойлап, үйді тастап кететін. Олар табыт жасамай не жер қазбай, қайтыс болғандардың денесін матаға орап, сосын тіктеп, конус пішіндес етіп, тіреу таяқтарымен бекітетін. Киананың қазіргі тұрғындарының ата-бабалары 1790-1810 жылдар аралығында мекендеген "Игликтиксиугвигруак" (Тез Су Орны) деген жерде археологиялық зерттеулер жүргізілді. Қала жер астына қазылған үйлерден тұрған, ал үйлер бір-бірімен жер асты туннельдерімен байланысқан.
Kiana, meaning where three rivers meet, was founded several centuries ago. Before Kiana became a village, the Inupiat tended to travel with certain animal herds; constantly hunting for meat and furs. In the 1800s, the Inupiaqs of Kiana used to live along the Kobuk River. Throughout the year the villagers hunted and fished near their houses. They moved to an area where there was an abundance of animals and fish. The Inupiaqs lived in houses made of sod; that is because they would follow where the animals would go. When someone died inside the house they abandoned it, believing they would catch a contagious disease. Instead of building coffins or digging graves, the villagers wrapped the bodies of the deceased in cloths; they put poles in the cloths making the shape of a teepee. Archaeological studies have been done on the local site 'Igliqtiqsiugvigruaq' (Swift Water Place) which was inhabited by the ancestors of the present day residents of Kiana from 1790 to 1810. The town consisted of burrowed homes connected by tunnels.
ХХ ғасырдың басында
Алғашқы ақ адамдар 1898 жылы оңтүстіктен қайықтармен келіп, өмір салтын өзгертті. Олар қазіргі Кианаға қоныстанды. 1901 және 1902 жылдары көбірек ақ адамдар келіп, үйлер салуға кірісті. Инупиак әйелдері оларға көшіп, ер адамдарға үйленді. Археологтар Киананың жанында байланысқа дейінгі Инупиак ауылын тапты. Көміртектік талдау нәтижесінде археологтар ауылдың 1700 жылдардың соңынан 1800 жылдардың басына дейін болғанын анықтады. Қазба жұмыстарынан кейін, олардың қазған кейбір үйлері туннельдермен және өткелдермен байланысқан екені белгілі болды. Ауылдағы үйлердің орташа көлемі әдеттегі бір бөлмелі қабақшалардың мөлшерімен тең болды. Табылған артефакттардың ішінде металл сынықтары, шыны бұрандалар және басқа да заттар бар. Киана – Кобук өзенінің орталық ауылы, Ковагмиут Инупайк эскимостары үшін. Киана халық санының өсуінен кейін Федералдық үкіметке белгілі болды және 1915 жылы қала мәртебесіне ие болды. 1964 жылы АҚШ пошта бөлімі құрылды. Пошта кеңсесі салынғанға дейін пошта айына бір рет ғана жеткізілетін. Пошта тасымалы көбінесе ит жегіде немесе бір ауылдан екіншісіне жаяу жүру арқылы жүзеге асырылды. Сол кезде Киана, Скворл өзені бойында орналасқан көмір және алтын кеншілері үшін маңызды жабдықтау орталығына айналды. Бланкеншип сауда бекетін Уолтер Бланкеншип, кейін Робинсон Бланкеншип және Рут Бланкеншип Сандвик басқарды. Сауда бекеті – ұн, тұз, газдалған сусындар, кофе, шай, қант және кептірілген және консервіленген жемістер сияқты тауарлар сататын жалғыз дүкен болды.
The first white people arrived from the south with boats in 1898 and changed the way of life. They settled in what is now Kiana. More white people came in 1901 and 1902 and started building houses. Inupiaq women moved to them and married the men. Archaeologists have discovered a pre contact Inupiaq village near Kiana. From carbon dating, the archaeologists discovered the village was from the late 1700s to the early 1800s. After more digging was done, they found that some of the houses they excavated were connected with tunnels and passageways. The average house size in the village was about the size of typical one roomed cabins. Some of the artifacts that were found include metal fragments and shards, as well as glass beads. Kiana is the central village of the Kobuk river, for Kowagmiut Inupaiq Eskimos. Kiana became known to the Federal Government after a population increase, eventually making the town in to a city, in the year 1915. A United States Post Office was founded in the year 1964. Before the post office was built, mail came only once a month. The mail transportation method was mainly by dogsled or by walking from one village to another. During that time, Kiana became a key supply city for coal and gold miners who were posted along the Squirrel River. The Blankenship Trading Post was managed by Walter Blankenship, and later by Robinson Blankenship and Ruth Blankenship Sandvik. The trading post was the only store with goods such as flour, salt, carbonated beverages, coffee, tea, sugar, and fruit, both dried and canned.
Тіл
Аймақтағы алғашқы ауылдар, мемлекеттік мектептерде инупиак тілін оқытуды бастаған Амблер, Шунгнак және Кобук болды. Нұрвик және аймақ бойынша басқа ауылдар да оны оқытуды қолға алды. 1971 жылы Кианада Виола Барр мен Розалин Джексон инупиак тілін сыныпта алғаш рет оқытқан адамдар болды. Ақ адамдар бұл аймаққа келгенге дейін Киана балалары инупиак тілінде өсіп-өркендеді. Киананың көптеген оқушылары мен ересектер тілді оқып, жазып, сөйлей алмайды. Аймақ көбірек адамдардың тілді қолдануына тырысып жатыр, соның арқасында көптеген қала тұрғындары инупиак тілінде сөйлей білуіне мүмкіндік болады. Розетта Стоун және Инупиак тілі комиссиясы осы мақсатта көмектеседі.
The first villages in the region to start teaching the Inupiaq language in public school were Ambler, Shungnak, and Kobuk. Noorvik and the other villages around the region began teaching it as well. Viola Barr and Rosaline Jackson were the first people in Kiana to teach Inupiaq language in a classroom in 1971. Before white people came to the region, the children of Kiana grew up speaking the Inupiaq language. Most Kiana students and adults do not know how to read, write, or speak the language. The region is trying to get more people to speak the language so many more townspeople will be able to speak Inupiaq. Rosetta Stone and the Inupiaq Language Commission help with the effort.
Демография
Киана алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында құрамына енбеген жергілікті ауыл ретінде тіркелді. Ол 1964 жылы ресми түрде қала болып құрылды. 2013 жылғы мәлімет бойынша, Киананың жалпы халқы 361 адамды, 101 тұрғын үйді және 77 отбасыны құрады. Әр үй шаруашылығындағы орташа адам саны – 3. 2011 жылы үй шаруашылығының орташа табысы 39 688 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 667 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 31 250 долларды, ал әйелдердің орташа табысы 35 938 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 11 534 долларға тең. Отбасылардың 5,6%-ы және халықтың 11,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 9,1%-ы және 65 жастан асқандардың 12,5%-ы.
Kiana first appeared on the 1920 U. S. Census as an unincorporated native village. It formally incorporated in 1964. As of 2013, the total population in Kiana was 361, 101 occupied households, and 77 families. Average people per household: 3. The median income for a household in 2011, was $39,688, and the median income for a family was $41,667. Males had a median income of $31,250 versus $35,938 for females. The per capita income for the city was $11,534. About 5.6% of families and 11.2% of the population were below the poverty line, including 9.1% of those under age 18 and 12.5% of those age 65 or over.
Жарыс
Американың жергілікті тұрғындары Ақ Латиноамерикандық Африкалық америкалық 2 немесе одан көп нәсіл 90% 6,6% 0,6% 0% 2,8%
Native American White Hispanic African American 2 or More Races 90% 6.6% 0.6% 0% 2.8%
Саясат
Кианада қала әкімшісі бар, ол ғимараттардың күнделікті жұмысына жауапты және қала кеңесі мен қала әкімі белгілеген көзқарас пен миссияны іске асырады. Қала әкімінің міндеті – Кеңестің бағытын анықтауға көмектесу. Том Сайрус 2003 жылдан 2010 жылға дейін 7 жыл бойы Киананың мэрі болды. Осы кезеңде қала мен дәстүрлі кеңес тығыз байланыста жұмыс істеді. Олар екі үкіметті біріктіріп, ортақ кеңес құрды, себебі олардың көзқарастары ұқсас болды. Біріктірілген үкіметтер ұйымы бірлескен кеңес отырыстарын және жоспарлау сессияларын өткізді. Оларда бір атқарушы директор, бір бухгалтер және қалалық хатшы болды. Барлық әкімшілік лауазымдар бір ғимаратқа көшірілді және қызметтердің қайталануын болдырмау арқылы шығындарды қысқартты. Ол кезде муниципалитеттерге қаржыландыру шектеулі болды, ал BIA қаражаты және тайпалық үкімет арқылы қаржы табуға көбірек мүмкіндіктер болды. 2009 жылы мақсаттар өзгере бастады және қала мен дәстүрлі үкіметтерді қайтадан қаржылық тұрақтылыққа жеткізу мақсатымен екі үкіметті бөлу туралы шешім қабылданды. Мэрдің қарауындағы мәселелерге қаржы табу, су және кәріз станциясын бақылау, ауылдық электр қуатын басқару және қауымдағы жануарлар дүниесімен айналысу кіреді. Сондай-ақ, мэр кеңеске және қауымға ұзақ мерзімді жоспарлауға көмектесуі керек. Киананың қазіргі мэрі Брэд Райх 2009 жылы Том Сайрус отставкаға кеткеннен кейін мэр болды. Толық отставкаға кетуіне бір жыл уақыт кетті, содан кейін Райх мэр болып қызмет етті.
Kiana has a city administrator who is responsible for the day to day operations of the facilities and to carry out the vision and the mission that is set forth by the City Council and the Mayor who are both elected by the citizens. The mayor's responsibility is to help set the focus of the Council. Tom Cyrus was mayor of Kiana for 7 years, from 2003 to 2010. During that time, the city and traditional council worked closely. They chose to merge the two governments and formed a joint council since they were working with similar visions. The merged organization of governments held joint council meetings and planning sessions. They had one executive director, one accountant, and a city clerk. All administrative positions were moved into one building and they streamlined costs by not duplicating services. At that time, there was limited funding available to municipal governments and there were more opportunities for money through BIA funds and tribal government. In 2009, the goals began to change and it was decided to separate the two governments, with the goal of making the city and traditional governments financially solvent again. Some of the issues that the mayor deals with include looking for funding, supervising the water and sewer plant, managing the village power, and dealing with wildlife in the community. The mayor also has to assist the council and community with long range planning. Kiana's current mayor, Brad Reich, became mayor when Tom Cyrus resigned in 2009. The full resignation took a year to go into effect and Reich become mayor.
Білім
Солтүстік-Батыс Арктикалық Боро мектеп округі басқаратын Киана мектебі аймаққа қызмет көрсетеді. 2017 жылғы мәлімет бойынша, мектепте 123 оқушы оқиды, олардың 97% -ы Алясканың жергілікті халықтарынан.
The Kiana School, operated by the Northwest Arctic Borough School District, serves the community. as of 2017 it has 123 students, with Alaska natives making up 97% of the student body.
Көлік
Кианада және оның айналасында құрлық және су арқылы қатынау үшін бірнеше көлік түрлері мен қолданылу жолдары бар. Киана тұрғындары қолданатын құрлық көліктеріне жол талғамайтын көліктер, жеңіл автокөліктер, жүк көліктері және қар көліктері жатады. Кейбір көліктер ауылдар арасында саяхаттау үшін пайдаланылады.
There are several types and uses of transportation in and around Kiana which include travel over land and water. Types of land transportation used by the people in Kiana are all terrain vehicles, cars, trucks, and snow machines. Some vehicles are used to travel between villages.